POW58A
Preventie
kinderen en
jongeren
Jill Govaerts
,DEEL 1: INLEIDING OVER
PREVENTIE
Doel: de studenten hebben inzicht verworden i/d concepten, theoretische kaders
en evidence-based strategieën en methoden betreffende de promotie van
ontwikkeling en gezondheid en de preventie van ontwikkelings- en
gezondheidsproblemen bij kinderen en adolescenten
Vbn van preventieve interventies:
Tools of the mind
Mindfulness
Kern van preventie: voorkomen is beter dan genezen! (vb. vaccineren)
WAT IS PREVENTIE?
“Behavioral, biological, or social interventions intended to reduce the risk of
disorders, diseases, or social problems for both individuals and entire
populations”
Wortels in geneeskunde
Lichamelijke ziekten
Later uitgebreid: psychische stoornissen (Caplan) en sociale problemen
Centrale rol voor epidemiologie: studie frequentie van voorkomen en
verspreiding van ziekten en stoornissen in populatie
Nadien uitgebreid naar andere wetenschappelijke disciplines / domeinen
Incl. psychologie
= in een vroeg stadium zoveel mogelijk actie ondernemen
VORMEN VAN PREVENTIE
INDELING CAPLAN
Obv ernst van probleem / stoornis
Primair
o Wat? Voorkomen van stoornis vooraleer symptomen optreden
o Wie? Totale populatie
Er is dus nog geen stoornis (vb. vaccinaties)
Secundair
o Wat? Voorkomen van verdere ontwikkeling v/e stoornis waarvan
eerste symptomen vertoond worden
o Wie? Groep die deze symptomen vertoont
1
, Vertonen al beginnende problemen (vb. regelovertredend
gedrag bij kleuters)
Tertiair
o Wat? Voorkomen van negatieve gevolgen v/e stoornis
o Wie? Groep die deze stoornis vertoont
Er is al sprake v/e stoornis (vb. voorkomen van
suïcidepogingen)
KRITIEK OP INDELING CAPLAN
Tertiaire preventie = preventie?
o Als er al sprake is van stoornissen, mogen we dan nog wel over
preventie spreken?
‘Dekt’ niet volledige domein van preventie
o Initiatieven voor risicogroepen die nog geen symptomen vertonen?
Sterke nadruk op stoornis / ziekte / problemen
o Gezondheid meer dan afwezigheid ziekte
o Doel = ‘ziektevrij’ leven?
o Aanname dat betrouwbare diagnoses van stoornissen mogelijk zijn
Minder ‘objectief’ voor psychische stoornissen
o Ook kennis nodig over oorzaken / antecedenten
o (promotie van gezondheid mist)
INDELING US INSTITUTE OF MEDICINE
Committee on the Prevention of Mental Disorders
Stand van zaken preventieonderzoek geestelijke gezondheid
Preventie beperkt tot dienstverlening vóór psychische stoornis
o (wanneer stoornis: remediëring / behandeling)
Interventie spectrum voor psychische stoornissen
Obv doelgroep
Universele preventie (~ primair)
o Wie? Hele populatie, geen onderscheid volgens individueel risico
Selectieve preventie
o Wie? Groep met verhoogd risico
Geïndiceerde preventie (~ secundair)
2
, o Wie? Personen die symptomen vertonen maar nog niet (volledig)
beantwoorden aan de diagnostische criteria v/d stoornis
KRITIEK OP INDELING US INSTITUTE OF MEDICINE
Blijft uitgaan van ‘deficit model’ (-> gericht op het voorkomen van problemen)
Alternatief Weisz et al.: mental health intervention framework
o Wellness promotion
o Universal prevention
o Selective prevention
o Indicated prevention
o Therapeutic intervention
2009: toevoeging van ‘promotion of mental health’
GEZONDHEIDSPROMOTIE
Formeel geïntroduceerd door WHO in 1986
WHO definitie: “het proces waardoor mensen of groepen van mensen in
staat gesteld worden om meer controle te verwerven over de
determinanten van hun gezondheid, en zo hun gezondheid te verbeteren”
Actieterreinen:
o Healthy public policy
o Supportive environments -> dit opo
o Community involvement
o Individu -> dit opo
o Reorient health services
OMSCHRIJVING EN VORMEN VAN PREVENTIE: TOT SLOT
Begrippenkader ‘in ontwikkeling’
Invloed medisch model
o Begrijpelijk; omdat preventie vaak vanuit dat beleidsdomein
gefinancierd wordt
o Dit vak: o.m. geïnspireerd op Prevention Science,
ontwikkelingspyschopathologie, gezondheidspsychologie
(PREVENTIEF) GEZONDHEIDSBELEID: RICHTEN NAAR VERSCHILLENDE
NIVEAUS
‘Stepped care’ benadering
Voorbeelden:
Interventiespectrum Mrazek & Haggerty -> zie p.2
Preventiepiramide Deklerck
3
Preventie
kinderen en
jongeren
Jill Govaerts
,DEEL 1: INLEIDING OVER
PREVENTIE
Doel: de studenten hebben inzicht verworden i/d concepten, theoretische kaders
en evidence-based strategieën en methoden betreffende de promotie van
ontwikkeling en gezondheid en de preventie van ontwikkelings- en
gezondheidsproblemen bij kinderen en adolescenten
Vbn van preventieve interventies:
Tools of the mind
Mindfulness
Kern van preventie: voorkomen is beter dan genezen! (vb. vaccineren)
WAT IS PREVENTIE?
