Samenvatting journalistiek & informatie

JOURNALISTIEK EN INFORMATIE
PROF. ROZANE DE COCK

,TOPIC 0: INLEIDING
LES 0: INLEIDING EN NIEUWSECOLOGIE

DOELSTELLINGEN

1. Wetenschappelijke inzichten
2. Kritisch reflecteren
3. Nieuwe ontwikkelingen binnen de discipline van de journalistiek

LES 1: NIEUWSMODELLEN, SPELERS IN HET VELD EN MEDIACONCENTRATIE

INLEIDING

 Artikel: na Vlaams Belang en PCDA, heeft ook N-VA eigen “nieuwsapp”
o Geen objectieve informatie, willen achterban versterken, ideologie verspreiden
o Publiek zo dichter bij hun partij brengen, verbinding maken met achterban
o In de “nieuwsrubriek”:
 Opvallend: de apps zijn terug te vinden in de categorie “nieuws”, en staan dus naast
die van effectieve nieuwsmedia als De Morgen, HLN en VRT NWS
 “Het gaat uiteraard om een ander soort nieuws, nieuws vanuit onze partij”, reageert
Louis Ide, nationaal secretaris van N-VA. “We willen zo sympathisanten en leden
aanspreken. Het is ook gekoppeld aan ons ledenbestand om bestellingen te
plaatsen, boeken aan te schaffen enzovoort”
o Voordeel: bedoeling niewsmerk: tussen bron en brede publiek staan MAAR nu kan de bron
rechtstreeks zijn eigen achterban benaderen waardoor het nieuws ongefilterd bij het publiek
terechtkomt + geen kritische massa
 Artikel: het Jake Paul-effect in Milaan: waarom ‘diva’ Jutta Leerdam groter is dan het schaatsen zelf en
zich kan permitteren de pers te negeren
o Jutta vliegt met een privé jet terwijl de rest van haar ploeg dit niet doet
o Verschil: zij heeft voldoende inkomsten om zich dit te permitteren
o Link journalistiek: ze weigert met de pers te praten, omdat ze via haar eigen kanalen veel
deelt en ze wilt zich kunnen focussen dus al de rest is afleiding
o Toch interview met NOS: er kwamen kritische vragen over haar privé leven en over een
behandeling van een blessure
o Niet alleen sporten maar ook influencers => newsfluencer
o Spanning tussen verschillende aspecten van het spectrum (sport en journalistiek)
 Sport kost geld om uit te zenden
o Vaak gratis toegang bij openbare omproep
o MAAR: steeds meer veranderingen in mediabeleid, publieke omroep mag niet overmatig
betalen
o Steeds meer mensen kopen die rechten op en drijven prijzen enorm op waardoor sport niet
meer gratis toegankelijk wordt
o DUS: problemen op vlak van bereik van sport
 Persaandacht: aandacht voor sport en inkomsten team (sponsering)
 Geen enkele bron meer van kritiek wanneer het nieuwsvanuit de bron zelf komt (politieke
nieuwsapps, Jutta Leerdam)

,ZELFDE DAG, VERSCHILLEND NIEUWSMERK

Als iets ooit het nieuws heeft gehaald, is het veel makkelijker om nadien terug opgepikt te worden

Vergelijking voorpagina’s tussen verschillende kranten
 Bepaalde topics komen op elke voorpagina terug
 Andere topics zie je totaal niet terugkomen bij andere nieuwsmerken
 Reclame op voorpagina’s: signaal van mediaconcentratie
 Bv. voorpagina De Morgen (kwaliteitskrant) versus HLN (populaire krant)
- Beide spelers horen tot eenzelfde groep (behoren beide tot DPG)
- Wisselen dan ook bepaalde stukken met elkaar uit
- Aantal zaken die terugkomen, maar ook zaken die verschillend zijn
- Kiezen andere items om op voorpagina te plaatsen
 DUS: op eenzelfde dag kunnen voorpagina’s er totaal anders uitzien
→ je krijgt ander beeld op wereld vanuit verschillende nieuwsmerken

WAT IS NIEUWS?

 Eigen nieuwsgebruik?
 Kanalen?
 Frequentie? Locatie? Routines?
 Vgl met familieleden en andere generaties?
 Definities vs eigen perceptie van wat nieuws is en wat niet?
 Attitude tov nieuws?
 Eigen ambities binnen de nieuwssector?
 Favoriete nieuwsmerken? Reden voorkeur?
 Negatieve percepties tov nieuwsmerken? Reden afkeur?

Op welke manier komen wij zelf in contact met nieuws?

 Via sociale media, nieuwsapps, via anderen die iets met je delen, pushberichten nieuwsapp, podcasts,
radio (net als podacsts gericht op multitasking)
 Op maat gemaakt nieuws => bepaald specifiek format
 Via betaalde nieuwsmedia (aanbieding voor jongeren gratis nieuws te krijgen)
o Doel is om jongeren te binden aan hun nieuwsmedium en hun gewoon te maken aan nieuws
o Routine en gewoonten creëren (eeuwige klanten proberen maken)
 user & gartifications theory

NIEUWS EN COMMUNICATIEMODELLEN

 Communicatieproces
o “het proces waardoor een zender bewustzijnsinhoud overdraagt of tracht over te dragen aan
een of meer ontvangers en dit door middel van een kanaal, signalen en tekens” (Fauconnier)
o Bewustzijnsinhoud (zit in je hoofd) moet overgezet worden zodat de ontvanger die begrijpt
zoals de zender bedoelt
 Fasen communicatieproces (6 elementen)
1. Coderen
2. Tekens omzetten in signalen
3. Door kanaal sturen naar ontvanger
4. Ontvanger decodeert en interpreteert

,  Problemen: ruis, onvolledige weergave van gedachten, tegenstrijdige
communicatie, … waardoor geen geslaagde communicatie
 Ook zo nieuwsoverdracht (of het gebrek daaraan) zien we verschillende
fasen aan bod komen (dus ook hier kan het misgaan)




TOPIC 1: VAN
COMMUNICATIEMODELLEN NAAR
NIEUWSECOLOGIE, POP-UP
NIEUWSECOLOGIE, MEDIA EN
INFORMATIEGELLETERDHEID
LES 2: VAN COMMUNICATIEMODEL NAAR NIEUWSECOLOGIE

 Waar kan het mis gaan? (communicatieproces)
o Meeste boodschappen komen niet of in verminkte vorm over
 Selectief uitzenden (kant van de zender)
 Heeft vaak ook te maken met ideologische standpunten
 Ook op vlak van commerciële doeleinden (ook nieuwsmerken moeten
voldoende bereik hebben)
 Selectieve kennisname
 Als publiek kan je ook niet alles verwerken, soms heb je niet de nodige
technische achtergrond
 Selectieve aandacht
 Eigen voorkeuren (nieuwsmerken en topics)
 Selectieve waarneming
 Ideologische perspectief aan de kant van de ontvanger
 Dingen anders interpreteren of niet waarnemen als vorm van coping
 Selectief onthouden
 Je kan niet alles perfect onthouden over wat er aan de hand is
 Recall: moeilijk om specifieke details op de lange termijn te onthouden
o Makkelijker als je dingen kan linken aan frames die je al bekend
zijn
 Selectief aanvaarden
 Selectief over dingen praten

COMMUNICATIEMODELLEN

 Vereenvoudigde model: almacht van de media: boodschap => effect
 MAAR: je hebt vaak geen perfecte impact op hoe mensen omgaan met de boodschap die je uitstuurt