Algemene psychologie
Hoofdstuk 1: Wat is psychologie?
Definitie
= De studie van onze geest
Wat is het niet?
Lekenpsychologie
Niet hetzelfde als academische psychologie
Volkspsychologie op basis van het gezond verstand, intuïtie
Iemand zonder psychologische opleiding die jou ‘psychologische
wijsheid’ brengt
Pseudopsychologie
Iemand die beweert op basis van psychologisch of wetenschappelijk
onderzoek te werk te gaan
Niet waar
Grafologie
We denken dat dit op basis van wetenschappelijk onderzoek is, maar
eigenlijk is dit niet zo
Op basis van je geschrift wordt afgeleid hoe je persoonlijkheid is
Leesbare handtekening: een persoon die veel zelfvertrouwen
heeft
Onleesbare handtekening: een persoon die belang hecht aan
privacy
Kleurenprofielen
Onze persoonlijkheid kan gereduceerd worden tot een van de 4
kleuren
Vaak gebruikt model bij bedrijven
Geen wetenschappelijke basis
1
, Algemene psychologie
Wat is het dan wel?
Psychologie= de wetenschap van het gedrag en de mentale processen
We richten ons op wat we wetenschappelijk kunnen observeren (het
externe gedrag).
Intelligentie: intern onmeetbaar, maar intelligent gedrag is wel
meetbaar
Ontwikkelingen
Geschiedenis
‘Lang verleden, maar korte geschiedenis’
Het heeft zijn wortels in de filosofie, maar de officiële start in
1879
‘Waarom zo laat?’
Wetenschappelijke studie van de geest zorgde voor
veranderingen in ons mensbeeld
Filosofie
Oud-Griekse filosofen 500-400v.C.
Dualisme van plato
= opsplitsen van de geest en het lichaam
Geocentrisme: de aarde is het centrum van het universum en al de rest
draait errond
Mensbeeld: mensen zijn unieke wezens die speciaal werden geschapen op
de aarde, wij zijn de enige die kunnen via de rede nadenken over hun
positie
Conclusie: onderzoeken en kennis komt tot stand door de rede en
nadenken
Tot en met 15e eeuw
Idee: de oude Grieken hadden de wijsheid in pacht
De kerk kreeg een grotere rol en een dominante positie in onze
maatschappij
Kennis werd overgedragen aan de kerk
Het geloof had een belangrijke rol
2
, Algemene psychologie
De geloofsregels van God moesten gevolgd worden, want de
waarheid stond in de Bijbel
Theologen deden aan wetenschap
Wetenschappelijke revolutie 16e eeuw
Ideeën die door ons als waar aangenomen werden, bleken niet correct
Copernicus’ heliocentrisme: niet de aarde, maar de zon staat
centraal in het universum
Nieuwe kennis
Aanleiding tot wetenschappelijke revolutie
Er kwamen veel meer uitwisseling van nieuwe ideeën. (bv. Boekdrukkunst,
ontdekkingsreizen, reformatie/protestantse beweging,…) -> belangrijke,
spannende tijden
Wetenschappelijk onderzoek, experimentele studies kunnen meer op punt
gesteld worden. (Bv. Gallileo)
Niet op gebied van menswetenschappen, meer op gebied van
fysica/chemie/biologie
Rationalisme 17e eeuw – René Descartes
= de waarheid achterhalen door middel van rede (ik denk dus ik ben)
Je kan aan alles twijfelen, maar niet aan het feit dat je aan het
twijfelen bent en op die manier weet je dat je bestaat
Nativisme:
nadenken door voort te bouwen op reeds bestaande kennis of
vaardigheden
kennis is aangeboren
Voorbeeld: een taal produceren
Dualisme:
Opsplitsing tussen lichaam en geest
Lichaam is een machine dat je kan onderzoeken
De geest is immaterieel, dus kan je niet wetenschappelijk
onderzoeken
Mind-body problem
Je denkt aan iets, waardoor je commando’s kan geven aan je lichaam.
Maar je lichaam kan ook door bepaalde handelingen de geest beïnvloeden.
Ze beïnvloeden elkaar, maar hoe communiceren ze met elkaar??
3
, Algemene psychologie
Nog niet kunnen oplossen
Empirisme 17e-18e eeuw – Hobbes, Lock, Hume
= als we geboren worden zijn we een onbeschreven blad (tabula rasa),
kennis is dus niet aangeboren
Kennis doe je op via ervaringen waarbij je ook connecties gaat
maken
Bv. Bliksem, donder en regen achteraf -> volgende keer je bliksem ziet ga
je weten dat het ook zal donderen en regenen en weet je dat je ergens
moet schuilen
Mensen zijn het resultaat van aangeleerde kennis.
Nature vs. Nurture
Nature= Kennis is aangeboren
Nurture= Kennis is aangeleerd
Rationalisme vs. Empirisme
Debat is zeer actueel.
Evolutietheorie
19e eeuw: Darwin
= elk dier is aangeboren met een aantal kenmerken, sommige kenmerken
zijn beter aangepast aan de omgeving dan anderen en de aangepaste
kenmerken zorgen voor overleving (Survival of the fittest)
Ook mensen zouden aan die principes onderhevig kunnen zijn.
Comparatieve psychologie: als we menselijk gedrag met dieren
gaan vergelijken, kunnen we hieruit iets leren over de mens
Pas in de 19de eeuw waren ze klaar om ook de menselijke geest of psyche
te gaan onderzoeken, wat een aanleiding of een geboorte was van de
psychologie!
