Zakenrecht
Zakenrecht ........................................................................................................................................... 1
Inleiding zakenrecht ................................................................................................................................. 3
Hoofdstuk 1 – Juridische bronnen opzoeken en ernaar verwijzen ................................................................ 4
1. De verschillende bronnnen ............................................................................................................................... 4
2. Juridische verwijzingen ..................................................................................................................................... 5
Hoofdstuk 2 – Basisbegrippen van Zakenrecht/Goederenrecht ................................................................... 8
1. Situering in het recht ......................................................................................................................................... 8
2. Het nieuwe Goederenrecht/zakenrecht ............................................................................................................. 8
3. Basisprincipes van het Zakenrecht/ Goederenrecht ........................................................................................... 9
4. Regime van onroerende publiciteit van zakelijke rechten en zekerheden.............................................................10
Hoofdstuk 3 – Indeling van goederen ....................................................................................................... 14
1. Algemene categorieën .....................................................................................................................................14
2. Indeling volgens gebruik of toe-eigeningsmogelijkheid ......................................................................................14
Hoofdstuk 4 – Roerende en onroerende goederen .................................................................................... 16
1. Summa rerum divisio .......................................................................................................................................16
2. Belang van het onderscheid roerend/onroerend ................................................................................................16
3. Onroerende goederen ......................................................................................................................................17
4. Roerende goederen .........................................................................................................................................20
Hoofdstuk 5 – Zakelijke zekerheid ........................................................................................................... 21
1. Eén vermogen als waarborg .............................................................................................................................21
2. Chirografaire t.o.v. bevoorrechte schuldeisers ...................................................................................................23
3. Voorrechten t.o.v. hypotheken ..........................................................................................................................24
4. Voorrecht t.o.v. inpandgeving............................................................................................................................29
5. Rangregeling...................................................................................................................................................29
Hoofdstuk 6 – Eigendom ......................................................................................................................... 31
1. Het begrip eigendom .......................................................................................................................................31
2. drie bevoegdheden van eigendom ....................................................................................................................31
3. Kenmerken van het eigendomsrecht .................................................................................................................32
4. Wijzen van eigendomsverkrijging ......................................................................................................................32
5. Beperkingen aan het eigendomsrecht...............................................................................................................33
6. Hoever reikt het eigendomsrecht van een ORG? ................................................................................................34
Hoofdstuk 7 – Bescherming van de eigendom .......................................................................................... 35
1. Rechtsmisbruik ...............................................................................................................................................35
2. Aansprakelijkheid voor eigen daad/ persoonlijke aansprakelijkheid ....................................................................36
3. Aansprakelijkheid voor gebrekkige zaken ..........................................................................................................37
4. Samengestelde aansprakelijkheid voor instorting van gebouwen .......................................................................39
5. Foutloze aansprakelijkheid: burenhinder ..........................................................................................................40
Hoofdstuk 8 – Mede-eigendom en gemene afsluiting ................................................................................ 42
1. drie soorten meervoudige eigendom.................................................................................................................42
2. Gewone of toevallige mede-eigendom ..............................................................................................................43
3. Vrijwillige mede-eigendom ...............................................................................................................................44
4. Gedwongen mede-eigendom ...........................................................................................................................45
5. Mandeligheid of gemene huur ..........................................................................................................................47
Vastgoed - sem. 2 Zakenrecht 1
, Hoofdstuk 9 – Bezit en verjaring ............................................................................................................... 57
1. Bezit ...............................................................................................................................................................57
2. Eigendomsverkrijging door verjaring .................................................................................................................59
3. Verjaringstermijnen overgansrecht ...................................................................................................................61
