POW61a
Psychopathologie
en psychiatrie
kinderen en
jongeren, deel 2
Jill Govaerts
,INLEIDING
MULTILEVEL – MULTIFACTORIËLE ETIOPATHOGENESE
In de ontwikkeling van k&j is er een veelheid van verklaringsmechanismen:
• Genetische opbouw zorgt voor mogelijkheden en beperkingen
o Verklaart waarom sommige mensen kwetsbaarder zijn voor de ontwikkeling van
psychopathologie dan anderen
o Niet: één reden die de oorzaak is van de ontwikkeling van psychopathologie
• Veel facetten die ervoor zorgen dat iemand in moeilijkheden terechtkomt
• Lichamelijke en biologische fenomenen die mee een rol gaan spelen bij
psychopathologie
ONTWIKKELING: TRANSACTIONALITEIT
= fundamenteel begrip
• Gen- omgevingssamenspel doorheen de tijd
• Op welke manier verandert de verhouding tussen gen en omgeving doorheen de tijd?
o Omgeving speelt op latere leeftijd bv. een grotere rol
• Mogelijkheden en beperkingen hebben continu impact op het kind maar ook op de
omgeving
1
,Fysieke ontwikkeling
• Lichamelijke ontwikkeling
o Bewegingsstelsel
o Voortplantingssysteem
• Hersenontwikkeling
• Stressverwerkingssysteem
• Autonoom zenuwstelsel
Functionele ontwikkeling -> is voor iedereen anders
• Motoriek
• Cognitie en communicatie
• Emotieregulatie
• Sociale relatievorming
• Seksualiteit
• Persoonlijkheid / identiteit
• Moraliteit
=>Andere mogelijkheden op andere leeftijden
KINDER- EN JEUGDPSYCHIATRISCHE BEELDEN
‘Dis’functionele ontwikkeling: functionele ontwikkeling in disbalans met verwachtingen,
waardoor problemen optreden
• Je kan niet functioneren in de omstandigheden waarvan iedereen verwacht dat je er in
zou kunnen functioneren
• Multilevel – multifactorieel
o Genetische varianten
o Gen-omgevingsinteracties en -correlaties
o Neuro-anatomische / neurofysiologische / neuro-endocrinologische /
neurotransmissie – varianten
o Stressverwerkingsproblemen
o Biologische omgevingsimpact -> voeding, verontreiniging, Adverse Childhood
Experiences, stress en bedreiging
o Negatieve leereffecten -> opvoeding, leeftijdsgenoten, sociale media
OVER ‘STOORNISSEN / DISFUNCTIES’
Disorder (in medische terminologie) =
• Een verstoring van het normale functioneren van lichaam en geest
• Een set van problemen die zorgen voor moeilijkheden, stress, beperkingen en/of lijden in
het dagelijks leven
• Kan veroorzaakt worden door genetische factoren, ziekte of ‘trauma’
Disorder ≠ disease
2
, • Disease = een onderscheidend proces in het lichaam met een specifieke oorzaak,
symptomen en beloop
• Ziekte kan leiden tot ‘stoornissen’, ‘stoornissen’ kunnen leiden tot ziekte, maar ze vallen
niet samen
KINDER- EN JEUGDPSYCHIATRISCHE BEELDEN
• Kunnen categoriaal of uiterste van een continuüm (dimensioneel) zijn
• Dimensionele distributie kan nog steeds een ‘taxon’ herbergen
Psychologie is breder dan de psychiatrie: bestudeerd de hele variatie <-> psychiatrie is ontstaan
vanuit HV, beperkt zich tot de uitersten
• Psychiatrisch probleem: uiterste van kenmerken die dimensioneel verdeeld zijn in de
bevolking
• Rood: je botst met verwachtingen, moeilijkheden -> ernstgraad speelt een rol
PSYCHOPATHOLOGIE EN PSYCHIATRIE DEEL 2
Kinder- en jeugdpsychiatrische beelden vanuit ontwikkelingspsychopathologisch perspectief
• Met nadruk op
o Genetische en neurobiologische factoren
o Gen-omgevingssamenspel over de tijd
o Medisch-psychiatrische aspecten van behandeling
• OMDAT: andere OPO’s inzoomen op niet-biologische risicofactoren, diagnostiek en
psychotherapeutische invalshoeken voor behandeling
3
Psychopathologie
en psychiatrie
kinderen en
jongeren, deel 2
Jill Govaerts
,INLEIDING
MULTILEVEL – MULTIFACTORIËLE ETIOPATHOGENESE
In de ontwikkeling van k&j is er een veelheid van verklaringsmechanismen:
• Genetische opbouw zorgt voor mogelijkheden en beperkingen
o Verklaart waarom sommige mensen kwetsbaarder zijn voor de ontwikkeling van
psychopathologie dan anderen
o Niet: één reden die de oorzaak is van de ontwikkeling van psychopathologie
• Veel facetten die ervoor zorgen dat iemand in moeilijkheden terechtkomt
• Lichamelijke en biologische fenomenen die mee een rol gaan spelen bij
psychopathologie
ONTWIKKELING: TRANSACTIONALITEIT
= fundamenteel begrip
• Gen- omgevingssamenspel doorheen de tijd
• Op welke manier verandert de verhouding tussen gen en omgeving doorheen de tijd?
