Samenvatting orthodontie en Myofunctionele stoornissen
1 ORTHODONTIE EN DE MONDHYGIËNIST
Orthodontie= houdt zich bezig met diagnose, behandeling en preventie van afwijkingen in de stand van de
tanden en kaken.
- Doel:
1) Functionele verbetering: kauwen, spreken en ademhaling
2) Esthetische verbetering
3) Mondgezondheid: minder cariës, parodontitis, kaakgewrichtsklachten
- Fasen:
1) Diagnostiek
2) Behandelplanning
3) Actieve behandeling
4) Retentie (behoud resultaat)
Verloop
- Eerste consult
- Dossieropstelling (onderzoek, foto’s, scans)
- Bespreking (Kennisgeving VOOR 15jr indienen)
- Plaatsing apparatuur
- Controles
- Debonding (verwijderen)
- Retentiecontroles
1.1 DE ROL VAN MONDHYGIËNIST IN DE PRAKTIJK
Invloed op mondhygiëne
- Vaste beugels→ extra oppervlak→ meer plaque → hoger risico cariës, gingivitis, white spots.
- Aligners→ Risico bacteriegroei en verkleuring → altijd poetsen voor terugplaatsing.
Onderhoud en reiniging apparatuur
- Vaste beugels
o Zachte of elektrische tandenborstel (evt. orthodontische opzetborstel)
o Interdentale ragers of waterflosser rond brackets.
- Uitneembare apparatuur
o 1x/dag reinigen met lauw water + milde zeep of reinigingstabletten
o Alleen uit bij: eten, drinken (behalve water) en poetsen
Brackets (vaste apparatuur)
- Kleine attachments op de tanden, kracht via boogdraden
- Types:
o Metalen (RVS)→ Sterk, duurzaam, kosteneffectief. Complexe casussen
o Keramische →Esthetisch (tandkleurig), brozer
o Zelfligerende → Ingebouwde clip (snelle draadwissel)
o Linguale →Complexe plaatsing, esthetisch
- Onderhoud: charters poetsmethode
- Opvolging: Elke 4-6wk, modules en draden vervangen
,Clear aligners (uitneembaar)
- Verwijderbare transparante kunststoffen trays die geleidelijk tanden verplaatsen
- Meest effectief bij: volwassen patiënten met milde tot matige malocclusie
(crowding, spacing, diepe beet, lichte klasse II/III)
- Wisselen: meestal elke 7-14 dagen
- Indoen:
o Begin vooraan, daarna gelijkmatig over kiezen aandrukken met vingers
o Niet direct dichtbijten; gebruik ‘chewies’ 10-20min, 2x/dag
- Uitdoen:
o Voorzichtig vanaf de kiezen trekken met vingers of hulpmiddelen (PulTool)→
- Orale hygiëne:
o Apart poetsen met zachte borstel + milde zeep of speciale reiniger
o Dagelijks in badje met schoonmaakoplossing (Invisalign Crystals of Corega/Steradent)
o Rond attachments (harsknobbels) goed reinigen
- Dieet:
o Niet eten met trays in → vlekken, breuken, bacteriële ophoping
o Geen warme dranken met aligners in → vervorming
o Geen kauwgom
- Verzorging:
o Altijd in doosje bewaren als ze uit zijn.
o Hitte, direct zonlicht en agressieve chemicaliën vermijden
o Doosje dagelijks reinigen met water + zeep
o Reserve-tray bewaren voor noodgevallen
- Follow-up→ Controle elke 4-8 weken
- Eigenschappen
o Materiaal: kunststof
o Draagtijd: 22u/dag
o Werking: lichte, continue kracht voor tipping, torque, extrusie, intrusie
o Bewegingsvoorspelling via digitale software (nauwkeurigheid ±30-80%)
- Voordelen
o Esthetisch
o Hygiënischer
o comfortabel (minder pijn)
o korte behandelduur
o minder wortelresorptie
- Nadelen
o Vereisen meer patiëntdiscipline
o Hoge kosten
o Lage nauwkeurigheid bij complexe bewegingen
- Maar: vaste apparatuur is superieur voor complexe bewegingen zoals distalisering van molaren of
torque.
