Cyclisch werkproces
Module 1
1) Methodisch werken
SW voorziet:
- Handvaten & ondersteuning aan personen / groepen om tot hun recht
te komen
- Kennis & omstandigheden waarin mensen leven te benoemen, in kaart
te brengen en aan verantwoordelijke instanties & overheden te signaleren
zodat die positief veranderd kunnen worden.
Het gaat niet alleen om mensen aan te passen naar de samenleving, ook de
samenleving aanpassen en haar instanties & organisaties a/d behoeften &
mogelijkheden v/d mensen
2) Theoretisch onderbouwen
i/d kern v/d samenleving, dichtbij de belanghebbende, in & tussen de leefwereld
& systeemwereld
streven nr sociaal rechtvaardige samenleving
2.1) empowerment
"Empowerment is een proces van versterking waarbij individuen, organisaties en
gemeenschappen greep krijgen op de eigen situatie en hun omgeving en dit via
het verwerven van controle, het aanscherpen van het kritisch bewustzijn en het
stimuleren van participatie.“
Tegelijk op 3 niveaus denken & handelen:
1. Individueel niveau (micro)
2. Collectief niveau (meso)
3. Politiek-maatschappelijk niveau (macro)
Indien i/h handelen v/d sociaal werker niet alle 3 de niveaus meegenomen
worden, dan kan het concept ‘empowerment’ niet gebruikt worden. Gebruik
dan het woord ‘versterken’.
Vb. de belanghebbende wordt versterkt door krachtgericht te werken.
Micro: tegelijk versterken op individueel niveau
Hulpbronnen v/d belanghebbende zelf activeren & verbinding maken met
anderen stimuleren door:
- Eigen kracht te laten (her)ontdekken
- bekrachtigen van binnenuit
- geloof i/h eigen kunnen stimuleren
- Zelfvertrouwen mee helpen opbouwen
1
, - Contactmogelijkheden i/d directe omgeving te leren gebruiken of die te
(her)installeren
- werken a/d eigen ontwikkeling door opleiding, vrijwilligerswerk, iets te
ondernemen, ... te stimuleren
Meso: tegelijk versterken op organisatieniveau/ buurtniveau/
gemeenschapsniveau
- Hulp & kracht uit de onmiddellijke omgeving actief tonen & uitreiken
waardoor het iets gaat betekenen voor een individu / groep
Vb. buurthuis, jeugdclub, school, sportclub, thuiszorg, huisartspraktijk,
zelfhulpgroep
- Toegang tot / organisatie van voorzieningen & buurten zo aanpassen dat
ze tegemoet komen a/d noden & rechten v/h individu. Zoveel als mogelijk
participatief.
Macro: tegelijk op politiek-maatschappelijk niveau
= het vergroten v/d macht van burgers om structurele veranderingen tot stand te
brengen, zoals het beïnvloeden van wet- & regelgeving, het tegengaan van
discriminatie, het werken a/e inclusieve samenleving, ….
SW wil een collectieve stem ontwikkelen & druk uitoefenen op de
maatschappelijke verantwoordelijkheid van overheden via signalenbundels,
belangenorganisaties, burgerparticipatie, vakbonden, actiegroepen, ...