Beginjaren van de psychologie
Psychologische scholen
4
Hoofdstuk 1: Wat is psychologie?
Definitie
= De studie van onze geest
Wat is het niet?
Lekenpsychologie
Niet hetzelfde als academische psychologie
Volkspsychologie op basis van het gezond verstand, intuïtie
Iemand zonder psychologische opleiding die jou ‘psychologische
wijsheid’ brengt
Pseudopsychologie
Iemand die beweert op basis van psychologisch of wetenschappelijk
onderzoek te werk te gaan
Niet waar
Grafologie
We denken dat dit op basis van wetenschappelijk onderzoek is, maar
eigenlijk is dit niet zo
Op basis van je geschrift wordt afgeleid hoe je persoonlijkheid is
Leesbare handtekening: een persoon die veel zelfvertrouwen
heeft
Onleesbare handtekening: een persoon die belang hecht aan
privacy
Kleurenprofielen
Onze persoonlijkheid kan gereduceerd worden tot een van de 4
kleuren
Vaak gebruikt model bij bedrijven
Geen wetenschappelijke basis
1
, Algemene psychologie
Wat is het dan wel?
Psychologie= de wetenschap van het gedrag en de mentale processen
We richten ons op wat we wetenschappelijk kunnen observeren (het
externe gedrag).
Intelligentie: intern onmeetbaar, maar intelligent gedrag is wel
meetbaar
Ontwikkelingen
Geschiedenis
‘Lang verleden, maar korte geschiedenis’
Het heeft zijn wortels in de filosofie, maar de officiële start in
1879
‘Waarom zo laat?’
Wetenschappelijke studie van de geest zorgde voor
veranderingen in ons mensbeeld
Filosofie
Oud-Griekse filosofen 500-400v.C.
Dualisme van plato
= opsplitsen van de geest en het lichaam
Geocentrisme: de aarde is het centrum van het universum en al de rest
draait errond
Mensbeeld: mensen zijn unieke wezens die speciaal werden geschapen op
de aarde, wij zijn de enige die kunnen via de rede nadenken over hun
positie
Conclusie: onderzoeken en kennis komt tot stand door de rede en
nadenken
Tot en met 15e eeuw
Idee: de oude Grieken hadden de wijsheid in pacht
De kerk kreeg een grotere rol en een dominante positie in onze
maatschappij
Kennis werd overgedragen aan de kerk
Het geloof had een belangrijke rol
2
, Algemene psychologie
De geloofsregels van God moesten gevolgd worden, want de
waarheid stond in de Bijbel
Theologen deden aan wetenschap
Wetenschappelijke revolutie 16e eeuw
Ideeën die door ons als waar aangenomen werden, bleken niet correct
Copernicus’ heliocentrisme: niet de aarde, maar de zon staat
centraal in het universum
Nieuwe kennis
Aanleiding tot wetenschappelijke revolutie
Er kwamen veel meer uitwisseling van nieuwe ideeën. (bv. Boekdrukkunst,
ontdekkingsreizen, reformatie/protestantse beweging,…) -> belangrijke,
spannende tijden
Wetenschappelijk onderzoek, experimentele studies kunnen meer op punt
gesteld worden. (Bv. Gallileo)
Niet op gebied van menswetenschappen, meer op gebied van
fysica/chemie/biologie
Rationalisme 17e eeuw – René Descartes
= de waarheid achterhalen door middel van rede (ik denk dus ik ben)
Je kan aan alles twijfelen, maar niet aan het feit dat je aan het
twijfelen bent en op die manier weet je dat je bestaat
Nativisme:
nadenken door voort te bouwen op reeds bestaande kennis of
vaardigheden
kennis is aangeboren
Voorbeeld: een taal produceren
Dualisme:
Opsplitsing tussen lichaam en geest
Lichaam is een machine dat je kan onderzoeken
De geest is immaterieel, dus kan je niet wetenschappelijk
onderzoeken
Mind-body problem
Je denkt aan iets, waardoor je commando’s kan geven aan je lichaam.
Maar je lichaam kan ook door bepaalde handelingen de geest beïnvloeden.
Ze beïnvloeden elkaar, maar hoe communiceren ze met elkaar??
3
, Algemene psychologie
Nog niet kunnen oplossen
Empirisme 17e-18e eeuw – Hobbes, Lock, Hume
= als we geboren worden zijn we een onbeschreven blad (tabula rasa),
kennis is dus niet aangeboren
Kennis doe je op via ervaringen waarbij je ook connecties gaat
maken
Bv. Bliksem, donder en regen achteraf -> volgende keer je bliksem ziet ga
je weten dat het ook zal donderen en regenen en weet je dat je ergens
moet schuilen
Mensen zijn het resultaat van aangeleerde kennis.
Nature vs. Nurture
Nature= Kennis is aangeboren
Nurture= Kennis is aangeleerd
Rationalisme vs. Empirisme
Debat is zeer actueel.
Evolutietheorie
19e eeuw: Darwin
= elk dier is aangeboren met een aantal kenmerken, sommige kenmerken
zijn beter aangepast aan de omgeving dan anderen en de aangepaste
kenmerken zorgen voor overleving (Survival of the fittest)
Ook mensen zouden aan die principes onderhevig kunnen zijn.
Comparatieve psychologie: als we menselijk gedrag met dieren
gaan vergelijken, kunnen we hieruit iets leren over de mens
Pas in de 19de eeuw waren ze klaar om ook de menselijke geest of psyche
te gaan onderzoeken, wat een aanleiding of een geboorte was van de
psychologie!
Beginjaren van de psychologie
Psychologische scholen
4
