INLEIDING
Klacht/ Aangifte/ Vaststelling
Klacht = zelf klacht indienen tegen iemand
anders
Aangifte = als iemand anders iets heeft
opgemerkt en dit aangeeft aan de politie
Vaststelling = politie stelt zelf iets verdachts
vast
Proces-verbaal
Aanvankelijk proces-verbaal = over welke
soort feiten gaat het, per code (bv. code 37
voor zedenfeiten)
Politie gaat dit dan opschrijven wat ze
hebben vastgesteld wat de mensen zijn
komen zeggen, dan moeten zij hiermee
verder
● Het is niet omdat je bij de politie iets
gaat zeggen dat dit onmiddellijk een
dossier wordt
● Politie moet bekijken wat ze hiermee
gaan doen
Alles wat bij de politie komt, of wat ze zelf
vaststellen allemaal in PV
Dan moet politie de procureur verwittigen als ze vermoeden dat er meer onderzoek nodig is
Sommige zaken worden geacteerd, in kader van een interne melding, ze worden gemeld maar worden niet
altijd een PV van gemaakt, de politie moet zelf afwegen als de zaak naar het parket gaat of niet
Twee mogelijkheden
1) Opsporingsonderzoek: onderzoek waarbij er GEEN dwangmiddelen worden uitgevoerd door
procureur
→ Grotendeels minder zware misdrijven
2) Gerechtelijk onderzoek: onderzoek waarbij WEL dwangmiddelen kunnen worden uitgevoerd (bv.
iemand aanhouden, huiszoeking), Raadkamer gaat uiteindelijk beslissen
→ Dit dus veel verregaander (veel meer zware misdaden)
Dwangmiddelen = maatregelen die genomen worden waarbij de integriteit wordt aangetast
!!! Vanaf dat iemand wordt opgepakt of in voorlopige hechtenis, zitten die sowieso in een gerechtelijk
onderzoek
1
,Voorbeeld. Lokale politie krijgt oproep van kuisvrouw die wil binnengaan maar ze raakt niet binnen maar
vindt het toch vreemd want ze ziet door raam 2 benen. Ze belt politie. Politie valt binnen. Mevrouw is dood.
Politie gaat onmiddellijk het parket verwittigen.
Opsporingsonderzoek (scenario 1)
De procureur des Konings (parket), samen met de lokale politie.
● Kuisvrouw ziet benen door het raam en belt de politie.
● Politie komt ter plaatse, constateert een overleden persoon en meldt dit aan het parket.
● Parket beslist of er een opsporingsonderzoek wordt gevoerd.
Wat gebeurt er?
Politie verzamelt eerste feiten: plaats delict bekijken, getuigen horen (kuisvrouw, eventuele buren), basisfoto’s
maken, geen ingrijpende dwangmaatregelen.
Parket vraagt eventueel een arts op om doodsoorzaak te bekijken.
Indien geen sporen van geweld blijft het bij een opsporingsonderzoek en parket kan beslissen tot seponeren,
minnelijke schikking of rechtstreekse dagvaarding.
Kenmerk in dit stadium:
● Geen onderzoeksrechter.
● Geen huiszoeking, geen voorlopige hechtenis, geen afluisteren, geen DNA-onderzoek
Overgang naar gerechtelijk onderzoek?
Er zijn steekverwondingen, inbraaksporen, of andere aanwijzingen op een misdrijf van meer dan 15 jaar. Dan
vraagt het parket een onderzoeksrechter aan.
Wat verandert? De zaak gaat van opsporingsonderzoek naar gerechtelijk onderzoek. Leiding gaat grotendeels
over naar de onderzoeksrechter, onder toezicht van het parket.
Gerechtelijk onderzoek (scenario 2)
De onderzoeksrechter, met politie en parket als uitvoerende en coördinerende instanties.
● Plaats delict wordt volledig veiliggesteld (linten, toegang beperken).
● Onderzoeksrechter geeft bevelen voor:
● Camerabeelden opvragen (snel, wegens beperkte opslag).
● Wetsarts laten komen met schriftelijke, geheime opdracht.
● Autopsie: uitwendige verwondingen ter plaatse, lichaam naar mortuarium voor inwendige
verwondingen en staaltjes.
● DNA‑onderzoek: sporen van lichaam, deurklinken, glazen, …
● Telefonieonderzoek: mastgegevens, telefoonnummers in de buurt.
● Verhoren van familie, huisgenoten, vrienden, eventuele verdachte(n).
Dwangmaatregelen (alleen mogelijk in gerechtelijk onderzoek):
● Huiszoeking.
