Samenvatting Europese kolonisatie

KUL



Samenvatting
Geschiedenis
van de
Europese
kolonisatie
Isebald Goddeeris




[Naam van auteur]
Academiejaar 2025-2026

,H1: INLEIDING

1. DEFINITIES

 Etymologie
- Colere: cultiveren
o Colonia: agrarische nederzetting
- Imperare: domineren
 Diachrone evolutie
- 16e eeuw: dominium, verovering, civitas, barbarij, …
- 17e eeuw: handel, handel, plantage, privébezit, …
- Tot ca. Jaren 1870: kolonisatie = kolonisatie door kolonisten
o Edward Gibbon Wakefield (jaren 1830): ~ migratie
o John Stuart Mill (1850): ~ beschaving


1. EXPANSIE
 Geen kolonisatie
- Exodus: geen controlecentrum blijft achter
- Emigratie: integratie in bestaande samenlevingen
 Kolonisatie
- Grenskolonisatie
- Overzeese kolonisatie
- Marine netwerken
- Overzeese nederzetting


2. KOLONISATIE
 Gaat hand in hand met kolonie/kolonialisme, maar:
- Kolonies zonder kolonisatie
o Bv. slechts militaire verovering
- Kolonisatie zonder koloniën
o Bv. Grenskolonisatie
 Andere vormen
- Binnenlandse kolonisatie
- Interne kolonisatie
- Subkoloniale betrekkingen: Tussen de ene kolonie & de andere kolonie van
het rijk

DOMESTIC COLONIZATION
 Landelijke kolonies voor specifieke groepen
- Transformeer en benut ‘achtergebleven’ mensen: armen, gehandicapten, …
- Isolatie en segregatie
 Via agrarische arbeid
- Verbetering van ‘afvalland’



  Daag hedendaagse definities van kolonialisme uit
- Niet in het buitenland
- Geen raciale overheersing



1
Samenvatting Geschiedenis van de Europese kolonisatie

,CASUS RUSLAND
 Verovering: tijdlijn en mechanismen
- Private financiering, geweld, …
 Economie: handel en natuurlijke hulpbronnen
 Demografie: uitroeiing (Urkun, Holodomor) & vestiging
- Etnisch beleid uit ’20: korenizatsiya (erkenning vd Niet-Russische
bevolkingsgroepen) en afbakening
- Maar: Pseudo-federatie, russificatie, ‘Verdeel en heers’
 Superioriteitsgevoel: oriëntalisme & racisme
 Rusland doet aan kolonisatie volgens het Europese model


VERSCHILLENDE TYPES V KOLONISATIE
 Administratie en juridische statussen
- Onderkoninkrijken, audiencias, protectoraten, kroonkolonies, vrije staten,
overzeese provincies, mandaten van de Volkenbond, VN-
trustschapsgebieden, …
 Economie & bevolking
- Pure nederzettingskolonies, plantagekolonies, exploitatiekolonies,
handelsnederzettingen, maritieme enclaves, …


3. IMPERIALISME
 Omvat alle krachten en activiteiten die bijdragen aan de opbouw en
instandhouding van rijken
 Het imperialisme is veelomvattender dan het kolonialisme
 Het kolonialisme is een bijzondere uiting van het imperialisme
 Er is geen absoluut verschil tss imperialisme en kolonialisme

VORMEN VAN RIJKEN
 Formele rijken
- Verschillende ‘periferieën’ zijn ondergeschikt aan het centrum
- Bijvoorbeeld Portugal, Spanje, Nederlandse Republiek, Frankrijk, Groot-
Brittannië
 Semi-rijken
- Koloniale machten zonder rijken
- Bijvoorbeeld Spanje na 1820, België
 Informele rijken
- Streef belangen na die verder gaan dan het verwerven van grondgebied
- Bijvoorbeeld 19e-eeuws Groot-Brittannië in Latijns-Amerika




VOORBEELDEN

 Imperialisme vs kolonisatie
- Relatie tussen metropool en veroverde gebieden
- Grenskolonisatie
- Overvloed aan rijken in de wereldgeschiedenis
 Kolonisatie versus Europese overzeese kolonisatie


2
Samenvatting Geschiedenis van de Europese kolonisatie

, - Niet ondergeschikt aan metropole
- Oud verleden of heden
- Schaal van de Europese kolonisatie
 Reizen
- Binnen één cultureel domein
- Geen permanente transformatie


4. PERIODISERING
 Landes: vanaf 1000j is Europa de basis v ontwikkeling & moderniteit
 Wallerstein
- 16e eeuw: opkomst van één enkele kapitalistische wereldeconomie
o Noordwest-Europa: kern
o Rest van Europa: semi-periferie
o Rest van de wereld: periferie
 Pomeranz
- Kerngebieden in de 18e eeuw. Oude Wereld
NW-Europa en Chinese en Japanse kernen
- Veel parallellen
o Levensverwachting, consumptie, markten, ...
o Aziatisch BNP versus Europees BNP
 1750: 130% - 1800: 100% - 1870: 50%
- Divergentie begin 19e eeuw
o Europees energietekort
 Hout  steenkool  stoom  Industriële revolutie
o Het Oost-Aziatische achterland bloeide
 Voorkomen behoefte aan innovatie
 Parthasarathi
- cf Pomeranz
o Parallellen vóór de 18e eeuw
o Afwijking vanaf het midden van de 18e eeuw
- Verschillende oorzaken
o India als concurrent in de textielproductie
 Stimuleert de ontwikkeling van nieuwe technologie
o Rol van de staat
 Actief in het verpletteren van de Indiase productie
 Darwin: tot 1800 een grote continuïteit en gelijk verloop in zowel Europa als Azië



 Abernethy
- Vijf fasen
o Uitbreiding (1415-1773)
o Eerste dekolonisatie (1775-1824)
o Tweede kolonisatie (1824-1912)
o Consolidatie (1914-1939)
o Tweede dekolonisatie (1940-1980)
 Hopkins
- Vier fasen
o Archaïsche geglobaliseerde netwerken
o Proto-globalisering (1600-1800)
o Hoog imperialisme

3
Samenvatting Geschiedenis van de Europese kolonisatie