Basisbegrippen – historiek
1. Forensische wetenschappen
- Definitie
o = toepassing van alle wetenschappen aangewend bij achterhalen waarheid en gebruikt voor
gerechtelijke doeleinden
▪ Adhv bewijsmateriaal teweten komen wat er is gebeurd, wie, waarmee,...
▪ Obv sporen terugkeren in de tijd
▪ Criminalistiek is deel van forensische wetenschappen
- Forensische wetenschappen vs criminalistiek
o Forensische wetenschap = bredere term
▪ Omvat deel wetenschap dat gebruikt wordt om juridische vraag te beantwoorden
o Criminalistiek = deel van de forensische wetenschappen
▪ Geheel van wetenschappelijke disciplines en technieken die sporen bestuderen die tijdens
gerechtelijk odnerzoek aangetroffen worden en nuttig zijn om misdrijf op te lossen
- Criminalistiek = Forensisch technisch onderzoek
o Ontwikkelen en aanwenden natuur-wetenschappelijke en technische methoden en technieken om
spore nvan misdrijven te analyseren, intepreteren en identificeren
o Toepassing van verschillende wetenschappen die vragen beantwoorden mbt bewijsmateriaal
▪ Bv. vingerafdrukken, schoenafdrukken, ballistiek,...
o Baseren op fysica, chemie, technische methoden,... om sporen van misdrijven te analyseren
- Hoofddoel forensisch onderzoek
o = reconstrueren van unieke gebeurtenis dmv wetenschapelijk onderzoek
▪ Antwoorden op vragen: wie? Wat? Waar? Wanneer?...
o Belang waarnemer: Crime Scene Officer als herkenner van relevante sporen (physical evidence)
- Subdomeinen binnen medische criminalistiek
o Medisch (biologisch)
▪ DNA-analyse
▪ Bloedsporenpatroonanalyse
▪ Forensische odontologie, anthropologie, pathologie, toxicologie
o Andere
▪ Fysische/chemische criminalistiek
• = niet organische sporen
▪ Microsporen
▪ Verdovende middelen
▪ Wapen & munitie
▪ Digitale technologie & biometrie
2. Historiek forensische wetenschappen
- 250 na Christus: Erasistratus
o Griekse arts – grondlegger pathologische anatomie/fysiologie
▪ Autopsies en vivisecties (op criminelen)
▪ Ontdekte dat bij het liegen het hartritme steeg
• Een vd eerste leugendetectors is daarop gebaseerd
,- 3e eeuw na Christus: Yi Yu Ji
o Manuscript met collectie misdrijven
▪ Bv man gestorven in brand en geen as gevonden in mond: een vd eerste experimenten →
een levend en dood varken verbrand en bij dood varken geen as aangetroffen in mond → zo
heeft echtgenote bekend dat ze man had vermoord en daarna in brand had gestoken
- 1248: Sung Tzu
o Een vd eerste forensische boeken: “Washing away of wrongs”
▪ Historische forensische casussen – gecombineerd met eigen ervaring
▪ Beschrijving postmortem onderzoek van lichaam & verschillende doodsorzaken
▪ Beschrijving hoe bewijsmateriaal moet beschermen tijdens onderzoeksproces
o 1 entomologische (criminalistische) casus
e
▪ Moord in chinees dorp – sikkel moordwapen
▪ Adhv instecten kijken hoelang persoon overleden is
- 1302: B. Da Varignana
o Eerste medicolegale autopsie op vraag van magistraat
- 1595: S. Jansen
o 1e samengestelde microscoop
- 1600: A. Benivieni
o Boek geschreven over autopsieen en exacte doodsoorzaak
▪ En correlatie met symptomen bij leven!
- 1632-1723: A. Van Leeuwenhoek
o Grondlegger microbiologie
▪ Microscopen met vergrotingen verkrijgen (tot X 250)
- 1686: M. Malpighi
o Grondlegger microscopische anatomie
▪ Studie lichaam mvb miscroscoop
o Publicatie over vingerafdrukken en handlijnen
- 1784: zaak John Toms
o Eerste veroordeelde moordernaar obv matching evidence
▪ Papier vanuit pistool in hoofdwonde slachtoffer ~ papier in broekzak dader
- 1835: H. Goddard
o Wapen vergelijken met kogel: linken van wapen aan slachtoffer
▪ 1e vegelijkend kogelonderzoek
- 1787- 1853: M. Orfila
o Grondlegger forensische toxicologie
o Belangrijk geweest in zaak van M. Lafarge (1840)
▪ Dame vermoed haar echtgenoot vermoord te hebben door gebruik van arsenicum
• Kan opsporen via Marsh test
▪ Erin geslaagd arsencium aan te tonen in voedsel van echtgenoot maar niet in lichaam
→ test slecht uitgevoerd
▪ Orfila kon wel arscenicum aantonen in lichaam slachtoffer
▪ Eerste toxicologisch bewijs in rechtbank
- Ontwikkeling fotografie 1850
, o Crime scene gefotografeerd, verbeteren opnames
o Beelden van gevangenen
- A. Bertillon! (1853-1914)
o Bertillon systeme (Bertillonage) opgezet = anthropometrie
▪ Systeem van verschillende metingen van het lichaam om mensen te identificeren obv fysieke
verschijnen: nood systeem om mensen te onderscheiden
▪ 9 later 11 lichamelijke kenmerken
• Aangevuld met lichaamskenmerken: kleur ogen, haar, huid, littekens,...
