De psycholoog in de organisatie samenvatting

Jasmijn Gagroo
2e bach Psychologie @kul


PSYCHOLOOG IN ORGANISATIE
BLOK 1: DE ARBEIDSMARKT
OBJECTIEVEN BLOK 1
Arbeidsmarkt
- Begrijpen dat de arbeidsmarkt functie is van (verschuivingen in) vraag en
aanbod
- Kunnen uitleggen en illustreren wat een ruime en krappe arbeidsmarkt is
- Kunnen uitleggen wat mismatch op de arbeidsmarkt betekent + oorzaken
aanwijzen
- Kritisch kunnen nadenken over de impact van AI op jobs (van psychologen)
Vraagzijde/ aanbodszijde
- De betekenis en invulling kennen van vraag- en aanbodzijde op de
arbeidsmarkt;
- Kernindicatoren van de arbeidsmarkt kunnen lezen en interpreteren;
- Kritisch kunnen nadenken over activering
Stakeholders
- Stakeholders op arbeidsmarkt + rol kunnen benoemen/ illustreren adhv
eenvoudige voorb.
DE ARBEIDSMARKT
De arbeidsmarkt is zeer vergelijkbaar met elke andere markt en dus gebaseerd op
vraag en aanbod

Op basis van vraag en aanbod wordt er aan prijsbepaling
gedaan (cirkel)
- Wanneer aanbod > vraag  prijsdaling
- Wanneer aanbod < vraag  prijsstijging




FUNCTIES VAN VRAAG EN AANBOD
Arbeidsmarkt = geheel van VRAAG NAAR en AANBOD VAN arbeid



Werkgelegenheid (verschillende Beroepsbevolking (mensen die
types organisaties, overheden, een job zoeken, jobstudenten,
non-profit … ) werknemers … )
 Aanbod = werknemers (mensen die willen werken)

 Vraag = werkgevers (bedrijven die werknemers zoeken

Loon wordt deels bepaald door vraag en aanbod
 Bepaald obv de onderhandeling tussen werkNEMER en
werkGEVER
 Wanneer aanbod > vraag spreken we van een ruime
arbeidsmarkt
 Wanneer aanbod < vraag spreken we van een krappe
arbeidsmarkt
 hierbij worden veel vacatures niet opgevuld

In vlaanderen is er op dit moment eerder een krappe
arbeidsmarkt
 = er zijn te weinig werkzoekende de laatste jaren
1

,Jasmijn Gagroo
2e bach Psychologie @kul

(*) heeft gevolgen voor de maatschappij
 Wanneer er TE WEINIG WERKZOEKENDE zijn, heeft de werkzoeker de meeste
macht in handen, waardoor ze dus een sterkere onderhandelingspositie
hebben  grotere lonen
o Een krappere arbeidsmarkt zorgt dus voor een stijging in de lonen!

VERSCHUIVINGINGEN




1.1 Het kan voorkomen dat de vraag plotseling groter/ kleiner wordt
 Recent voorbeeld: vraag naar gezelschapsspelletjes werd groter, waardoor de
prijs steeg
 Er is de laatste jaren een stijging geweest in de vraag naar arbeid
o Dit door de economische heropleving na COVID-19 (= post-covid
herstel)
o Dit begint wel af te zwakken, door onder meer de onzekere
internationale context

De komst van AI zal ook een effect hebben op de arbeidsmarkt, mogelijke scenario’s:
 De vraag naar arbeid stijgt (‘optimisme’)
 De vraag naar arbeid daalt (‘pessimisme’)
 De vraag naar arbeid zal gelijk blijven (‘realisme’ / ‘sceptisme’)

 Nog geen concensus/ kennis/ zekerheid over wat er uiteindelijk zal gebeuren!
 Scenario’s worden naarvoor geschoven door bep. groepen, omdat ze
voordelig zijn voor hun
o Scenario 1: optimisme: makers van ai zelf
o Scenario 2: pessimisme: voordelig voor media, journalisten  wordt
veel gelezen
o Scenario 3: realisme: voordelig voor beleidmakers  voor
geruststelling zorgen

 Mensen zullen handelen obv de scenario’s waarin ze geloven
 De scenario’s die het meest geloofwaardig zijn, zullen uiteindelijk uitkomen!