Hoofdstuk 10 – Recht van natrekking ....................................................................................................... 66
1. Het begrip natrekking .......................................................................................................................................66
2. Kunstmatige onroerende natrekking .................................................................................................................66
Hoofdstuk 11 & 12 – Opstalrecht & Erfpacht ............................................................................................. 69
1. Het begrip opstalrecht .....................................................................................................................................69
2. Definitie erfpachtrecht.....................................................................................................................................70
3. Duur van opstalrecht of erfpacht ......................................................................................................................70
4. Opstalrecht of erfpacht vestigen ......................................................................................................................72
5. Bevoegdheden contractspartijen......................................................................................................................72
6. Einde opstalrecht en erfpachtrecht ..................................................................................................................73
7. Lot van de opstallen op het einde .....................................................................................................................74
8. Keuze opstalrecht of erfpacht ..........................................................................................................................74
9. Toepassingen opstalrecht ................................................................................................................................74
Hoofdstuk 13 – Het vruchtgebruik ........................................................................................................... 77
1. Het begrip vruchtgebruik..................................................................................................................................77
2. Duur van het vruchtgebruik ..............................................................................................................................78
3. Hoe een vruchtgebruik vestigen .......................................................................................................................79
4. Verplichtingen bij begin van het vruchtgebruik ..................................................................................................79
5. Rechten tijdens het vruchtgebruik ....................................................................................................................80
6. Verplichtingen tijdens het vruchtgebruik ...........................................................................................................82
7. Einde van het vruchtgebruik .............................................................................................................................84
8. Lot van de opstallen op het einde van het vruchtgebruik ....................................................................................85
9. Optimalisaties via vruchtgebruik ......................................................................................................................85
Hoofdstuk 14 – Erfdienstbaarheden ......................................................................................................... 87
1. Wat is een erfdienstbaarheid? ..........................................................................................................................87
2. Indeling van de erfdienstbaarheden ..................................................................................................................88
3. Vestigen van EFD door menselijk handelen .......................................................................................................88
4. Wettelijke erfdienstbaarheden .........................................................................................................................90
5. Rechten en plichten van de partijen ..................................................................................................................95
6. Einde van erfdienstbaarheden ..........................................................................................................................96
Vastgoed - sem. 2 Zakenrecht 2
,Inleiding zakenrecht
Zakenrecht/goederenrecht is de studie van goederen, zakelijke rechten en zakelijke zekerheden =
typisch vastgoed.
• Goederen: onroerend/ roerend
Belangrijk o.a. om te weten wat er mee verkocht wordt met het huis, of RR verschuldigd zijn,
waar beslag op kan gelegd worden.
• Zakelijke zekerheden
§ Vanuit standpunt SE: als een contractspartij niet betaald: in hoeverre kan er nog
betaling verwacht worden, moeten een voorrangsrecht veiliggesteld worden?
§ Vanuit standpunt SA: wat riskeer je te verliezen? Wat kan je buiten schot houden?
§ Info voor koper: hypotheek of voorrecht dat op het huis rust?
§ Info voor verkoper: ontvangt hij wel de volledige verkoopprijs?
• Zakelijke rechten
§ Eigendomsrecht: grenzen en bescherming.
§ Zakelijke gebruiksrechten: vruchtgebruik, recht van opstal of erfpacht,
erfdienstbaarheden.
à Bespaart de burger en professional veel geld.
à Basis om vastgoedcontracten op te stellen.
Vastgoed - sem. 2 Zakenrecht 3
, Hoofdstuk 1 – Juridische bronnen opzoeken en ernaar verwijzen
1. De verschillende bronnnen
1.1 De papieren bronnen
Tijdschriften en kranten
• Algemene info vaak al in gewone kranten.
• Meerdere rechtstakken: Rechtskundig Weekblad, Nieuw Juridisch Weekblad, Juristenkrant…
• Specifiek: Tijdschrift voor Bouwrecht en Onroerend Goed, Tijdschrift voor Appartements- en
immorecht, …
o Allemaal te vinden in de bib Schoonmeersen in tijdschriftenkasten of in archief.
o Soms via databank Jura of Stradalex.
1.2 Digitale bronnen: websites
OYiciële bronnen = bronnen uitgaand van de overheid
Belgisch Staatsblad www.staatsblad.be .
Algemeen bv. www.vlaanderen.be of www.just.fgov.be .
à Hier is geen garantie dat de informatie up to date is.
• Beter om te verwijzen naar de primaire bron (staatsblad, wetboek).
• Altijd dubbelchecken.
• Gebruik nooit Wikipedia als juridische bron!
1.3 Digitale bronnen: databanken
Jura
• Bereikbaar via tegel databanken in Chamilo of jura.be.
• Wetgeving up to date (cfr. Nieuw BW).
• Samenvattingen van rechtspraak altijd hier zoeken.
• Niet altijd toegang tot volledige tekst van artikels in tijdschriften.
o Enkel indien volgende bibliotheek in Jura:
§ Administratief recht
§ Bijzondere overeenkomsten
§ Personen-en familierecht
§ Straf-en strafprocesrecht
§ Jura Modellen procedure
Stradalex
• Bereikbaar via tegel databanken in chamilo.
