Sociale psychologie
1
, Hoofdstuk 1: sociale cognities
1. Schema’s
2. Configureren
3. Persoonsperceptie
4. Priming
5. Dissonantie
6. Het negatieve
2
, Hoofdstuk 1: sociale cognities
Sociale cognitie
- processen waarbij we informatie
o verwerven / opslaan
o integreren / organiseren
o Interpreteren
- over mensen
o anderen (sociale perceptie)
o zichzelf (zelfperceptie)
Cognitie gaat altijd over het denken
➔ interpreteren/ structureren
Sociale het gaat altijd over mensen
➔ kan gaan over anderen of over onszelf
1. Schema’s
Volgens Piaget zijn schema’s mentale structuren die aan de basis liggen van ons handelen -> het zijn gestructureerde
functioneringspatronen
- Vroegste schema’s: reflexen bij geboorte (bv. Zuigen en grijpen)
- Die schema’s mbo fysieke activiteiten worden steeds complexer door -> assimilatie en accommodatie
- Later ook betrekking op mentale processen -> onderbouwen handelen en denken
- Ook sociale cognitie steunt op dergelijke (sociale) schema’s
Omschrijving
- cognitieve structuur
- waarin eerder verworven kennis
- over een stimulus of concept
o ver personen, opvattingen, fysieke daden, feiten,..
o kenmerken
o relaties tussen die kenmerken
- is gerepresenteerd
Een cognitieve structuur die wij hebben gemaakt = schema
Alle kennis gaan we structureren in ons hoofd zodat het makkelijk te gebruiken is worden in schema’s in ons
hoofd geplaatst
- Sociale schema’s = een schema maar enkel over sociale informatie
o wat we denken over onszelf
o wat we denken dat anderen over ons denken
sociale cognitie heeft invloed op ons zelfbeeld
sociale context heeft invloed op ons handelen
Deze sociale schema’s bestaan uit het geheel van eigenschappen en gedragingen die men karakteristiek acht
voor de leden van deze categorieën
o Belangrijk schema voor mens -> zelfschema = bevat dimensies waarmee je jezelf beschrijft
o Prototype =s oort gemiddelde van een specifieke groep mensen
▪ Bv. Prototype van keukenapparaat het gemiddelde meest voorkomende
3
, ▪ Prototype van de ortho student in de les: sociaal, geëngageerd,… schema die we in ons
hoofd kunnen hebben
o Script = verloop van opeenvolgende acties
▪ Script gaat vooral over een gebeurtenis= dit is een sociale situatie en dit zijn de meest
voorkomende gebeurtenissen die voorkomen in deze sociale situatie
▪ Bv. Een online les en dit script daar heb je een bepaald schema over hoe de les in elkaar zit.
Je logt in en je wacht tot de leerkracht op het scherm komt, dan start de les, dan zet ik mijn
micro af want dat is storend, …
o Gedrag dat niet conform is aan een script of niet voorkomt/ niet past, dat geeft ons meer
informatie
▪ bv. Een van ons stuurt voortdurend de les, of iemand zet de camera aan en heeft iets heel
speciaal -> je trekt daaruit conclusies en dat geeft je meer informatie over die persoon
▪ bv. Wanneer iemand de les volgt en notities neemt, past dit gedrag in je script en dit geeft je
geen informatie bij
kenmerken
- Gestalt = systeem (circulariteit)
o een geheel van ons schema
o het geheel is meer dan de som van de deeltjes
o bv. Zie foto’s
- Top-down of theory-driven
o Top down of theory – driven = synoniemen van elkaar -> we sturen mee de ervaringen en data en
info die we binnenkrijgen van ons sociaal schema
o Bv. In buitenland zie je iemand in een blauw uniform met een kepie op -> je vermoedt politie
Dit komt omdat je vertrouwt op je bestaande kennis en schema’s die je hebt opgeslagen -> wellicht
zijn die schema’s ook in buitenland bruikbaar
Het is handig als we op zoek zijn naar patronen in onze omgeving
- Bottom – up of data -driven processing
o We vertrekken vanuit de ruwe feiten zoals die zich bij ons aandienen, zullen uiteindelijk worden
gekleurd door schema’s -> roepen bv. Verwachtingen op
- Sturen persoonsperceptie
o Vooral aandacht voor wat past binnen geactiveerd schema
o Die schema’s sturen ons hoe we een persoon zien door het schema in ons hoofd (we gaan aandacht
hebben voor wat is zoals in ons schema) we hebben aandacht voor wat past in het gestalt van ons
schema
- Schema’s beïnvloeden onze herinneringen
o Experiment: ene groep kreeg een beschrijving van vrouw met zowel extraverte als introverte
kenmerken -> 2 dagen later gevraagd aan groep om mevrouw te beoordelen als geschikt voor de job
vastgoedmakelaar waar je extraverte eigenschappen voor nodig hebt.
