Samenvatting Onderzoeksmethodologie | SWO1 | Universiteit Antwerpen | 2025/26

BEGINSELEN VAN ONDERZOEKSMETHODOLOGIE IN VERPLEEGKUNDE EN
VROEDKUNDE

HOOFDSTUK 1: WAT IS WETENSCHAPPELIJK ONDERZOEK?

DEFINIËRING

Wetenschap
 Cambridge dictionary
the careful study of the structure and behavior of the physical world,
especially by watching, measuring, and doing experiments, and the
development of theories to describe the results of these activities.
 Google dictionary
the intellectual and practical activity encompassing the systematic study
of the structure and behavior of the physical and natural world through
observation and experiment.
 Wikipedia
Science (from Latin scientia 'knowledge') is a systematic enterprise that
builds and organizes knowledge in the form of testable explanations and
predictions about the world.


Wetenschappelijk onderzoek
Research conducted for the purpose of contributing towards science by the
systematic collection, interpretation and evaluation of data and that, too, in a
planned manner is called scientific research: a researcher is the one who
conducts this research.


Onderzoek
UNESCO
Any creative systematic activity undertaken in order to increase the stock of
knowledge, including knowledge of man, culture and society, and the use of this
knowledge to devise new applications.


Includes fundamental research, applied research in such fields as agriculture,
medicine, industrial chemistry, and experimental development work leading to
new devices, products or processes.


Definiëring




Pagina 1 van 134

,OECD (2015), Frascati Manual 2015: Guidelines for Collecting and Reporting Data
on Research and Experimental Development.
 Basic/Fundamental research is experimental or theoretical work
undertaken primarily to acquire new knowledge of the underlying
foundations of phenomena and observable facts, without any particular
application or use in view.
 Applied research: Original investigation undertaken in order to acquire new
knowledge. It is, however, directed primarily towards a specific practical
aim or objective.


EIGENSCHAPPEN

 Kennisopbouw over de wereld
o Nieuwe kennis
o Toetsen van bestaande kennis
 Structureren van kennis
 Focus
 Studie, intellectuele en praktische activiteiten
 Systematisch en planmatig
 Te verantwoorden/ bewijzen/ repliceren
 Generaliseren of transfereren
 Delen van kennis en bediscussiëren van inzichten


WAAROM AAN ONDERZOEK DOEN?

Onderzoekers en academici
 Aan universiteiten en hogescholen
 Onderzoek binnen onderzoekscentra
 Onderzoek binnen de ziekenhuissetting


Research gerelateerde activiteiten
 Meewerken aan een onderzoek
 Data verzamelen voor onderzoek
 Patiënten informeren over onderzoeksprojecten
 Klinische vragen oplossen door artikels op te zoeken en richtlijnen te
raadplegen
 Deelnemen aan een ‘journal club’
Verpleegkundigen in de praktijk



Pagina 2 van 134

,  Lezen onderzoeksrapporten
 Lezen EBP-richtlijnen
 Implementeren kennis in het werkveld
 Vertalen naar de individuele patiënt


Verpleegkundig en vroedkundig onderzoek
 Onderzoek probeert een antwoord te formuleren op vragen of problemen
met het doel om bestaande kennis uit te breiden en verfijnen.
 Het verpleegkundig en vroedkundig wetenschappelijk onderzoek leveren
nieuwe kennis aan om de klinische praktijk te ondersteunen en de
levenskwaliteit van zorgverleners en patiënten te verbeteren
 Verpleegkunde en vroedkunde zijn een professie, een
wetenschapsdomein. Een goed hart volstaat niet.


Onderzoek in gezondheidszorg
 Klinisch redeneren en klinische besluitvorming onderbouwen
 Onderzoek als dagdagelijkse praktijk – kwaliteit verbeterende projecten –
participerend actieonderzoek
 Interdisciplinaire samenwerking binnen onderzoek en op het werkveld
 Duidelijke communicatie
 Kwaliteitsevaluatie
 Procesopvolging
 Diagnostiek
 Financiering
 Correcte instelling van behandelingen
 Efficiënte zorg
 Veilige zorg




BEPERKING VAN WETENSCHAPPELIJK ONDERZOEK

Kritische kijk op wetenschappelijk onderzoek is nodig
 Veel vragen blijven nog onbeantwoord
 Publication bias door het niet publiceren van
o Veel kleinschalig onderzoek
o Onderzoek waarin geen effect wordt aangetoond




Pagina 3 van 134

,  Research- practice gap:
Focus op genereren van kennis/ evidentie, maar shift van evidence naar
implementatieonderzoek
 Onderzoek van beperkte kwaliteit – noodzaak om kritisch te evalueren
 Bewijskracht
 Conflicts of interest


HET PROCES VAN EEN WETENSCHAPPELIJK ONDERZOEK




PROBLEM – GAP – HOOK

PROBLEEM
Rapportering in een probleemstelling
 Beschrijft het probleem
o Identificatie van het probleem
o Definiëringen/ theorieën
o Achtergrond/context




Pagina 4 van 134