2.2) hulpbronnen
Sociaal werk richt zich op het vertsterken van verschillende kapitaalsvormen ( op
micro- , meso- & macroniveau)
- Economisch kapitaal = geld & materiële zaken
- Sociaal kapitaal = relaties & netwerken
- Cultureel kapitaal = kennis & vaardigheden & opleiding + linguïstisch
kapitaal
3) Basishouding sociaal werkers
3.1) maatschappelijke betrokkenheid
- SW ligt wakker van onrecht, sociale uitsluiting & maatschappelijke
kwetsbaarheid
- SW vertoont een houding van betrokkenheid
- SW is gericht op herstel & insluiting
- SW richt zich op individuen, groepen, (delen v/d) samenleving
- SW signaleert mistoestanden & werkt aan maatschappelijke
bewustwording
- SW doet dat obv. van kennis van (mensen)rechten
2
, 3.2) breed kijken
- SW kijkt "breed" naar sociale problemen vanuit verschillende invalshoeken
- SW heeft oog voor de samenhang tussen individu, groep, omgeving,
samenleving (alles is verbonden)
- SW heeft oog voor maatschappelijke factoren (discriminatie, werkloosheid,
laaggeletterdheid, huisvesting, onderwijs, … )
- SW zet kennis van sociale wetenschappen (sociologie, psychologie,
economie, …) in bij de analyse, veel verschillende domeinen
3.3) leefwereldperspectief centraal
- SW kan zich verplaatsen i/d leefwereld v/d belanghebbenden & vertrekt
van hun verhaal
- SW staat denkbeeldig in hun schoenen & kan zich daardoor een beeld
vormen van hun subjectieve beleving (leefwereldperspectief)
- SW beseft zeer goed dat elk verhaal / beleving anders is
3.4) gelijkwaardigheid
- SW stelt zich i/d omgang met belanghebbenden op een gelijkwaardige
manier op
- SW werkt a/e samenwerkende relatie om doelen te halen
- SW legt de zeggenschap maximaal bij belanghebbende zelf
- SW kan sturend optreden indien de persoon zelf of betrokkenen schade
kan ondervinden
- SW is zich bewust van de eigen macht
vb. door bepaalde informatie & kennis die men heeft, men gaat daar
zorgvuldig mee om
3.5) besef van normativiteit
Het beroep van SW is normatief:
Het handelen wordt beïnvloed door waarden & normen v/h eigen referentiekader,
die van sociaal werk, de eigen organisatie, de dominante waarden i/d
samenleving
- Men wordt voortdurend geconfronteerd met ‘andere’ waardenkaders
- SW moet deze verschillende waarden- & normenkaders voortdurend
kunnen herkennen & er zich bewust van zijn
- Men moet ze steeds confronteren aan de waardenkaders van sociaal werk
dat streeft naar sterke mensenrechten & sociale rechtvaardigheid
- Ethiek van SW & v/d organisatie waar je werkt
- Mensenrechten & sociale rechtvaardigheid als kompas
Dynamische ethos:
Ethiek: wat is goed / fout
- Beïnvloed vanuit zijn persoonlijke achtergrond (eigen kijk op omgeving,
waarden, normen)
- Beïnvloed door de tijdsgeest
3
Module 1
1) Methodisch werken
SW voorziet:
- Handvaten & ondersteuning aan personen / groepen om tot hun recht
te komen
- Kennis & omstandigheden waarin mensen leven te benoemen, in kaart
te brengen en aan verantwoordelijke instanties & overheden te signaleren
zodat die positief veranderd kunnen worden.
Het gaat niet alleen om mensen aan te passen naar de samenleving, ook de
samenleving aanpassen en haar instanties & organisaties a/d behoeften &
mogelijkheden v/d mensen
2) Theoretisch onderbouwen
i/d kern v/d samenleving, dichtbij de belanghebbende, in & tussen de leefwereld
& systeemwereld
streven nr sociaal rechtvaardige samenleving
2.1) empowerment
"Empowerment is een proces van versterking waarbij individuen, organisaties en
gemeenschappen greep krijgen op de eigen situatie en hun omgeving en dit via
het verwerven van controle, het aanscherpen van het kritisch bewustzijn en het
stimuleren van participatie.“
Tegelijk op 3 niveaus denken & handelen:
1. Individueel niveau (micro)
2. Collectief niveau (meso)
3. Politiek-maatschappelijk niveau (macro)
Indien i/h handelen v/d sociaal werker niet alle 3 de niveaus meegenomen
worden, dan kan het concept ‘empowerment’ niet gebruikt worden. Gebruik
dan het woord ‘versterken’.
Vb. de belanghebbende wordt versterkt door krachtgericht te werken.
Micro: tegelijk versterken op individueel niveau
Hulpbronnen v/d belanghebbende zelf activeren & verbinding maken met
anderen stimuleren door:
- Eigen kracht te laten (her)ontdekken
- bekrachtigen van binnenuit
- geloof i/h eigen kunnen stimuleren
- Zelfvertrouwen mee helpen opbouwen
1
, - Contactmogelijkheden i/d directe omgeving te leren gebruiken of die te
(her)installeren
- werken a/d eigen ontwikkeling door opleiding, vrijwilligerswerk, iets te
ondernemen, ... te stimuleren
Meso: tegelijk versterken op organisatieniveau/ buurtniveau/
gemeenschapsniveau
- Hulp & kracht uit de onmiddellijke omgeving actief tonen & uitreiken
waardoor het iets gaat betekenen voor een individu / groep
Vb. buurthuis, jeugdclub, school, sportclub, thuiszorg, huisartspraktijk,
zelfhulpgroep
- Toegang tot / organisatie van voorzieningen & buurten zo aanpassen dat
ze tegemoet komen a/d noden & rechten v/h individu. Zoveel als mogelijk
participatief.