● Inbeslagname.
● Aanhoudings‑/arrestatiebevel (tot 48 uur verhoren).
● Eventueel voorlopige hechtenis.
Eindfase van gerechtelijk onderzoek:
● Onderzoeksrechter stelt een dossier op.
● Parket stelt een eindvordering op.
● De Raadkamer beoordeelt:
○ Meer onderzoek nodig?
○ Verdachte buiten vervolging stellen?
○ Zaak naar vonnisgerecht (bv. correctionele rechtbank of hof van assisen) sturen?
2
,Grootste verschil = afsluiting (FASE 3)
● Opsporingsonderzoek → Beslissing op basis van opportuniteit
= OM zal zelf onderzoek doen en zelf beslissen of een van volgende zal gebeuren:
○ Minnelijke schikking = afspraak waarbij het parket aan de verdachte voorstelt een geldsom (of
andere tegenprestatie) te betalen, waardoor de strafvordering vervalt en er geen vervolging
voor de rechtbank komt
○ Bemiddeling = waarbij een onpartijdige derde (bemiddelaar) partijen helpt om een geschil op
een vreedzame en overeengekomen manier op te lossen, zonder dat de rechter een
dwingende uitspraak doet.
○ Seponering = beslissing van het parket om de strafvordering te stoppen, zonder dat er een
veroordeling of veroordeling volgt; de zaak wordt “zonder vervolging” gesloten
○ Vervolging = actie van het parket om een verdachte officieel voor te bereiden en voor te
brengen bij een rechtbank, zodat die kan oordelen over schuld en straf
● Gerechtelijk onderzoek → Beslissing op basis van legaliteit
○ Dossier volledig? Dan naar Raadkamer
■ Vervolgen
OF
■ Buiten vervolging stellen = Raadkamer beslist dat een verdachte niet verder vervolgd
wordt voor een bepaald feit
○ Dossier niet volledig? Dan terug naar onderzoek
3
, HOOFDSTUK 1. INLEIDING
1. Definitie en situering van het strafprocesrecht
Strafprocesrecht = beschrijft de manier waarop de overheid het strafrecht correct moet toepassen
Fases:
1) Onderzoek
○ Opsporingsonderzoek (geleid door de procureur: minder zware feiten)
○ Gerechtelijk onderzoek (zwaarder onderzoek)
2) Vorderingen: Gaan we dit vervolgen? Te weinig bewijs en doen we er niets mee? Kunnen we iets
doen tussen slachtoffer en dader?
3) Berechting: Grondrechter beslist finaal wat er gaat gebeuren met de zaak
4) Strafuitvoering
2. Accusatoire en inquisitoire rechtspleging
Accusatoire rechtspleging
● Mondeling
● Openbaar
● Tegensprekelijk
Inquisitoire rechtspleging
● Geheim = als we dit aan de grote klok gaan hangen gaan we misschien een onderzoek hebben
bestaande van vooroordelen of mensen die dit eventueel zouden hebben gemanipuleerd
Bv. Als dader iets heeft gezegd en dat komt in krant, kunnen getuigen ondertussen alles aanpassen
en eventueel manipuleren zodat het verhaal veranderd wordt
● Schriftelijk = zodat het kan worden gecontroleerd worden
● Niet-tegensprekelijk = op dat moment kan je er nog niet in debat mee gaan, omdat het onderzoek en
de informatie nog niet volledig is
→ Kanttekening: in het verhoor kan je wel al jouw verweer geven en vragen om ook
onderzoekshandelingen te stellen die jouw bewering kunnen versterken of helpen, dus toch beetje
tegensprekelijk
Salduz Wetgeving = zaak met Turkse jongen die geen rechtsbijstand heeft gehad en dus niet de juiste
toedracht heeft kunnen geven. Dit is voor EHRM gekomen en daaruit is Salduz-arrest uit gekomen en feit dat
iedereen recht op juridische bijstand heeft en recht op verdediging
3-deling van misdrijven: overboord gegooid
● Overtreding → Politierechtbank
● Wanbedrijf → Correctionele rechtbank
● Misdaad → Hof van Assisen
Waarom? Wet voor verzachtende omstandigheden zorgde ervoor dat eigenlijk alles werd
gecorrectionaliseerd en voor correctionele rechtbank kwam. Maar nu is er de positieve lijst van het of van
Assisen: enkel levensdelicten gaan naar hof van Assisen, de rest gaan naar niveau’s van 1-8 (licht tot zwaar)
→ De wet voor verzachtende omstandigheden zijn er nog steeds, maar zonder de verandering van rechtbank
