DATA MANAGEMENT
1 INTRO MEDISCHE INFORMATIESYSTEMEN
1.1MAATSCHAPPELIJKE VERWACHTINGEN V MEDISCHE INFOSYSTEMEN
VERSCHILLENDE KLEMTONEN:
IT = Toegang geven tot info v versch bronnen (elektronisch medisch dossier =
moderne versie v grote fichebak)
Minder in oog springende definities + taken:
Ondersteunen v workflow (hoe taken op elkaar volgen) bv. elektronsche
aanvragen
Ondersteunen v actieve samenwerking tss zorgactoren bv.opvolgen pt in
zorgtraject
Van toenemend belang:
Ondersteunen v medische beslissingen bv. signaleren v interacties tss
medicatie, waarschuwingen door computer, automatische herkenning letsels op
beelden,…
Gebruik v info uit het EMD voor beleidsondersteuning bv. research of
maatsch beleid
Workflow support:
Workflow = manier waarop aparte taken uit proces na elkaar worden uitgevoerd
Ondersteuning = voorzieningen waarmee gebruikers ve computersysteem erop
worden gewezen dat zij aan zet zijn voor volgende stap + info krijgen voor taak
nodig
Maar algemeen wordt term workflow = refereren naar gehele organisatie v
samenwerking tss actoren (nadruk op gehele proces ipv individuele taken)
VERDER TOENEMENDE SUBSPECIALISATIE
= manier waarop we voor toenemende kwaliteit knn zorgen
Steeds meer zorgactoren betrokken bij behandeling v 1 indiv patient
Ook toenemende levensverwachting + comorbiditeit
Alle zorgactoren moeten : aan info kunnen + activiteiten coordineren
Zorgt voor toenemend belang v telematica: in elk specifiek domein niet veel
subspecialisten kan hebben : econom redenen + voldoende gevallen om
gespecialiseerde expertise op te doen
KOSTENEFFICIENTIE
,Toenemende vraag naar zorg, hogere verwachtingen v kwaliteit + meer medische
mogelijkheden, maar kosten ontsporen!
Overheid (of instantie die zorg vergoedt) dwingt instellingen om efficienter te
werken
Bv. door over te stappen van betaling per activiteit naar betaling per resultaat
En die betaling afhankelijk te maken van de middelen die andere daarvoor nodig
hebben
(gekoppeld aan DRG: zorg inschatten op voorhand)
Afhankelijk van het gezondheidszorgsysteem, is er competitie tussen ziekenhuizen
voor het afsluiten van overeenkomsten met zorgverzekeraars.
o In Nederland sluiten ziekenhuizen overeenkomsten af met verzekeraars, zij
het in een gereguleerd concurrentiemodel met een basispakket,
maximumvergoedingen, regelgeving, een verplichte zorgverzekering
(solidariteit), maatregelen voor toegankelijkheid…
o In de VS gaat het in essentie om vrije markt, met weinig regulering + geen
alg verzekering
Zorginstellingen fuseren omwille v schaalvoordelen:
Grotere organisaties knn goedkoper + efficienter werken
Ziekenhuizen: centrale diensten (radiologie, klinische bio, techn ondersteuning,..)
samennemen
o dure apparatuur kan beter worden gedeeld
Belgie: veel minder ziekenhuizen tegenwoordig door fusie of netwerking
o Netwerken= juridisch onafh + nauw samenwerken binnen overkoepelende
organisatie
Schaalvoordelen vereisen ook weer inzet van IT: uitdaging vooral in afstemmen vd
processen op elkaar en niet zo zeer de grote schaal , ook voor IT schaalvoordelen (wat is
ook duur)
Onafhankelijk v eventuele fusis vanuit werkveld zelf, dringt overheid aan op verdere
samenwerking deels om betere kwaliteit te knn combineren met beheersing v
kosten
Complexe of minder voorkomende ingrepen geconcentreerd in 1-2 ziekenhuizen in
netwerk
Intensieve samenwerking: manier om systeem betaalbaar te houden + kwaliteit
verbeteren
Locoregionaal netwerk: bestrijken bevolking v geografisch aansluitend gebied
Ziekenhuizen verantwoordelijk voor:
o Strategie: gespecialiseerde zorgmissies beschikbaar in elk lokaal regionaal
netwerk
o Referentiepunten: aantal meerdere gespecialiseerde zorgen niet in elk
netwerk beschikbaar zijn: netwerken overheenkomsten sluiten met
ziekenhuizen die dergerlijke zorg wel aanbieden (referentiepunten: bv
hartchirurgie)
,Voor lange termijn:
Verschuiven van zorg in een dure ziekenhuissetting naar de eerste lijn en
thuiszorg.