Hoe zit dit dan met specifieke jobs?
Toepassing: psychologie  hoe vervangbaar is de job van psycholoog?
Optimist Pessimist Sceptisch
AI verhoogt de vraag AI maakt het overbodig Het zal wel meevallen
Voor bepaalde groepen is AI = laagdrempelig, je AI = aanvulling, geen
AI minder toegankelijk krijgt onmiddellijk een vervanging
antwoord (geen
wachtlijsten)
Ethische vragen bij AI Goedkoop alternatief AI creeërt nieuwe
(anoniem?) uitdagingen die
psychologen moeten
managen
… … …



2

, Jasmijn Gagroo
2e bach Psychologie @kul

1.2 Het kan ook voorkomen dat het aanbod plotseling groter/ kleiner
wordt
 Recent voorbeeld: verschuivingen qua aanbod in de huizenmarkt (vraag naar
bepaalde woningen kan stijgen, waardoor de prijs omhoog gaat (of andersom))
 Het aanbod daalt door
o Vergrijzing: groeiende groep die uitstroomt, vervangingsvraag,
levensduur
 Mensen vallen uit de arbeidsmarkt, er is vervanging nodig
 Voor deze mensen moet er gezorgd worden in de
gezondheidssector

o Ontgroening: minder jongeren op de arbeidsmarkt (meer + langer
studeren)
 Weinig mensen beschikbaar om plaatsen in te nemen
 Velen komen pas later op de arbeidsmarkt

Dit is een maatschappelijk probleem, aangezien werk bijdraagt aan de sociale
zekerheid:
bevolking buiten arbeidsleeftijd
x 100
bevolking binnenarbeidsleeftijd

Hoeveel mensen die potentieel kunnen werken tov
hoeveel mensen die potentieel op pensioen zijn
 Bevolking buiten arbeidsleeftijd = draaglast
 Bevolking binnen arbeidsleeftijd = draagkracht
 De curve stijgt hard (door vergrijzing /
vergroening)

HET IS ZELDEN ZO DAT DE ARBEIDSMARKT IN EVENWICHT
IS
MISMATCH
2 soorten van mismatch
Kwantitatief Kwalitatief
Onevenwicht in volume tussen vraag Onevenwicht in kwaliteit tussen vraag
naar en aanbod van arbeid (kijken naar naar en aanbod van arbeid ( er zijn
aantallen) voldoende mensen, maar niet met de
 Arbeidstekort juiste ervaring)
 Arbeidsoverschot  Diploma, competenties
 Ervaring, werkattitudes

KWANTITATIEVE MISMATCH
aantal werkzoekende werklozen
Aangegeven door een spanningsindicator =
aantal vacatures

 aantal mensen die beschikbaar zijn voor werk op aantal vacatures
 Geeft een kwantitatieve kijk op de mismatch
o Spanningsindicator: 3,21 (= ongeveer 3 werkzoekende werklozen/
vacature)
o Spanningsfactor psychologen is groter dan 1 (1-10)
 Maar dit gaat over een heterogene groep (functie niet heel
1. afgebakend) 1.5
3
1.4



3

, Jasmijn Gagroo
2e bach Psychologie @kul




1.3 spanningsfactor verpleegkundige
 Ongeveer 0,45 werkzoekende werklozen per vacature, <1 werkzoekende
werklozen/vacature

1.4 spanningsfactor leerkracht
 Ongeveer 2 werkzoekende werklozen per vacature

1.5 spanningsfactor vroedkundige
 Ongeveer 11,65 werkzoekende werklozen per vacature
 Er studeren relatief veel mensen af, maar er is minder vraag naar

MAAR theoretisch gezien klopt deze factor niet volledig (geeft wel een goede
indicatie)




KWALITATIEVE MISMATCH
Mismatch tussen wat er wordt aangeboden EN wat werkgever verwachten
 Werkgevers verwachten veel/ vragen veel (voorbeeld: veel talen spreken,
werkervaring … )
o Hierdoor blijven vacatures soms lang openstaan*

(*) Knelpuntvacatures- en beroepen = beroepen waar vacatures lang van blijven
openstaan omdat het moeilijk is om de juiste mensen te vinden met de juiste
vaardigheden, competenties/ervaringen
 Aanbodszijde (reden 1)
o Kwantitatief tekort: er zijn te weinig mensen
o Kwalitatief tekort: mensen hebben niet de juiste competenties
 Vraagzijde (reden 2)
o Arbeidsvoorwaarden: gevaarlijk werk, niet aantrekkelijke shifts,
nachtwerk
o Selectiegedrag: soms creëren werknemers knelpuntberoepen door te
hoge voorwaarden te stellen
 Vragen bepaalde competenties die te hoog liggen + niet nodig
zijn
 Vragen bepaalde diploma’s die niet nodig zijn
 Omgeving (reden 3)
o Conjunctuur: wanneer het goed gaat met de economie  meer jobs (+
andersom)
o Demografie: vergrijzing+ vergroeining  sommige beroepen worden
knelpuntberoepen doordat er meer vraag naar komt (bv. meer
oogartsen nodig aangezien er meer ouderen zijn)
o Beleid
o Onderwijs: watervalberoepen: willen mensen zo lang mogelijk laten
studeren, dit zorgt ervoor dat er knelpuntberoepen worden gecreeërd
op andere vlakken!

DUS?




Werkzoekende
4
werklozen