4
Klacht/ Aangifte/ Vaststelling
Klacht = zelf klacht indienen tegen iemand
anders
Aangifte = als iemand anders iets heeft
opgemerkt en dit aangeeft aan de politie
Vaststelling = politie stelt zelf iets verdachts
vast
Proces-verbaal
Aanvankelijk proces-verbaal = over welke
soort feiten gaat het, per code (bv. code 37
voor zedenfeiten)
Politie gaat dit dan opschrijven wat ze
hebben vastgesteld wat de mensen zijn
komen zeggen, dan moeten zij hiermee
verder
● Het is niet omdat je bij de politie iets
gaat zeggen dat dit onmiddellijk een
dossier wordt
● Politie moet bekijken wat ze hiermee
gaan doen
Alles wat bij de politie komt, of wat ze zelf
vaststellen allemaal in PV
Dan moet politie de procureur verwittigen als ze vermoeden dat er meer onderzoek nodig is
Sommige zaken worden geacteerd, in kader van een interne melding, ze worden gemeld maar worden niet
altijd een PV van gemaakt, de politie moet zelf afwegen als de zaak naar het parket gaat of niet
Twee mogelijkheden
1) Opsporingsonderzoek: onderzoek waarbij er GEEN dwangmiddelen worden uitgevoerd door
procureur
→ Grotendeels minder zware misdrijven
2) Gerechtelijk onderzoek: onderzoek waarbij WEL dwangmiddelen kunnen worden uitgevoerd (bv.
iemand aanhouden, huiszoeking), Raadkamer gaat uiteindelijk beslissen
→ Dit dus veel verregaander (veel meer zware misdaden)
Dwangmiddelen = maatregelen die genomen worden waarbij de integriteit wordt aangetast
!!! Vanaf dat iemand wordt opgepakt of in voorlopige hechtenis, zitten die sowieso in een gerechtelijk
onderzoek
1
,Voorbeeld. Lokale politie krijgt oproep van kuisvrouw die wil binnengaan maar ze raakt niet binnen maar
vindt het toch vreemd want ze ziet door raam 2 benen. Ze belt politie. Politie valt binnen. Mevrouw is dood.
Politie gaat onmiddellijk het parket verwittigen.
Opsporingsonderzoek (scenario 1)
De procureur des Konings (parket), samen met de lokale politie.
● Kuisvrouw ziet benen door het raam en belt de politie.
● Politie komt ter plaatse, constateert een overleden persoon en meldt dit aan het parket.
● Parket beslist of er een opsporingsonderzoek wordt gevoerd.
Wat gebeurt er?
Politie verzamelt eerste feiten: plaats delict bekijken, getuigen horen (kuisvrouw, eventuele buren), basisfoto’s
maken, geen ingrijpende dwangmaatregelen.
Parket vraagt eventueel een arts op om doodsoorzaak te bekijken.
Indien geen sporen van geweld blijft het bij een opsporingsonderzoek en parket kan beslissen tot seponeren,
minnelijke schikking of rechtstreekse dagvaarding.
Kenmerk in dit stadium:
● Geen onderzoeksrechter.
● Geen huiszoeking, geen voorlopige hechtenis, geen afluisteren, geen DNA-onderzoek
Overgang naar gerechtelijk onderzoek?
Er zijn steekverwondingen, inbraaksporen, of andere aanwijzingen op een misdrijf van meer dan 15 jaar. Dan
vraagt het parket een onderzoeksrechter aan.
Wat verandert? De zaak gaat van opsporingsonderzoek naar gerechtelijk onderzoek. Leiding gaat grotendeels
over naar de onderzoeksrechter, onder toezicht van het parket.
Gerechtelijk onderzoek (scenario 2)
De onderzoeksrechter, met politie en parket als uitvoerende en coördinerende instanties.
● Plaats delict wordt volledig veiliggesteld (linten, toegang beperken).
● Onderzoeksrechter geeft bevelen voor:
● Camerabeelden opvragen (snel, wegens beperkte opslag).
● Wetsarts laten komen met schriftelijke, geheime opdracht.
● Autopsie: uitwendige verwondingen ter plaatse, lichaam naar mortuarium voor inwendige
verwondingen en staaltjes.
● DNA‑onderzoek: sporen van lichaam, deurklinken, glazen, …
● Telefonieonderzoek: mastgegevens, telefoonnummers in de buurt.
● Verhoren van familie, huisgenoten, vrienden, eventuele verdachte(n).
Dwangmaatregelen (alleen mogelijk in gerechtelijk onderzoek):
● Huiszoeking.