- Merken: Invisalign®, Spark®, Clear Correct®
Aspect Tipping Torque
Bewegend deel Vnl. kroon Vnl. wortel
Draaipunt In de wortel (bij apex/midden) Bij de kroonrand of bracket
As van rotatie Rond mesio-distale as Rond lengteas van de tand
Klinische voorbeeld Ruimtes sluiten, angulatie Incisieven oprichten,
corrigeren esthetische inclinatie
,Expansieplaat (uitneembaar)
- Voor slow maxillary expansion (SME)
- Indicatie: kinderen/jongeren(6-12jr) met smalle bovenkaak; verbreding via
midpalatale sutuur.
- Terugbetaling als behandeling vóór 9jr start
- Onderdelen:
o Kunststof plaatje met metalen haakjes of draden,
o Centrale schroef (1-2x/week aandraaien)
- Draagtijd: fulltime, alleen uit bij eten of poetsen
- Behandelduur: 6-12m, gevolgd door retentie
- Reiniging: 2x/dag (door ouders) met milde zeep en tandenborstel
Separatie-elastieken
- Bandspleet creëren voor metalen banden
- Banden nodig
- Paar dagen voor plaatsing
Essix (Retentie)
- 360-graden retentie
- Reiniging:
o Dagelijks poetsen met koud water en zachte borstel
o Wekelijks tabletje (Retainer Brite of Corega) 30-45min
o NIET: Listerine, waterstofperoxide en azijn
Hawley-retainer (retentie)
- Materiaal:
o Acryl basisplaat die tegen gehemelte
o Labiale metaaldraad + laterale ankers.
- Doel: behouden tandpositie na orthodontische behandeling
- Goede patiënten instructies→ beugel genoeg doordrukken
- Nadelen
o Minder esthetisch (zichtbaar draad)
o Discomfort
o Spraak beïnvloeding
o Hogere initiële kosten
- Voordelen
o Duurzaam
o Verstelbaar
Dieetadvies bij beugels
- Vermijden
o Harde producten: noten, harde appels, rauwe wortels, ijsblokjes, maiskolven, harde
broodkanten, popcorn→ kans op losse brackets of verbogen draden.
o Kleverig voedsel: karamel, toffee, kauwgom, drop, stroopwafels → loskomende brackets, hoger
cariësrisico, white spots.
o Frisdrank: sportdrank, vruchtensap en suikerrijke snoep → meer demineralisatie en white-spot-
lesions doordat plaque.
- Wel:
o Vooral zacht voedsel
o Let op voedingsdeficiënties door vermijden voedsel→ invloed tandverplaatsing en algemene
gezondheid.
- Tips:
, o Harde voeding in stukjes snijden
o Niet rechtstreeks in harde appels etc. bijten
o Eventueel suikervrije kauwgom (met xylitol)
o Na elke maaltijd poetsen met interdentale middelen
Herkennen van complicaties
- Mechanische defecten
o Losse brackets, uitstekende/gebroken draden
o Beschadigde retainers
- Mondgezondheid:
o White spots als vroege cariës indicator
o Gingivitis door onvoldoende MH
Samenwerking en taken in ortho-team
- Orthodontist→ diagnose, behandelplan en aanpassing apparatuur
- Taken mondhygiënist
o Intra- en extra-orale foto’s
o Intra-orale scans en alginaat afdrukken
o OrthoPantomoGram (OPG)/RöntgenSchedelProfiel (RSP)
o Bijhouden patiëntendossiers
o Controles
o Reinigingen (HI, US, Airflow)
▪ Tijdens controles → vooral OF + bovenmolaren, elke 6m bij TA
▪ Tijdens retentiecontrole→ vooral OF
o Poetsinstructies
o Losse middelen (separatie-elastiekjes en uitneembare apparatuur) plaatsen
o Ligaturen/modules op vaste apparatuur vervangen
o Uitneembare apparatuur verwijderen
Sterilisatie en hygiëne protocollen
- Reiniging en sterilisatie orthodontische instrumenten
- Werkomgeving
- Disposable materialen
Mondfotografie
- Objectief bewijs voor- en na-documentatie.
- Smile Lite→ perfecte kleurweergave en detail, consistente opnames
Extra-orale opnames
- Patiënt zit of staat rechtop → schouders ontspannen, hoofd neutrale positie (NHP)
o Essentieel voor juiste diagnose skeletpatronen en verticale verhoudingen.
- Opnames (lachend + neutraal)
o 2 frontale
o 2 laterale (rechterkant)
o 2 zijdelingse (45°) (rechterkant)
- Letten op:
o Gebruik neutrale achtergrond
o Oor is zichtbaar, ontblote hals, haar in staart
o Bril af
1 ORTHODONTIE EN DE MONDHYGIËNIST
Orthodontie= houdt zich bezig met diagnose, behandeling en preventie van afwijkingen in de stand van de
tanden en kaken.
