CULTUURTECHNIEK
WATERHUISHOUDING IN DE GROND
ALGEMEEN
WATER ALS BESTANDDEEL VAN DE AARDE
Water neemt ongeveer 70% van het aardoppervlak in beslag
Belangrijke opslagplaats voor water zijn: ijskappen & gletsjers vormt bedreiging bij
smelten zeespiegel zou 6,10 meter stijgen
Zoet water is het belangrijkst aangezien planten en dieren hiervan leven, maar komt
in mindere mate voor in vergelijking met zout water
BELANG VAN WATER VOOR HET LEVEN OP EN IN DE BODEM
Kwalitatieve eisen van zoet water die een bedreiging kunnen vormen:
o Verontreinigingen met ziektekiemen
o Zware metalen
o Geen radioactiviteit
o …
Kwantitatieve eisen van zoet water die een bedreiging vormen:
o Overvloedige regens:
Met modderstromen
Met natuurrampen
Dieren of planten die verdrinken
Als deze eisen voldaan zijn: kan zoet water zijn functie vervullen zoals bv in de plant:
o Kieming van zaad
o Oplossen en transporteren van voedingsstoffen
o Regeling van de temperatuur via het verdampingsmechanisme
o Essentieel reactieproduct in levensnoodzakelijke biochemische processen
Ook dieren hebben water nodig
De bodemvochtigheid is dus een zeer belangrijke parameter voor het aanwezige
bodemleven!
DE KRINGLOOP VAN HET WATER
WATER IN BEWEGING
Naargelang de fase waarin het water op aarde voorkomt, verschilt ook de snelheid
waarmee het beweegt:
o Als damp onder de vorm van wolken: zeer snel
o Als vloeistof in rivieren: matig
o Als ijs in gletsjers: zeer traag
Er is een dynamisch evenwicht tussen de verschillende bewegingsvormen
Pagina |1
, Kringloop (België)
GEVAREN VOOR DE KRINGLOOP
Neerslag op land is voor 30% afhankelijk van de verdamping boven de zeeën
storingen in dit verdampingsmechanisme hebben onmiddellijk grote invloed op de
neerslag boven het land
o Het overschot wordt via de wind boven het land gevoerd
Neerslag boven het land wordt voor 70% gevoed door de verdamping boven het land
bij verstoring: grote invloed op de neerslag
Een ander gevaar zit in de verhoogde afvoer van water via de rivieren door
toenemende urbanisatie heeft het water geen tijd om in de grond te dringen het
regenwater wordt rechtstreeks afgevoerd naar de zee
Ander gevaar: bij grote neerslagintensiteiten kunnen onze rivieren de plotselinge
grote toevloed aan water niet meer aan wat zorgt voor overstromingen oplossing:
rechttrekken rivieren en het kanaliseren ervan vergroten de afvoersnelheid
De verdamping boven land wordt beïnvloed door de hoeveelheid aanwezig water op
het land door onze stijgende levensstandaard stijgt het waterverbruik dit water
wordt opgepompt uit de grond, maar men verbruikt meer water dan dat er door
insijpeling bijkomt Gevolg: de grondwatervoorraad komt steeds dieper te liggen
dit water is minder bereikbaar voor planten, dus wordt er ook minder verdampt
zorgt voor minder verdamping boven land resulteert in ontwrichting van het broze
evenwicht van de kringloop
Het rapport over de globale klimaatsopwarming voorspelt een veranderend
klimaat voor Europa:
o Frequentere en hevigere stormen
o Meer en intensere hittegolven
o Natter klimaat in Noord-Europa
o Droger klimaat in Zuid-Europa
Pagina |2
, DE BEWEGING VAN WATER IN DE GROND
Ook in de grond is water voortdurend in beweging
In Vlaanderen valt jaarlijkse zo’n 750 liter neerslag/vierkante meter, visuele
voorstelling:
Enkele toelichtingen bij de figuur:
o Neerslag omvat:
Regen
Sneeuw
Hagel
Rijm
Mist
…
o Op een akker loopt er normaal geen water bovengrond af. Indien wel, kan het
water niet op tijd in de grond dringen. Veroorzaakt door:
Slecht doorlatende laag in de grond plasvorming
Een te grote helling van maaiveld erosie
o Van op het maaiveld sijpelt het water in de grond onder de vorm van
bodemvocht = water dat door grondpartikeltjes wordt vastgehouden.