• + vingerafdrukken (1894)
o Classificeerbaarheid!
o Fotos van verdachte (mugshot): “Le portrait parlé”
▪ Systeem van gedetaileerde beschrijving van gezicht
• Zo herkende politie op terrein personen zonder foto of anhtropometrische gegevens
o Kijk op de crime scene!
▪ Nam vooral fotos: metrische fotografie van lijken
▪ Afleiding van reele afmetingen op foto
- Anthropometrie van Bertillon gebaseerd op bevindingen van Quetelet (1796-1874)
o Probeerde om statistische methoden toe te passen in sociale wetenschappen
▪ Bv. theorie van de gemiddelde mens
o Door zaken te meten, weergeven: gemiddelde uit afleiden
- Anthropometrie werkt tot bepaald moment (1900), stappen na tijdje toch vanaf → vingerafdrukken
o Zaak Will west case (1903)
▪ Will voor eerste keer in gevangenis maar gelinkt aan william west die wel al in gevangenis
heeft gezeten → zoveel gelijkaardige metingen (personen leken hard op elkaar)
▪ Begin van vergelijking vingerafdrukken
o 1856: W. Herschel
▪ Eerste in europa die vingerafdrukken (van criminelen) ter identificatie gebruikt
o 1880: H. Faulds
▪ Toepassing vingerafdrukken in sporenonderzoek
o F. Galton
▪ Beschrijving vaste patronen in vingerafdrukken → classificatiesysteem
- H. Gross (1847-1915)
o Grondlegger crimineel profileren
o 1893: ‘Criminal investigations’
▪ Boek over gebruik vwetenschap in onderzoek naar misdrijven bv. microscopie, vingerafdruk
- Dreyfus affaire
o Onterechte veroordeling van A. Dreyfus (1859-1935)
▪ Joods franse officiere beschuldigd van spionage voor Duitsland
▪ Valse verklaringen en documenten waarvan handschrift gelinkt aan Dreyfus
▪ Onderzoek handschrift door Bertillon toch niet zo correct, schriftvervalsing door officieren
▪ Veroordeling tot levenslang – gratie (schuldig, geen straf) – vrijspraak
- E. Locard! (1877-1966)
o Eerste forensisch politie laboratorium ter wereld
o Locard Exchange principle
▪ Verdachte – crime scene – suspect
• Gecentreerd rond physicial evidence
, ▪ “everywhere you go, you take something with you and you leave something behind”
- K. Landsteiner (1868-1943)
o Ontdekking bloedgroepen 1901
- L. Lattes (1887-1954)
o Ontwikkeling procedures om bloedgroep te bepalen van opgedroogde bloedplek
- C. Goddard (1891-1955)
o Grondlegger forensische ballistiek
▪ Hij gebruikt de vergelijkende microscoop
- A. Osborn (1858-1964)
o Grondlegger ‘document examination’
▪ Documenten onderzoeken, kijken nr authenticiteit
o 1910: ‘Questioned documents’
▪ Baby Lindbergh case 1932 – 2jarige baby ontvoerd
▪ B. Hauptmann – document examination door Osborn
- Crick and Watson 1953
o Structuur DNA ontdekt
- 1948: A. Jeffreys
o Ontdekte variatie in DNA
▪ Uniek voor ieder indiv: unieke code = dna-profiel
• Identificatie (genetic fingerprinting)
• Om misdrijven op te lossen
• Verwantschap
• Opsporen erfelijke ziekte
- 1983: K. Mullis
o PCR (polymerase chain reaction)
▪ Door klein stukje uit elkaar te halen groter stuk van maken?
3. Criminalistiek is wetenschap
- Wetenschappelijke methode
o 1) Observatie en vraagstelling
o 2) Hypothese: logische veronderstelling om observatie te verklaren
o 3) Testen hypothese: uitvoeren experiment
o 4) Resultaten verzamelen en analyseren
o 5) Besluitvorming
- Criteria voor wetenschap (~CONPTT)
1. Forensische wetenschappen
- Definitie
o = toepassing van alle wetenschappen aangewend bij achterhalen waarheid en gebruikt voor
gerechtelijke doeleinden
▪ Adhv bewijsmateriaal teweten komen wat er is gebeurd, wie, waarmee,...
