Hoofdstuk 12. Geld en 13 inflatie
1. Geld
Geld heeft 3 hoofdfuncties:
- Ruilmiddel → om goederen en diensten te kopen
- Waardemeter → om prijzen te vergelijken
- Beleggingsmiddel → om vermogen te bewaren of op te slaan
Geldhoeveelheid
- M1 (smal geld)
o Chartaal geld (cash)
o Giraal geld (bankrekening)
o → direct beschikbaar
- M2 (ruimer geld)
o M1 + geld dat op korte termijn (max. ± 1 jaar) beschikbaar
is
Ontwikkeling van geld (klassiek geld)
- Oorsprong in landbouwsamenlevingen
- Ruilmiddelen zoals schelpen, stenen → zoektocht naar schaarse
waarde
- Later vooral goud en zilver
- Vanaf 15e eeuw: papiergeld (wisselbrieven)
- Daarna: geld via banken
- Vanaf 1800: overheidsmonopolie op geld
- 20e eeuw: einde van goudinwisselbaarheid
- 21e eeuw: digitale geldvormen
Betaalmiddelen (kaarten)
- Debetkaarten
- Kredietkaarten
- Elektronisch geld
- Private kaarten (winkel- of bedrijfssystemen)
Andere betaalvormen
- Bankverrichtingen:
o Overschrijving
o Domiciliëring
o Permanente opdracht
- Mobiel betalen:
o GSM
o Apps
, Cryptomunten
-Gebaseerd op internet en blockchain
-Voorbeelden: Bitcoin, Ethereum
-Geen centrale bank of beheerder
-Bitcoin:
o Maximaal 21 miljoen coins
o Via mining of aankoop
- Belangrijke vraag:
o Wat maakt een munt “echt” geld? (Vertrouwen,
aanvaarding, stabiliteit)
2. Banken
Handels- of spaarbanken
- Traditionele banken: sparen en lenen
- Winsten komen uit het verschil tussen:
o Ontvangen interest (van leningen)
o Betaalde interest (op spaargeld)
- Tegenwoordig ook:
o Beleggingen en financiële producten
- Kenmerken:
o Vaak winstgevender
o Maar ook risicovoller
- Bankrun: wanneer veel klanten tegelijk hun geld willen afhalen
Investeringsbanken
- Beleggen met:
o Eigen geld
o Geld van (vaak zakelijke) klanten
- Werken met:
o Aandelen
o Derivaten en complexe financiële producten
- Kenmerken:
o Hoge risico’s
o Potentieel hoge opbrengsten
Nationale banken
- Centrale bank van een land of regio
- Taken:
o Geld verstrekken aan banken (bank der banken)
o Uitgifte van geld (munten en biljetten)
- Zorgt voor:
o Stabiliteit van het financiële systeem
1. Geld
Geld heeft 3 hoofdfuncties:
- Ruilmiddel → om goederen en diensten te kopen
- Waardemeter → om prijzen te vergelijken
- Beleggingsmiddel → om vermogen te bewaren of op te slaan
Geldhoeveelheid
- M1 (smal geld)
o Chartaal geld (cash)
o Giraal geld (bankrekening)
o → direct beschikbaar
- M2 (ruimer geld)
o M1 + geld dat op korte termijn (max. ± 1 jaar) beschikbaar
is
Ontwikkeling van geld (klassiek geld)
- Oorsprong in landbouwsamenlevingen
- Ruilmiddelen zoals schelpen, stenen → zoektocht naar schaarse
waarde
- Later vooral goud en zilver
- Vanaf 15e eeuw: papiergeld (wisselbrieven)
- Daarna: geld via banken
- Vanaf 1800: overheidsmonopolie op geld
- 20e eeuw: einde van goudinwisselbaarheid
- 21e eeuw: digitale geldvormen
Betaalmiddelen (kaarten)
- Debetkaarten
- Kredietkaarten
- Elektronisch geld
- Private kaarten (winkel- of bedrijfssystemen)
Andere betaalvormen
- Bankverrichtingen:
o Overschrijving
o Domiciliëring
o Permanente opdracht
- Mobiel betalen:
o GSM
o Apps
, Cryptomunten
-Gebaseerd op internet en blockchain
-Voorbeelden: Bitcoin, Ethereum
-Geen centrale bank of beheerder
-Bitcoin:
o Maximaal 21 miljoen coins
o Via mining of aankoop
- Belangrijke vraag:
o Wat maakt een munt “echt” geld? (Vertrouwen,
aanvaarding, stabiliteit)
2. Banken
Handels- of spaarbanken
- Traditionele banken: sparen en lenen
- Winsten komen uit het verschil tussen:
o Ontvangen interest (van leningen)
o Betaalde interest (op spaargeld)
- Tegenwoordig ook:
o Beleggingen en financiële producten
- Kenmerken:
o Vaak winstgevender
o Maar ook risicovoller
- Bankrun: wanneer veel klanten tegelijk hun geld willen afhalen
Investeringsbanken
- Beleggen met:
o Eigen geld
o Geld van (vaak zakelijke) klanten
- Werken met:
o Aandelen
o Derivaten en complexe financiële producten
- Kenmerken:
o Hoge risico’s
o Potentieel hoge opbrengsten
Nationale banken
- Centrale bank van een land of regio
- Taken:
o Geld verstrekken aan banken (bank der banken)
o Uitgifte van geld (munten en biljetten)
- Zorgt voor:
o Stabiliteit van het financiële systeem