Andere groep hetzelfde maar ze moesten zich afvragen of persoon geschikt was voor een introvert
beroep (bibliothecaris)
Resultaat bleek dat de opgeroepen info sterk bepaald werd door het geactiveerde schema. Wie geschiktheid
van makelaar moest beoordelen herinnerde zich vooral de extraverte kenmerken en omgekeerd
4
1
, Hoofdstuk 1: sociale cognities
1. Schema’s
2. Configureren
3. Persoonsperceptie
4. Priming
5. Dissonantie
6. Het negatieve
2
, Hoofdstuk 1: sociale cognities
Sociale cognitie
- processen waarbij we informatie
o verwerven / opslaan
o integreren / organiseren
o Interpreteren
- over mensen
o anderen (sociale perceptie)
o zichzelf (zelfperceptie)
Cognitie gaat altijd over het denken
➔ interpreteren/ structureren
Sociale het gaat altijd over mensen
➔ kan gaan over anderen of over onszelf
1. Schema’s
Volgens Piaget zijn schema’s mentale structuren die aan de basis liggen van ons handelen -> het zijn gestructureerde
functioneringspatronen
- Vroegste schema’s: reflexen bij geboorte (bv. Zuigen en grijpen)
- Die schema’s mbo fysieke activiteiten worden steeds complexer door -> assimilatie en accommodatie
- Later ook betrekking op mentale processen -> onderbouwen handelen en denken
- Ook sociale cognitie steunt op dergelijke (sociale) schema’s
Omschrijving
- cognitieve structuur
- waarin eerder verworven kennis
- over een stimulus of concept
o ver personen, opvattingen, fysieke daden, feiten,..
o kenmerken
o relaties tussen die kenmerken
- is gerepresenteerd
Een cognitieve structuur die wij hebben gemaakt = schema
Alle kennis gaan we structureren in ons hoofd zodat het makkelijk te gebruiken is worden in schema’s in ons
hoofd geplaatst
- Sociale schema’s = een schema maar enkel over sociale informatie
o wat we denken over onszelf
o wat we denken dat anderen over ons denken
sociale cognitie heeft invloed op ons zelfbeeld
sociale context heeft invloed op ons handelen
Deze sociale schema’s bestaan uit het geheel van eigenschappen en gedragingen die men karakteristiek acht
voor de leden van deze categorieën
o Belangrijk schema voor mens -> zelfschema = bevat dimensies waarmee je jezelf beschrijft
o Prototype =s oort gemiddelde van een specifieke groep mensen
▪ Bv. Prototype van keukenapparaat het gemiddelde meest voorkomende
3
, ▪ Prototype van de ortho student in de les: sociaal, geëngageerd,… schema die we in ons
hoofd kunnen hebben
o Script = verloop van opeenvolgende acties
▪ Script gaat vooral over een gebeurtenis= dit is een sociale situatie en dit zijn de meest
voorkomende gebeurtenissen die voorkomen in deze sociale situatie
▪ Bv. Een online les en dit script daar heb je een bepaald schema over hoe de les in elkaar zit.
Je logt in en je wacht tot de leerkracht op het scherm komt, dan start de les, dan zet ik mijn
micro af want dat is storend, …
o Gedrag dat niet conform is aan een script of niet voorkomt/ niet past, dat geeft ons meer
informatie
▪ bv. Een van ons stuurt voortdurend de les, of iemand zet de camera aan en heeft iets heel
speciaal -> je trekt daaruit conclusies en dat geeft je meer informatie over die persoon
▪ bv. Wanneer iemand de les volgt en notities neemt, past dit gedrag in je script en dit geeft je
geen informatie bij
kenmerken
- Gestalt = systeem (circulariteit)
o een geheel van ons schema
o het geheel is meer dan de som van de deeltjes
o bv. Zie foto’s
- Top-down of theory-driven
o Top down of theory – driven = synoniemen van elkaar -> we sturen mee de ervaringen en data en
info die we binnenkrijgen van ons sociaal schema
o Bv. In buitenland zie je iemand in een blauw uniform met een kepie op -> je vermoedt politie
Dit komt omdat je vertrouwt op je bestaande kennis en schema’s die je hebt opgeslagen -> wellicht
zijn die schema’s ook in buitenland bruikbaar
Het is handig als we op zoek zijn naar patronen in onze omgeving
- Bottom – up of data -driven processing
o We vertrekken vanuit de ruwe feiten zoals die zich bij ons aandienen, zullen uiteindelijk worden
gekleurd door schema’s -> roepen bv. Verwachtingen op
- Sturen persoonsperceptie
o Vooral aandacht voor wat past binnen geactiveerd schema
o Die schema’s sturen ons hoe we een persoon zien door het schema in ons hoofd (we gaan aandacht
hebben voor wat is zoals in ons schema) we hebben aandacht voor wat past in het gestalt van ons
schema
- Schema’s beïnvloeden onze herinneringen
o Experiment: ene groep kreeg een beschrijving van vrouw met zowel extraverte als introverte
kenmerken -> 2 dagen later gevraagd aan groep om mevrouw te beoordelen als geschikt voor de job
vastgoedmakelaar waar je extraverte eigenschappen voor nodig hebt.
Andere groep hetzelfde maar ze moesten zich afvragen of persoon geschikt was voor een introvert
beroep (bibliothecaris)
Resultaat bleek dat de opgeroepen info sterk bepaald werd door het geactiveerde schema. Wie geschiktheid
van makelaar moest beoordelen herinnerde zich vooral de extraverte kenmerken en omgekeerd
4