• Enkele tijdschriften zijn hier wel volledig digitaal te bekijken.
o Rechtskundig Weekblad
o Tijdschrift voor Bouwrecht en Onroerend Goed
o Tijdschrift voor Gentse en West-Vlaamse rechtspraak
à Eerst samenvatting zoeken in Jura en vervolgens in Stradalexvolledige tekst opzoeken
Vastgoed - sem. 2 Zakenrecht 4
Zakenrecht ........................................................................................................................................... 1
Inleiding zakenrecht ................................................................................................................................. 3
Hoofdstuk 1 – Juridische bronnen opzoeken en ernaar verwijzen ................................................................ 4
1. De verschillende bronnnen ............................................................................................................................... 4
2. Juridische verwijzingen ..................................................................................................................................... 5
Hoofdstuk 2 – Basisbegrippen van Zakenrecht/Goederenrecht ................................................................... 8
1. Situering in het recht ......................................................................................................................................... 8
2. Het nieuwe Goederenrecht/zakenrecht ............................................................................................................. 8
3. Basisprincipes van het Zakenrecht/ Goederenrecht ........................................................................................... 9
4. Regime van onroerende publiciteit van zakelijke rechten en zekerheden.............................................................10
Hoofdstuk 3 – Indeling van goederen ....................................................................................................... 14
1. Algemene categorieën .....................................................................................................................................14
2. Indeling volgens gebruik of toe-eigeningsmogelijkheid ......................................................................................14
Hoofdstuk 4 – Roerende en onroerende goederen .................................................................................... 16
1. Summa rerum divisio .......................................................................................................................................16
2. Belang van het onderscheid roerend/onroerend ................................................................................................16
3. Onroerende goederen ......................................................................................................................................17
4. Roerende goederen .........................................................................................................................................20
Hoofdstuk 5 – Zakelijke zekerheid ........................................................................................................... 21
1. Eén vermogen als waarborg .............................................................................................................................21
2. Chirografaire t.o.v. bevoorrechte schuldeisers ...................................................................................................23
3. Voorrechten t.o.v. hypotheken ..........................................................................................................................24
4. Voorrecht t.o.v. inpandgeving............................................................................................................................29
5. Rangregeling...................................................................................................................................................29
Hoofdstuk 6 – Eigendom ......................................................................................................................... 31
1. Het begrip eigendom .......................................................................................................................................31
2. drie bevoegdheden van eigendom ....................................................................................................................31
3. Kenmerken van het eigendomsrecht .................................................................................................................32
4. Wijzen van eigendomsverkrijging ......................................................................................................................32
5. Beperkingen aan het eigendomsrecht...............................................................................................................33
6. Hoever reikt het eigendomsrecht van een ORG? ................................................................................................34
Hoofdstuk 7 – Bescherming van de eigendom .......................................................................................... 35
1. Rechtsmisbruik ...............................................................................................................................................35
2. Aansprakelijkheid voor eigen daad/ persoonlijke aansprakelijkheid ....................................................................36
3. Aansprakelijkheid voor gebrekkige zaken ..........................................................................................................37
4. Samengestelde aansprakelijkheid voor instorting van gebouwen .......................................................................39
5. Foutloze aansprakelijkheid: burenhinder ..........................................................................................................40
Hoofdstuk 8 – Mede-eigendom en gemene afsluiting ................................................................................ 42
1. drie soorten meervoudige eigendom.................................................................................................................42
2. Gewone of toevallige mede-eigendom ..............................................................................................................43
3. Vrijwillige mede-eigendom ...............................................................................................................................44
4. Gedwongen mede-eigendom ...........................................................................................................................45
5. Mandeligheid of gemene huur ..........................................................................................................................47
Vastgoed - sem. 2 Zakenrecht 1
, Hoofdstuk 9 – Bezit en verjaring ............................................................................................................... 57
1. Bezit ...............................................................................................................................................................57
2. Eigendomsverkrijging door verjaring .................................................................................................................59
3. Verjaringstermijnen overgansrecht ...................................................................................................................61