o Omgeving speelt op latere leeftijd bv. een grotere rol
• Mogelijkheden en beperkingen hebben continu impact op het kind maar ook op de
omgeving
1
,Fysieke ontwikkeling
• Lichamelijke ontwikkeling
o Bewegingsstelsel
o Voortplantingssysteem
• Hersenontwikkeling
• Stressverwerkingssysteem
• Autonoom zenuwstelsel
Functionele ontwikkeling -> is voor iedereen anders
• Motoriek
• Cognitie en communicatie
• Emotieregulatie
• Sociale relatievorming
• Seksualiteit
• Persoonlijkheid / identiteit
• Moraliteit
=>Andere mogelijkheden op andere leeftijden
KINDER- EN JEUGDPSYCHIATRISCHE BEELDEN
‘Dis’functionele ontwikkeling: functionele ontwikkeling in disbalans met verwachtingen,
waardoor problemen optreden
• Je kan niet functioneren in de omstandigheden waarvan iedereen verwacht dat je er in
zou kunnen functioneren
• Multilevel – multifactorieel
o Genetische varianten
o Gen-omgevingsinteracties en -correlaties
o Neuro-anatomische / neurofysiologische / neuro-endocrinologische /
neurotransmissie – varianten
o Stressverwerkingsproblemen
o Biologische omgevingsimpact -> voeding, verontreiniging, Adverse Childhood
Experiences, stress en bedreiging
o Negatieve leereffecten -> opvoeding, leeftijdsgenoten, sociale media
OVER ‘STOORNISSEN / DISFUNCTIES’
Disorder (in medische terminologie) =
• Een verstoring van het normale functioneren van lichaam en geest
• Een set van problemen die zorgen voor moeilijkheden, stress, beperkingen en/of lijden in
het dagelijks leven
• Kan veroorzaakt worden door genetische factoren, ziekte of ‘trauma’
Disorder ≠ disease
2
, • Disease = een onderscheidend proces in het lichaam met een specifieke oorzaak,
symptomen en beloop
• Ziekte kan leiden tot ‘stoornissen’, ‘stoornissen’ kunnen leiden tot ziekte, maar ze vallen
niet samen
KINDER- EN JEUGDPSYCHIATRISCHE BEELDEN
• Kunnen categoriaal of uiterste van een continuüm (dimensioneel) zijn
• Dimensionele distributie kan nog steeds een ‘taxon’ herbergen
Psychologie is breder dan de psychiatrie: bestudeerd de hele variatie <-> psychiatrie is ontstaan
vanuit HV, beperkt zich tot de uitersten
• Psychiatrisch probleem: uiterste van kenmerken die dimensioneel verdeeld zijn in de
bevolking
• Rood: je botst met verwachtingen, moeilijkheden -> ernstgraad speelt een rol
PSYCHOPATHOLOGIE EN PSYCHIATRIE DEEL 2
Kinder- en jeugdpsychiatrische beelden vanuit ontwikkelingspsychopathologisch perspectief
• Met nadruk op
o Genetische en neurobiologische factoren
o Gen-omgevingssamenspel over de tijd
o Medisch-psychiatrische aspecten van behandeling
• OMDAT: andere OPO’s inzoomen op niet-biologische risicofactoren, diagnostiek en
psychotherapeutische invalshoeken voor behandeling
3