Meer aandacht voor preventieve geneeskunde
Vereist weer andere vormen v samenwerking tss zorgactoren + ondersteuning door ICT
(ehealth)
HOGERE VERWACHTINGEN VANWEGE PATIENT
Patienten gaan opzoek naar beste zorg
Veel pt willen meer actief betrokken worden bij behandeling
Regelgeving is daar ook expliciet op gericht
Overheid moedigt ‘empowerment of the citizen’ aan, bv. online toegang tot het
medische dossier
Zorginstellingen of individuele zorgverleners bieden online-diensten aan (maken
van afspraken, verlenen van informatie,…).
TOENEMENDE STANDAARDISATIE
Pogingen om info te standaardiseren (en op zekere hoogte ook manier v
werken) neemt toe
Aparte IT-systemen v zorgverleners/instellingen koppelen
o De verwachtingen zijn soms wel naïef
o Dit vraagt zeer veel werk + dus duur
Europa werkt verder aan de EHDS (European Health Data Space).
o Voor uitwisseling van gegevens tussen de lidstaten.
o Overkoepelende regelgeving, o.a. over privacy en het recht van de burger
om medische gegevens in te zien
Toenemend belang van enorme datasets voor het trainen van AI.
o De EHDS voorziet expliciet een luik ‘secondary use’.
1.2ENKELE UITDAGINGEN
Medische informatie = informatica
Geen aparte ‘medische’ informatietechnologie.
Aandachtspunten zoals gevoeligheid vd gegevens, maar dat is in andere
domeinen ook het geval
, Er is bij IT steeds het probleem om juist te begrijpen wat je moet maken
Exacte beschrijving van wat je wil = niet eenvoudig : “Het beheren van die
resultaten” of “gestructureerde invoer” zijn geen beschrijvingen waar een
softwareontwikkelaar iets aan heeft
De medische gebruikers denken typisch op een heel andere manier dan een ITer
Voor ITer is ziekenhuis een onbekende omgeving + nog best complexe omgeving
Nood aan domeinkennis hebben voor je zinnig samen met de gebruikers over
de toekomstige software kan redeneren
o zorgsector al bij al om een niche gaat binnen IT, heb je niet zo heel veel
van die experts.
Processen zijn op zich al complex, maar tegelijk vaak afwijkingen nodig vh
standaard-verloop (Agendabeheer/slotenplanning maar tegelijk overboekingen
toelaten, iets zou niet mogen voorkomen maar als het toch gebeurt, mag het systeem je
niet blokkeren,…)
Mensen zijn intelligent:
ze vinden het zo normaal om te begrijpen hoe ze taken moeten uitvoeren + om
info langs allerlei kanalen op te nemen, dat ze het moeilijk vinden om die taken in
alle details te ontleden
voor computer moeten al die stappen in detail beschreven worden + exact
aangeven v waar welke info komt
Je gebruikt vaak onbewust papier om workflow mee te regelen
bv. stapel ‘groene bonnen’ aan de ingang van de röntgenzaal
bv. farde met films in radiologie, vroeger.