Hoofdstuk 10 – Recht van natrekking ....................................................................................................... 66
1. Het begrip natrekking .......................................................................................................................................66
2. Kunstmatige onroerende natrekking .................................................................................................................66
Hoofdstuk 11 & 12 – Opstalrecht & Erfpacht ............................................................................................. 69
1. Het begrip opstalrecht .....................................................................................................................................69
2. Definitie erfpachtrecht.....................................................................................................................................70
3. Duur van opstalrecht of erfpacht ......................................................................................................................70
4. Opstalrecht of erfpacht vestigen ......................................................................................................................72
5. Bevoegdheden contractspartijen......................................................................................................................72
6. Einde opstalrecht en erfpachtrecht ..................................................................................................................73
7. Lot van de opstallen op het einde .....................................................................................................................74
8. Keuze opstalrecht of erfpacht ..........................................................................................................................74
9. Toepassingen opstalrecht ................................................................................................................................74
Hoofdstuk 13 – Het vruchtgebruik ........................................................................................................... 77
1. Het begrip vruchtgebruik..................................................................................................................................77
2. Duur van het vruchtgebruik ..............................................................................................................................78
3. Hoe een vruchtgebruik vestigen .......................................................................................................................79
4. Verplichtingen bij begin van het vruchtgebruik ..................................................................................................79
5. Rechten tijdens het vruchtgebruik ....................................................................................................................80
6. Verplichtingen tijdens het vruchtgebruik ...........................................................................................................82
7. Einde van het vruchtgebruik .............................................................................................................................84
8. Lot van de opstallen op het einde van het vruchtgebruik ....................................................................................85
9. Optimalisaties via vruchtgebruik ......................................................................................................................85
Hoofdstuk 14 – Erfdienstbaarheden ......................................................................................................... 87
1. Wat is een erfdienstbaarheid? ..........................................................................................................................87
2. Indeling van de erfdienstbaarheden ..................................................................................................................88
3. Vestigen van EFD door menselijk handelen .......................................................................................................88
4. Wettelijke erfdienstbaarheden .........................................................................................................................90
5. Rechten en plichten van de partijen ..................................................................................................................95
6. Einde van erfdienstbaarheden ..........................................................................................................................96
Vastgoed - sem. 2 Zakenrecht 2
,Inleiding zakenrecht
Zakenrecht/goederenrecht is de studie van goederen, zakelijke rechten en zakelijke zekerheden =
typisch vastgoed.
• Goederen: onroerend/ roerend
Belangrijk o.a. om te weten wat er mee verkocht wordt met het huis, of RR verschuldigd zijn,
waar beslag op kan gelegd worden.
• Zakelijke zekerheden
§ Vanuit standpunt SE: als een contractspartij niet betaald: in hoeverre kan er nog
betaling verwacht worden, moeten een voorrangsrecht veiliggesteld worden?
§ Vanuit standpunt SA: wat riskeer je te verliezen? Wat kan je buiten schot houden?
§ Info voor koper: hypotheek of voorrecht dat op het huis rust?
§ Info voor verkoper: ontvangt hij wel de volledige verkoopprijs?
• Zakelijke rechten
§ Eigendomsrecht: grenzen en bescherming.
§ Zakelijke gebruiksrechten: vruchtgebruik, recht van opstal of erfpacht,
erfdienstbaarheden.
à Bespaart de burger en professional veel geld.
à Basis om vastgoedcontracten op te stellen.
Vastgoed - sem. 2 Zakenrecht 3
, Hoofdstuk 1 – Juridische bronnen opzoeken en ernaar verwijzen
1. De verschillende bronnnen
1.1 De papieren bronnen
Tijdschriften en kranten
• Algemene info vaak al in gewone kranten.
• Meerdere rechtstakken: Rechtskundig Weekblad, Nieuw Juridisch Weekblad, Juristenkrant…
• Specifiek: Tijdschrift voor Bouwrecht en Onroerend Goed, Tijdschrift voor Appartements- en
immorecht, …
o Allemaal te vinden in de bib Schoonmeersen in tijdschriftenkasten of in archief.
o Soms via databank Jura of Stradalex.
1.2 Digitale bronnen: websites
OYiciële bronnen = bronnen uitgaand van de overheid
Belgisch Staatsblad www.staatsblad.be .
Algemeen bv. www.vlaanderen.be of www.just.fgov.be .
à Hier is geen garantie dat de informatie up to date is.
• Beter om te verwijzen naar de primaire bron (staatsblad, wetboek).
• Altijd dubbelchecken.
• Gebruik nooit Wikipedia als juridische bron!
1.3 Digitale bronnen: databanken
Jura
• Bereikbaar via tegel databanken in Chamilo of jura.be.
• Wetgeving up to date (cfr. Nieuw BW).
• Samenvattingen van rechtspraak altijd hier zoeken.
• Niet altijd toegang tot volledige tekst van artikels in tijdschriften.
o Enkel indien volgende bibliotheek in Jura:
§ Administratief recht
§ Bijzondere overeenkomsten
§ Personen-en familierecht
§ Straf-en strafprocesrecht
§ Jura Modellen procedure
Stradalex
• Bereikbaar via tegel databanken in chamilo.
• Enkele tijdschriften zijn hier wel volledig digitaal te bekijken.
o Rechtskundig Weekblad
o Tijdschrift voor Bouwrecht en Onroerend Goed
o Tijdschrift voor Gentse en West-Vlaamse rechtspraak
à Eerst samenvatting zoeken in Jura en vervolgens in Stradalexvolledige tekst opzoeken
Vastgoed - sem. 2 Zakenrecht 4