● Inbeslagname.
● Aanhoudings‑/arrestatiebevel (tot 48 uur verhoren).
● Eventueel voorlopige hechtenis.
Eindfase van gerechtelijk onderzoek:
● Onderzoeksrechter stelt een dossier op.
● Parket stelt een eindvordering op.
● De Raadkamer beoordeelt:
○ Meer onderzoek nodig?
○ Verdachte buiten vervolging stellen?
○ Zaak naar vonnisgerecht (bv. correctionele rechtbank of hof van assisen) sturen?
2
,Grootste verschil = afsluiting (FASE 3)
● Opsporingsonderzoek → Beslissing op basis van opportuniteit
= OM zal zelf onderzoek doen en zelf beslissen of een van volgende zal gebeuren:
○ Minnelijke schikking = afspraak waarbij het parket aan de verdachte voorstelt een geldsom (of
andere tegenprestatie) te betalen, waardoor de strafvordering vervalt en er geen vervolging
voor de rechtbank komt
○ Bemiddeling = waarbij een onpartijdige derde (bemiddelaar) partijen helpt om een geschil op
een vreedzame en overeengekomen manier op te lossen, zonder dat de rechter een
dwingende uitspraak doet.
○ Seponering = beslissing van het parket om de strafvordering te stoppen, zonder dat er een
veroordeling of veroordeling volgt; de zaak wordt “zonder vervolging” gesloten
○ Vervolging = actie van het parket om een verdachte officieel voor te bereiden en voor te
brengen bij een rechtbank, zodat die kan oordelen over schuld en straf
● Gerechtelijk onderzoek → Beslissing op basis van legaliteit
○ Dossier volledig? Dan naar Raadkamer
■ Vervolgen
OF
■ Buiten vervolging stellen = Raadkamer beslist dat een verdachte niet verder vervolgd
wordt voor een bepaald feit
○ Dossier niet volledig? Dan terug naar onderzoek
3
, HOOFDSTUK 1. INLEIDING
1. Definitie en situering van het strafprocesrecht
Strafprocesrecht = beschrijft de manier waarop de overheid het strafrecht correct moet toepassen
Fases:
1) Onderzoek
○ Opsporingsonderzoek (geleid door de procureur: minder zware feiten)
○ Gerechtelijk onderzoek (zwaarder onderzoek)
2) Vorderingen: Gaan we dit vervolgen? Te weinig bewijs en doen we er niets mee? Kunnen we iets
doen tussen slachtoffer en dader?
3) Berechting: Grondrechter beslist finaal wat er gaat gebeuren met de zaak
4) Strafuitvoering
2. Accusatoire en inquisitoire rechtspleging
Accusatoire rechtspleging
● Mondeling
● Openbaar
● Tegensprekelijk
Inquisitoire rechtspleging
● Geheim = als we dit aan de grote klok gaan hangen gaan we misschien een onderzoek hebben
bestaande van vooroordelen of mensen die dit eventueel zouden hebben gemanipuleerd
Bv. Als dader iets heeft gezegd en dat komt in krant, kunnen getuigen ondertussen alles aanpassen
en eventueel manipuleren zodat het verhaal veranderd wordt
● Schriftelijk = zodat het kan worden gecontroleerd worden
● Niet-tegensprekelijk = op dat moment kan je er nog niet in debat mee gaan, omdat het onderzoek en
de informatie nog niet volledig is
→ Kanttekening: in het verhoor kan je wel al jouw verweer geven en vragen om ook
onderzoekshandelingen te stellen die jouw bewering kunnen versterken of helpen, dus toch beetje
tegensprekelijk
Salduz Wetgeving = zaak met Turkse jongen die geen rechtsbijstand heeft gehad en dus niet de juiste
toedracht heeft kunnen geven. Dit is voor EHRM gekomen en daaruit is Salduz-arrest uit gekomen en feit dat
iedereen recht op juridische bijstand heeft en recht op verdediging
3-deling van misdrijven: overboord gegooid
● Overtreding → Politierechtbank
● Wanbedrijf → Correctionele rechtbank
● Misdaad → Hof van Assisen
Waarom? Wet voor verzachtende omstandigheden zorgde ervoor dat eigenlijk alles werd
gecorrectionaliseerd en voor correctionele rechtbank kwam. Maar nu is er de positieve lijst van het of van
Assisen: enkel levensdelicten gaan naar hof van Assisen, de rest gaan naar niveau’s van 1-8 (licht tot zwaar)
→ De wet voor verzachtende omstandigheden zijn er nog steeds, maar zonder de verandering van rechtbank
4