“Behavioral, biological, or social interventions intended to reduce the risk of
disorders, diseases, or social problems for both individuals and entire
populations”
Wortels in geneeskunde
Lichamelijke ziekten
Later uitgebreid: psychische stoornissen (Caplan) en sociale problemen
Centrale rol voor epidemiologie: studie frequentie van voorkomen en
verspreiding van ziekten en stoornissen in populatie
Nadien uitgebreid naar andere wetenschappelijke disciplines / domeinen
Incl. psychologie
= in een vroeg stadium zoveel mogelijk actie ondernemen
VORMEN VAN PREVENTIE
INDELING CAPLAN
Obv ernst van probleem / stoornis
Primair
o Wat? Voorkomen van stoornis vooraleer symptomen optreden
o Wie? Totale populatie
Er is dus nog geen stoornis (vb. vaccinaties)
Secundair
o Wat? Voorkomen van verdere ontwikkeling v/e stoornis waarvan
eerste symptomen vertoond worden
o Wie? Groep die deze symptomen vertoont
1
, Vertonen al beginnende problemen (vb. regelovertredend
gedrag bij kleuters)
Tertiair
o Wat? Voorkomen van negatieve gevolgen v/e stoornis
o Wie? Groep die deze stoornis vertoont
Er is al sprake v/e stoornis (vb. voorkomen van
suïcidepogingen)
KRITIEK OP INDELING CAPLAN
Tertiaire preventie = preventie?
o Als er al sprake is van stoornissen, mogen we dan nog wel over
preventie spreken?
‘Dekt’ niet volledige domein van preventie
o Initiatieven voor risicogroepen die nog geen symptomen vertonen?
Sterke nadruk op stoornis / ziekte / problemen
o Gezondheid meer dan afwezigheid ziekte
o Doel = ‘ziektevrij’ leven?
o Aanname dat betrouwbare diagnoses van stoornissen mogelijk zijn
Minder ‘objectief’ voor psychische stoornissen
o Ook kennis nodig over oorzaken / antecedenten
o (promotie van gezondheid mist)
INDELING US INSTITUTE OF MEDICINE
Committee on the Prevention of Mental Disorders
Stand van zaken preventieonderzoek geestelijke gezondheid
Preventie beperkt tot dienstverlening vóór psychische stoornis
o (wanneer stoornis: remediëring / behandeling)
Interventie spectrum voor psychische stoornissen
Obv doelgroep
Universele preventie (~ primair)
o Wie? Hele populatie, geen onderscheid volgens individueel risico
Selectieve preventie
o Wie? Groep met verhoogd risico
Geïndiceerde preventie (~ secundair)
2
, o Wie? Personen die symptomen vertonen maar nog niet (volledig)
beantwoorden aan de diagnostische criteria v/d stoornis
KRITIEK OP INDELING US INSTITUTE OF MEDICINE
Blijft uitgaan van ‘deficit model’ (-> gericht op het voorkomen van problemen)
Alternatief Weisz et al.: mental health intervention framework
o Wellness promotion
o Universal prevention
o Selective prevention
o Indicated prevention
o Therapeutic intervention
2009: toevoeging van ‘promotion of mental health’
GEZONDHEIDSPROMOTIE
Formeel geïntroduceerd door WHO in 1986
WHO definitie: “het proces waardoor mensen of groepen van mensen in
staat gesteld worden om meer controle te verwerven over de
determinanten van hun gezondheid, en zo hun gezondheid te verbeteren”
Actieterreinen:
o Healthy public policy
o Supportive environments -> dit opo
o Community involvement
o Individu -> dit opo
o Reorient health services
OMSCHRIJVING EN VORMEN VAN PREVENTIE: TOT SLOT
Begrippenkader ‘in ontwikkeling’
Invloed medisch model
o Begrijpelijk; omdat preventie vaak vanuit dat beleidsdomein
gefinancierd wordt
o Dit vak: o.m. geïnspireerd op Prevention Science,
ontwikkelingspyschopathologie, gezondheidspsychologie
(PREVENTIEF) GEZONDHEIDSBELEID: RICHTEN NAAR VERSCHILLENDE
NIVEAUS
‘Stepped care’ benadering
Voorbeelden:
Interventiespectrum Mrazek & Haggerty -> zie p.2
Preventiepiramide Deklerck
3