▪ Obv sporen terugkeren in de tijd
▪ Criminalistiek is deel van forensische wetenschappen
- Forensische wetenschappen vs criminalistiek
o Forensische wetenschap = bredere term
▪ Omvat deel wetenschap dat gebruikt wordt om juridische vraag te beantwoorden
o Criminalistiek = deel van de forensische wetenschappen
▪ Geheel van wetenschappelijke disciplines en technieken die sporen bestuderen die tijdens
gerechtelijk odnerzoek aangetroffen worden en nuttig zijn om misdrijf op te lossen
- Criminalistiek = Forensisch technisch onderzoek
o Ontwikkelen en aanwenden natuur-wetenschappelijke en technische methoden en technieken om
spore nvan misdrijven te analyseren, intepreteren en identificeren
o Toepassing van verschillende wetenschappen die vragen beantwoorden mbt bewijsmateriaal
▪ Bv. vingerafdrukken, schoenafdrukken, ballistiek,...
o Baseren op fysica, chemie, technische methoden,... om sporen van misdrijven te analyseren
- Hoofddoel forensisch onderzoek
o = reconstrueren van unieke gebeurtenis dmv wetenschapelijk onderzoek
▪ Antwoorden op vragen: wie? Wat? Waar? Wanneer?...
o Belang waarnemer: Crime Scene Officer als herkenner van relevante sporen (physical evidence)
- Subdomeinen binnen medische criminalistiek
o Medisch (biologisch)
▪ DNA-analyse
▪ Bloedsporenpatroonanalyse
▪ Forensische odontologie, anthropologie, pathologie, toxicologie
o Andere
▪ Fysische/chemische criminalistiek
• = niet organische sporen
▪ Microsporen
▪ Verdovende middelen
▪ Wapen & munitie
▪ Digitale technologie & biometrie
2. Historiek forensische wetenschappen
- 250 na Christus: Erasistratus
o Griekse arts – grondlegger pathologische anatomie/fysiologie
▪ Autopsies en vivisecties (op criminelen)
▪ Ontdekte dat bij het liegen het hartritme steeg
• Een vd eerste leugendetectors is daarop gebaseerd
,- 3e eeuw na Christus: Yi Yu Ji
o Manuscript met collectie misdrijven
▪ Bv man gestorven in brand en geen as gevonden in mond: een vd eerste experimenten →
een levend en dood varken verbrand en bij dood varken geen as aangetroffen in mond → zo
heeft echtgenote bekend dat ze man had vermoord en daarna in brand had gestoken
- 1248: Sung Tzu
o Een vd eerste forensische boeken: “Washing away of wrongs”
▪ Historische forensische casussen – gecombineerd met eigen ervaring
▪ Beschrijving postmortem onderzoek van lichaam & verschillende doodsorzaken
▪ Beschrijving hoe bewijsmateriaal moet beschermen tijdens onderzoeksproces
o 1 entomologische (criminalistische) casus
e
▪ Moord in chinees dorp – sikkel moordwapen
▪ Adhv instecten kijken hoelang persoon overleden is
- 1302: B. Da Varignana
o Eerste medicolegale autopsie op vraag van magistraat
- 1595: S. Jansen
o 1e samengestelde microscoop
- 1600: A. Benivieni
o Boek geschreven over autopsieen en exacte doodsoorzaak
▪ En correlatie met symptomen bij leven!
- 1632-1723: A. Van Leeuwenhoek
o Grondlegger microbiologie
▪ Microscopen met vergrotingen verkrijgen (tot X 250)
- 1686: M. Malpighi
o Grondlegger microscopische anatomie
▪ Studie lichaam mvb miscroscoop
o Publicatie over vingerafdrukken en handlijnen
- 1784: zaak John Toms
o Eerste veroordeelde moordernaar obv matching evidence
▪ Papier vanuit pistool in hoofdwonde slachtoffer ~ papier in broekzak dader
- 1835: H. Goddard
o Wapen vergelijken met kogel: linken van wapen aan slachtoffer
▪ 1e vegelijkend kogelonderzoek
- 1787- 1853: M. Orfila
o Grondlegger forensische toxicologie
o Belangrijk geweest in zaak van M. Lafarge (1840)
▪ Dame vermoed haar echtgenoot vermoord te hebben door gebruik van arsenicum
• Kan opsporen via Marsh test
▪ Erin geslaagd arsencium aan te tonen in voedsel van echtgenoot maar niet in lichaam
→ test slecht uitgevoerd
▪ Orfila kon wel arscenicum aantonen in lichaam slachtoffer
▪ Eerste toxicologisch bewijs in rechtbank
- Ontwikkeling fotografie 1850
, o Crime scene gefotografeerd, verbeteren opnames
o Beelden van gevangenen
- A. Bertillon! (1853-1914)
o Bertillon systeme (Bertillonage) opgezet = anthropometrie
▪ Systeem van verschillende metingen van het lichaam om mensen te identificeren obv fysieke
verschijnen: nood systeem om mensen te onderscheiden
▪ 9 later 11 lichamelijke kenmerken
• Aangevuld met lichaamskenmerken: kleur ogen, haar, huid, littekens,...