o Geeft essentiële en extra info
o Is een instrument voor het verdelen van het werk
Je moet allemaal op min of meer dezelfde manier werken
Deels doordat de inflexibiliteit van de computersystemen, maar ook omdat die
standaard-processen juist voor hogere kwaliteit en efficiëntie zorgen
Digitale organisatie = flexibiliteit lager
o Bv. ‘groene bonnen’ vd ene RX-zaal naar de andere verplaatsen, werkt
niet meer als je een zaalplanning hebt via de computer
o Bv. om een echo uit te voeren moet je eerst een aanvraag in het EMD
hebben
Reflex v gebruiker = hoe knn we computersyst naar onze hand zetten:
werkt vaak niet maar is oke want is foute reflex, dan werkt iedereen anders
Perceptie v administratieve overlast
1 INTRO MEDISCHE INFORMATIESYSTEMEN
1.1MAATSCHAPPELIJKE VERWACHTINGEN V MEDISCHE INFOSYSTEMEN
VERSCHILLENDE KLEMTONEN:
IT = Toegang geven tot info v versch bronnen (elektronisch medisch dossier =
moderne versie v grote fichebak)
Minder in oog springende definities + taken:
Ondersteunen v workflow (hoe taken op elkaar volgen) bv. elektronsche
aanvragen
Ondersteunen v actieve samenwerking tss zorgactoren bv.opvolgen pt in
zorgtraject
Van toenemend belang:
Ondersteunen v medische beslissingen bv. signaleren v interacties tss
medicatie, waarschuwingen door computer, automatische herkenning letsels op
beelden,…
Gebruik v info uit het EMD voor beleidsondersteuning bv. research of
maatsch beleid
Workflow support:
Workflow = manier waarop aparte taken uit proces na elkaar worden uitgevoerd
Ondersteuning = voorzieningen waarmee gebruikers ve computersysteem erop
worden gewezen dat zij aan zet zijn voor volgende stap + info krijgen voor taak
nodig
Maar algemeen wordt term workflow = refereren naar gehele organisatie v
samenwerking tss actoren (nadruk op gehele proces ipv individuele taken)
VERDER TOENEMENDE SUBSPECIALISATIE
= manier waarop we voor toenemende kwaliteit knn zorgen
Steeds meer zorgactoren betrokken bij behandeling v 1 indiv patient
Ook toenemende levensverwachting + comorbiditeit
Alle zorgactoren moeten : aan info kunnen + activiteiten coordineren
Zorgt voor toenemend belang v telematica: in elk specifiek domein niet veel
subspecialisten kan hebben : econom redenen + voldoende gevallen om
gespecialiseerde expertise op te doen
KOSTENEFFICIENTIE
,Toenemende vraag naar zorg, hogere verwachtingen v kwaliteit + meer medische
mogelijkheden, maar kosten ontsporen!
Overheid (of instantie die zorg vergoedt) dwingt instellingen om efficienter te
werken
Bv. door over te stappen van betaling per activiteit naar betaling per resultaat
En die betaling afhankelijk te maken van de middelen die andere daarvoor nodig
hebben
(gekoppeld aan DRG: zorg inschatten op voorhand)
Afhankelijk van het gezondheidszorgsysteem, is er competitie tussen ziekenhuizen
voor het afsluiten van overeenkomsten met zorgverzekeraars.
o In Nederland sluiten ziekenhuizen overeenkomsten af met verzekeraars, zij
het in een gereguleerd concurrentiemodel met een basispakket,
maximumvergoedingen, regelgeving, een verplichte zorgverzekering
(solidariteit), maatregelen voor toegankelijkheid…
o In de VS gaat het in essentie om vrije markt, met weinig regulering + geen
alg verzekering
Zorginstellingen fuseren omwille v schaalvoordelen:
Grotere organisaties knn goedkoper + efficienter werken
Ziekenhuizen: centrale diensten (radiologie, klinische bio, techn ondersteuning,..)
samennemen
o dure apparatuur kan beter worden gedeeld
Belgie: veel minder ziekenhuizen tegenwoordig door fusie of netwerking
o Netwerken= juridisch onafh + nauw samenwerken binnen overkoepelende
organisatie
Schaalvoordelen vereisen ook weer inzet van IT: uitdaging vooral in afstemmen vd
processen op elkaar en niet zo zeer de grote schaal , ook voor IT schaalvoordelen (wat is
ook duur)
Onafhankelijk v eventuele fusis vanuit werkveld zelf, dringt overheid aan op verdere
samenwerking deels om betere kwaliteit te knn combineren met beheersing v
kosten
Complexe of minder voorkomende ingrepen geconcentreerd in 1-2 ziekenhuizen in
netwerk
Intensieve samenwerking: manier om systeem betaalbaar te houden + kwaliteit
verbeteren
Locoregionaal netwerk: bestrijken bevolking v geografisch aansluitend gebied
Ziekenhuizen verantwoordelijk voor:
o Strategie: gespecialiseerde zorgmissies beschikbaar in elk lokaal regionaal
netwerk
o Referentiepunten: aantal meerdere gespecialiseerde zorgen niet in elk
netwerk beschikbaar zijn: netwerken overheenkomsten sluiten met
ziekenhuizen die dergerlijke zorg wel aanbieden (referentiepunten: bv
hartchirurgie)
,Voor lange termijn:
Verschuiven van zorg in een dure ziekenhuissetting naar de eerste lijn en
thuiszorg.