- Doel:
1) Functionele verbetering: kauwen, spreken en ademhaling
2) Esthetische verbetering
3) Mondgezondheid: minder cariës, parodontitis, kaakgewrichtsklachten
- Fasen:
1) Diagnostiek
2) Behandelplanning
3) Actieve behandeling
4) Retentie (behoud resultaat)
Verloop
- Eerste consult
- Dossieropstelling (onderzoek, foto’s, scans)
- Bespreking (Kennisgeving VOOR 15jr indienen)
- Plaatsing apparatuur
- Controles
- Debonding (verwijderen)
- Retentiecontroles
1.1 DE ROL VAN MONDHYGIËNIST IN DE PRAKTIJK
Invloed op mondhygiëne
- Vaste beugels→ extra oppervlak→ meer plaque → hoger risico cariës, gingivitis, white spots.
- Aligners→ Risico bacteriegroei en verkleuring → altijd poetsen voor terugplaatsing.
Onderhoud en reiniging apparatuur
- Vaste beugels
o Zachte of elektrische tandenborstel (evt. orthodontische opzetborstel)
o Interdentale ragers of waterflosser rond brackets.
- Uitneembare apparatuur
o 1x/dag reinigen met lauw water + milde zeep of reinigingstabletten
o Alleen uit bij: eten, drinken (behalve water) en poetsen
Brackets (vaste apparatuur)
- Kleine attachments op de tanden, kracht via boogdraden
- Types:
o Metalen (RVS)→ Sterk, duurzaam, kosteneffectief. Complexe casussen
o Keramische →Esthetisch (tandkleurig), brozer
o Zelfligerende → Ingebouwde clip (snelle draadwissel)
o Linguale →Complexe plaatsing, esthetisch
- Onderhoud: charters poetsmethode
- Opvolging: Elke 4-6wk, modules en draden vervangen
,Clear aligners (uitneembaar)
- Verwijderbare transparante kunststoffen trays die geleidelijk tanden verplaatsen
- Meest effectief bij: volwassen patiënten met milde tot matige malocclusie
(crowding, spacing, diepe beet, lichte klasse II/III)
- Wisselen: meestal elke 7-14 dagen
- Indoen:
o Begin vooraan, daarna gelijkmatig over kiezen aandrukken met vingers
o Niet direct dichtbijten; gebruik ‘chewies’ 10-20min, 2x/dag
- Uitdoen:
o Voorzichtig vanaf de kiezen trekken met vingers of hulpmiddelen (PulTool)→
- Orale hygiëne:
o Apart poetsen met zachte borstel + milde zeep of speciale reiniger
o Dagelijks in badje met schoonmaakoplossing (Invisalign Crystals of Corega/Steradent)
o Rond attachments (harsknobbels) goed reinigen
- Dieet:
o Niet eten met trays in → vlekken, breuken, bacteriële ophoping
o Geen warme dranken met aligners in → vervorming
o Geen kauwgom
- Verzorging:
o Altijd in doosje bewaren als ze uit zijn.
o Hitte, direct zonlicht en agressieve chemicaliën vermijden
o Doosje dagelijks reinigen met water + zeep
o Reserve-tray bewaren voor noodgevallen
- Follow-up→ Controle elke 4-8 weken
- Eigenschappen
o Materiaal: kunststof
o Draagtijd: 22u/dag
o Werking: lichte, continue kracht voor tipping, torque, extrusie, intrusie
o Bewegingsvoorspelling via digitale software (nauwkeurigheid ±30-80%)
- Voordelen
o Esthetisch
o Hygiënischer
o comfortabel (minder pijn)
o korte behandelduur
o minder wortelresorptie
- Nadelen
o Vereisen meer patiëntdiscipline
o Hoge kosten
o Lage nauwkeurigheid bij complexe bewegingen
- Maar: vaste apparatuur is superieur voor complexe bewegingen zoals distalisering van molaren of
torque.