Macro: tegelijk op politiek-maatschappelijk niveau
= het vergroten v/d macht van burgers om structurele veranderingen tot stand te
brengen, zoals het beïnvloeden van wet- & regelgeving, het tegengaan van
discriminatie, het werken a/e inclusieve samenleving, ….
SW wil een collectieve stem ontwikkelen & druk uitoefenen op de
maatschappelijke verantwoordelijkheid van overheden via signalenbundels,
belangenorganisaties, burgerparticipatie, vakbonden, actiegroepen, ...
2.2) hulpbronnen
Sociaal werk richt zich op het vertsterken van verschillende kapitaalsvormen ( op
micro- , meso- & macroniveau)
- Economisch kapitaal = geld & materiële zaken
- Sociaal kapitaal = relaties & netwerken
- Cultureel kapitaal = kennis & vaardigheden & opleiding + linguïstisch
kapitaal
3) Basishouding sociaal werkers
3.1) maatschappelijke betrokkenheid
- SW ligt wakker van onrecht, sociale uitsluiting & maatschappelijke
kwetsbaarheid
- SW vertoont een houding van betrokkenheid
- SW is gericht op herstel & insluiting
- SW richt zich op individuen, groepen, (delen v/d) samenleving
- SW signaleert mistoestanden & werkt aan maatschappelijke
bewustwording
- SW doet dat obv. van kennis van (mensen)rechten
2
, 3.2) breed kijken
- SW kijkt "breed" naar sociale problemen vanuit verschillende invalshoeken
- SW heeft oog voor de samenhang tussen individu, groep, omgeving,
samenleving (alles is verbonden)
- SW heeft oog voor maatschappelijke factoren (discriminatie, werkloosheid,
laaggeletterdheid, huisvesting, onderwijs, … )
- SW zet kennis van sociale wetenschappen (sociologie, psychologie,
economie, …) in bij de analyse, veel verschillende domeinen
3.3) leefwereldperspectief centraal
- SW kan zich verplaatsen i/d leefwereld v/d belanghebbenden & vertrekt
van hun verhaal
- SW staat denkbeeldig in hun schoenen & kan zich daardoor een beeld
vormen van hun subjectieve beleving (leefwereldperspectief)
- SW beseft zeer goed dat elk verhaal / beleving anders is
3.4) gelijkwaardigheid
- SW stelt zich i/d omgang met belanghebbenden op een gelijkwaardige
manier op
- SW werkt a/e samenwerkende relatie om doelen te halen
- SW legt de zeggenschap maximaal bij belanghebbende zelf
- SW kan sturend optreden indien de persoon zelf of betrokkenen schade
kan ondervinden
- SW is zich bewust van de eigen macht
vb. door bepaalde informatie & kennis die men heeft, men gaat daar
zorgvuldig mee om
3.5) besef van normativiteit
Het beroep van SW is normatief:
Het handelen wordt beïnvloed door waarden & normen v/h eigen referentiekader,
die van sociaal werk, de eigen organisatie, de dominante waarden i/d
samenleving
- Men wordt voortdurend geconfronteerd met ‘andere’ waardenkaders
- SW moet deze verschillende waarden- & normenkaders voortdurend
kunnen herkennen & er zich bewust van zijn
- Men moet ze steeds confronteren aan de waardenkaders van sociaal werk
dat streeft naar sterke mensenrechten & sociale rechtvaardigheid
- Ethiek van SW & v/d organisatie waar je werkt
- Mensenrechten & sociale rechtvaardigheid als kompas
Dynamische ethos:
Ethiek: wat is goed / fout
- Beïnvloed vanuit zijn persoonlijke achtergrond (eigen kijk op omgeving,
waarden, normen)
- Beïnvloed door de tijdsgeest
3