Meer aandacht voor preventieve geneeskunde
Vereist weer andere vormen v samenwerking tss zorgactoren + ondersteuning door ICT
(ehealth)
HOGERE VERWACHTINGEN VANWEGE PATIENT
Patienten gaan opzoek naar beste zorg
Veel pt willen meer actief betrokken worden bij behandeling
Regelgeving is daar ook expliciet op gericht
Overheid moedigt ‘empowerment of the citizen’ aan, bv. online toegang tot het
medische dossier
Zorginstellingen of individuele zorgverleners bieden online-diensten aan (maken
van afspraken, verlenen van informatie,…).
TOENEMENDE STANDAARDISATIE
Pogingen om info te standaardiseren (en op zekere hoogte ook manier v
werken) neemt toe
Aparte IT-systemen v zorgverleners/instellingen koppelen
o De verwachtingen zijn soms wel naïef
o Dit vraagt zeer veel werk + dus duur
Europa werkt verder aan de EHDS (European Health Data Space).
o Voor uitwisseling van gegevens tussen de lidstaten.
o Overkoepelende regelgeving, o.a. over privacy en het recht van de burger
om medische gegevens in te zien
Toenemend belang van enorme datasets voor het trainen van AI.
o De EHDS voorziet expliciet een luik ‘secondary use’.
1.2ENKELE UITDAGINGEN
Medische informatie = informatica
Geen aparte ‘medische’ informatietechnologie.
Aandachtspunten zoals gevoeligheid vd gegevens, maar dat is in andere
domeinen ook het geval
, Er is bij IT steeds het probleem om juist te begrijpen wat je moet maken
Exacte beschrijving van wat je wil = niet eenvoudig : “Het beheren van die
resultaten” of “gestructureerde invoer” zijn geen beschrijvingen waar een
softwareontwikkelaar iets aan heeft
De medische gebruikers denken typisch op een heel andere manier dan een ITer
Voor ITer is ziekenhuis een onbekende omgeving + nog best complexe omgeving
Nood aan domeinkennis hebben voor je zinnig samen met de gebruikers over
de toekomstige software kan redeneren
o zorgsector al bij al om een niche gaat binnen IT, heb je niet zo heel veel
van die experts.
Processen zijn op zich al complex, maar tegelijk vaak afwijkingen nodig vh
standaard-verloop (Agendabeheer/slotenplanning maar tegelijk overboekingen
toelaten, iets zou niet mogen voorkomen maar als het toch gebeurt, mag het systeem je
niet blokkeren,…)
Mensen zijn intelligent:
ze vinden het zo normaal om te begrijpen hoe ze taken moeten uitvoeren + om
info langs allerlei kanalen op te nemen, dat ze het moeilijk vinden om die taken in
alle details te ontleden
voor computer moeten al die stappen in detail beschreven worden + exact
aangeven v waar welke info komt
Je gebruikt vaak onbewust papier om workflow mee te regelen
bv. stapel ‘groene bonnen’ aan de ingang van de röntgenzaal
bv. farde met films in radiologie, vroeger.
o Geeft essentiële en extra info
o Is een instrument voor het verdelen van het werk
Je moet allemaal op min of meer dezelfde manier werken
Deels doordat de inflexibiliteit van de computersystemen, maar ook omdat die
standaard-processen juist voor hogere kwaliteit en efficiëntie zorgen
Digitale organisatie = flexibiliteit lager
o Bv. ‘groene bonnen’ vd ene RX-zaal naar de andere verplaatsen, werkt
niet meer als je een zaalplanning hebt via de computer
o Bv. om een echo uit te voeren moet je eerst een aanvraag in het EMD
hebben
Reflex v gebruiker = hoe knn we computersyst naar onze hand zetten:
werkt vaak niet maar is oke want is foute reflex, dan werkt iedereen anders
Perceptie v administratieve overlast