- Merken: Invisalign®, Spark®, Clear Correct®
Aspect Tipping Torque
Bewegend deel Vnl. kroon Vnl. wortel
Draaipunt In de wortel (bij apex/midden) Bij de kroonrand of bracket
As van rotatie Rond mesio-distale as Rond lengteas van de tand
Klinische voorbeeld Ruimtes sluiten, angulatie Incisieven oprichten,
corrigeren esthetische inclinatie
,Expansieplaat (uitneembaar)
- Voor slow maxillary expansion (SME)
- Indicatie: kinderen/jongeren(6-12jr) met smalle bovenkaak; verbreding via
midpalatale sutuur.
- Terugbetaling als behandeling vóór 9jr start
- Onderdelen:
o Kunststof plaatje met metalen haakjes of draden,
o Centrale schroef (1-2x/week aandraaien)
- Draagtijd: fulltime, alleen uit bij eten of poetsen
- Behandelduur: 6-12m, gevolgd door retentie
- Reiniging: 2x/dag (door ouders) met milde zeep en tandenborstel
Separatie-elastieken
- Bandspleet creëren voor metalen banden
- Banden nodig
- Paar dagen voor plaatsing
Essix (Retentie)
- 360-graden retentie
- Reiniging:
o Dagelijks poetsen met koud water en zachte borstel
o Wekelijks tabletje (Retainer Brite of Corega) 30-45min
o NIET: Listerine, waterstofperoxide en azijn
Hawley-retainer (retentie)
- Materiaal:
o Acryl basisplaat die tegen gehemelte
o Labiale metaaldraad + laterale ankers.
- Doel: behouden tandpositie na orthodontische behandeling
- Goede patiënten instructies→ beugel genoeg doordrukken
- Nadelen
o Minder esthetisch (zichtbaar draad)
o Discomfort
o Spraak beïnvloeding
o Hogere initiële kosten
- Voordelen
o Duurzaam
o Verstelbaar
Dieetadvies bij beugels
- Vermijden
o Harde producten: noten, harde appels, rauwe wortels, ijsblokjes, maiskolven, harde
broodkanten, popcorn→ kans op losse brackets of verbogen draden.
o Kleverig voedsel: karamel, toffee, kauwgom, drop, stroopwafels → loskomende brackets, hoger
cariësrisico, white spots.
o Frisdrank: sportdrank, vruchtensap en suikerrijke snoep → meer demineralisatie en white-spot-
lesions doordat plaque.
- Wel:
o Vooral zacht voedsel
o Let op voedingsdeficiënties door vermijden voedsel→ invloed tandverplaatsing en algemene
gezondheid.
- Tips:
, o Harde voeding in stukjes snijden
o Niet rechtstreeks in harde appels etc. bijten
o Eventueel suikervrije kauwgom (met xylitol)
o Na elke maaltijd poetsen met interdentale middelen
Herkennen van complicaties
- Mechanische defecten
o Losse brackets, uitstekende/gebroken draden
o Beschadigde retainers
- Mondgezondheid:
o White spots als vroege cariës indicator
o Gingivitis door onvoldoende MH
Samenwerking en taken in ortho-team
- Orthodontist→ diagnose, behandelplan en aanpassing apparatuur
- Taken mondhygiënist
o Intra- en extra-orale foto’s
o Intra-orale scans en alginaat afdrukken
o OrthoPantomoGram (OPG)/RöntgenSchedelProfiel (RSP)
o Bijhouden patiëntendossiers
o Controles
o Reinigingen (HI, US, Airflow)
▪ Tijdens controles → vooral OF + bovenmolaren, elke 6m bij TA
▪ Tijdens retentiecontrole→ vooral OF
o Poetsinstructies
o Losse middelen (separatie-elastiekjes en uitneembare apparatuur) plaatsen
o Ligaturen/modules op vaste apparatuur vervangen
o Uitneembare apparatuur verwijderen
Sterilisatie en hygiëne protocollen
- Reiniging en sterilisatie orthodontische instrumenten
- Werkomgeving
- Disposable materialen
Mondfotografie
- Objectief bewijs voor- en na-documentatie.
- Smile Lite→ perfecte kleurweergave en detail, consistente opnames
Extra-orale opnames
- Patiënt zit of staat rechtop → schouders ontspannen, hoofd neutrale positie (NHP)
o Essentieel voor juiste diagnose skeletpatronen en verticale verhoudingen.
- Opnames (lachend + neutraal)
o 2 frontale
o 2 laterale (rechterkant)
o 2 zijdelingse (45°) (rechterkant)
- Letten op:
o Gebruik neutrale achtergrond
o Oor is zichtbaar, ontblote hals, haar in staart
o Bril af