• + vingerafdrukken (1894)
o Classificeerbaarheid!
o Fotos van verdachte (mugshot): “Le portrait parlé”
▪ Systeem van gedetaileerde beschrijving van gezicht
• Zo herkende politie op terrein personen zonder foto of anhtropometrische gegevens
o Kijk op de crime scene!
▪ Nam vooral fotos: metrische fotografie van lijken
▪ Afleiding van reele afmetingen op foto
- Anthropometrie van Bertillon gebaseerd op bevindingen van Quetelet (1796-1874)
o Probeerde om statistische methoden toe te passen in sociale wetenschappen
▪ Bv. theorie van de gemiddelde mens
o Door zaken te meten, weergeven: gemiddelde uit afleiden
- Anthropometrie werkt tot bepaald moment (1900), stappen na tijdje toch vanaf → vingerafdrukken
o Zaak Will west case (1903)
▪ Will voor eerste keer in gevangenis maar gelinkt aan william west die wel al in gevangenis
heeft gezeten → zoveel gelijkaardige metingen (personen leken hard op elkaar)
▪ Begin van vergelijking vingerafdrukken
o 1856: W. Herschel
▪ Eerste in europa die vingerafdrukken (van criminelen) ter identificatie gebruikt
o 1880: H. Faulds
▪ Toepassing vingerafdrukken in sporenonderzoek
o F. Galton
▪ Beschrijving vaste patronen in vingerafdrukken → classificatiesysteem
- H. Gross (1847-1915)
o Grondlegger crimineel profileren
o 1893: ‘Criminal investigations’
▪ Boek over gebruik vwetenschap in onderzoek naar misdrijven bv. microscopie, vingerafdruk
- Dreyfus affaire
o Onterechte veroordeling van A. Dreyfus (1859-1935)
▪ Joods franse officiere beschuldigd van spionage voor Duitsland
▪ Valse verklaringen en documenten waarvan handschrift gelinkt aan Dreyfus
▪ Onderzoek handschrift door Bertillon toch niet zo correct, schriftvervalsing door officieren
▪ Veroordeling tot levenslang – gratie (schuldig, geen straf) – vrijspraak
- E. Locard! (1877-1966)
o Eerste forensisch politie laboratorium ter wereld
o Locard Exchange principle
▪ Verdachte – crime scene – suspect
• Gecentreerd rond physicial evidence
, ▪ “everywhere you go, you take something with you and you leave something behind”
- K. Landsteiner (1868-1943)
o Ontdekking bloedgroepen 1901
- L. Lattes (1887-1954)
o Ontwikkeling procedures om bloedgroep te bepalen van opgedroogde bloedplek
- C. Goddard (1891-1955)
o Grondlegger forensische ballistiek
▪ Hij gebruikt de vergelijkende microscoop
- A. Osborn (1858-1964)
o Grondlegger ‘document examination’
▪ Documenten onderzoeken, kijken nr authenticiteit
o 1910: ‘Questioned documents’
▪ Baby Lindbergh case 1932 – 2jarige baby ontvoerd
▪ B. Hauptmann – document examination door Osborn
- Crick and Watson 1953
o Structuur DNA ontdekt
- 1948: A. Jeffreys
o Ontdekte variatie in DNA
▪ Uniek voor ieder indiv: unieke code = dna-profiel
• Identificatie (genetic fingerprinting)
• Om misdrijven op te lossen
• Verwantschap
• Opsporen erfelijke ziekte
- 1983: K. Mullis
o PCR (polymerase chain reaction)
▪ Door klein stukje uit elkaar te halen groter stuk van maken?
3. Criminalistiek is wetenschap
- Wetenschappelijke methode
o 1) Observatie en vraagstelling
o 2) Hypothese: logische veronderstelling om observatie te verklaren
o 3) Testen hypothese: uitvoeren experiment
o 4) Resultaten verzamelen en analyseren
o 5) Besluitvorming
- Criteria voor wetenschap (~CONPTT)