Het overtollige water dat niet wordt vastgehouden: sijpelt verder naar het
grondwater zo worden alle holtes in de grond opgevuld met vrij water. Dit
bovenste peil = de grondwatertafel
o Dit grondwater = het eigenlijke oppervlaktewater en komst meestal ondiep
voor
o Afvloeiing = vrij water dat door de zwaartekracht vloeit naar greppels,
grachten, beken, rivieren, …
o Van de neerslaghoeveelheid die er neervalt, verdampt het grootste deel
opnieuw
Pagina |3
WATERHUISHOUDING IN DE GROND
ALGEMEEN
WATER ALS BESTANDDEEL VAN DE AARDE
Water neemt ongeveer 70% van het aardoppervlak in beslag
Belangrijke opslagplaats voor water zijn: ijskappen & gletsjers vormt bedreiging bij
smelten zeespiegel zou 6,10 meter stijgen
Zoet water is het belangrijkst aangezien planten en dieren hiervan leven, maar komt
in mindere mate voor in vergelijking met zout water
BELANG VAN WATER VOOR HET LEVEN OP EN IN DE BODEM
Kwalitatieve eisen van zoet water die een bedreiging kunnen vormen:
o Verontreinigingen met ziektekiemen
o Zware metalen
o Geen radioactiviteit
o …
Kwantitatieve eisen van zoet water die een bedreiging vormen:
o Overvloedige regens:
Met modderstromen
Met natuurrampen
Dieren of planten die verdrinken
Als deze eisen voldaan zijn: kan zoet water zijn functie vervullen zoals bv in de plant:
o Kieming van zaad
o Oplossen en transporteren van voedingsstoffen
o Regeling van de temperatuur via het verdampingsmechanisme
o Essentieel reactieproduct in levensnoodzakelijke biochemische processen
Ook dieren hebben water nodig
De bodemvochtigheid is dus een zeer belangrijke parameter voor het aanwezige
bodemleven!
DE KRINGLOOP VAN HET WATER
WATER IN BEWEGING
Naargelang de fase waarin het water op aarde voorkomt, verschilt ook de snelheid
waarmee het beweegt:
o Als damp onder de vorm van wolken: zeer snel
o Als vloeistof in rivieren: matig
o Als ijs in gletsjers: zeer traag
Er is een dynamisch evenwicht tussen de verschillende bewegingsvormen
Pagina |1
, Kringloop (België)
GEVAREN VOOR DE KRINGLOOP
Neerslag op land is voor 30% afhankelijk van de verdamping boven de zeeën
storingen in dit verdampingsmechanisme hebben onmiddellijk grote invloed op de
neerslag boven het land
o Het overschot wordt via de wind boven het land gevoerd
Neerslag boven het land wordt voor 70% gevoed door de verdamping boven het land
bij verstoring: grote invloed op de neerslag
Een ander gevaar zit in de verhoogde afvoer van water via de rivieren door
toenemende urbanisatie heeft het water geen tijd om in de grond te dringen het
regenwater wordt rechtstreeks afgevoerd naar de zee
Ander gevaar: bij grote neerslagintensiteiten kunnen onze rivieren de plotselinge
grote toevloed aan water niet meer aan wat zorgt voor overstromingen oplossing:
rechttrekken rivieren en het kanaliseren ervan vergroten de afvoersnelheid
De verdamping boven land wordt beïnvloed door de hoeveelheid aanwezig water op
het land door onze stijgende levensstandaard stijgt het waterverbruik dit water
wordt opgepompt uit de grond, maar men verbruikt meer water dan dat er door
insijpeling bijkomt Gevolg: de grondwatervoorraad komt steeds dieper te liggen
dit water is minder bereikbaar voor planten, dus wordt er ook minder verdampt
zorgt voor minder verdamping boven land resulteert in ontwrichting van het broze
evenwicht van de kringloop
Het rapport over de globale klimaatsopwarming voorspelt een veranderend
klimaat voor Europa:
o Frequentere en hevigere stormen
o Meer en intensere hittegolven
o Natter klimaat in Noord-Europa
o Droger klimaat in Zuid-Europa
Pagina |2
, DE BEWEGING VAN WATER IN DE GROND
Ook in de grond is water voortdurend in beweging
In Vlaanderen valt jaarlijkse zo’n 750 liter neerslag/vierkante meter, visuele
voorstelling:
Enkele toelichtingen bij de figuur:
o Neerslag omvat:
Regen
Sneeuw
Hagel
Rijm
Mist
…
o Op een akker loopt er normaal geen water bovengrond af. Indien wel, kan het
water niet op tijd in de grond dringen. Veroorzaakt door:
Slecht doorlatende laag in de grond plasvorming
Een te grote helling van maaiveld erosie
o Van op het maaiveld sijpelt het water in de grond onder de vorm van
bodemvocht = water dat door grondpartikeltjes wordt vastgehouden.
Het overtollige water dat niet wordt vastgehouden: sijpelt verder naar het
grondwater zo worden alle holtes in de grond opgevuld met vrij water. Dit
bovenste peil = de grondwatertafel
o Dit grondwater = het eigenlijke oppervlaktewater en komst meestal ondiep
voor
o Afvloeiing = vrij water dat door de zwaartekracht vloeit naar greppels,
grachten, beken, rivieren, …
o Van de neerslaghoeveelheid die er neervalt, verdampt het grootste deel
opnieuw
Pagina |3
