Samenvatting Studiemateriaal Economische Topics | VIVES | 2025/26

ECONOMIE

, Hoofdstuk 1. Defi niti es en begripsafb akeningen
1. Inleiding economie

Economie:
 Economie = menswetenschap die zich toelegt op het bestuderen van
keuzeproblemen die zich op elk niveau voordoen.
- Consumenten.
- Producenten.
- Overheid.
- Naar het buitenland toe.

1.1. Definitie: wat is economie?

De economie en de consequenties:
 Definitie economie:
- Economie = een menswetenschap die het menselijk gedrag bestudeert als relatie
tussen doelen en schaarse middelen die op verschillende manieren kunnen
worden aangewend.
o De mens is een wezen met een onbeperkt aantal verlangens (behoeften).

o De middelen om die behoeften te bevredigen → in beperkte mate
schaarste.

o De economisch handelende mens zal de schaarse middelen zodanig
aanwenden, dat die in zoveel mogelijk behoeften kan voorzien.

1.2. Behoeften

1.2.1. Kenmerken behoeften

De kenmerken van de behoeften:
 Economisch/Niet-Economisch.
 Subjectief.
 Talrijk en van verschillende aard.
 Verzadigbaar.
 Vatbaar voor substitutie.
 Tijd en plaatsgebonden.
 Individueel en collectief.

, 1.2.2. Soorten behoeften

De soorten behoeften:
 Primaire en levensnoodzakelijke behoeften.
- Bv. voedsel, kledij, ….

 Gewoontebehoeften.
- Bv. dagelijkse koffie, bepaalde feesten vieren, ….

 Luxebehoeften.
- Bv. duurste smartphone, vakantie, ….

 Economische en niet-economische behoeften.
- Bv. nieuwe laptop, ….
- Bv. vriendschap, ….

1.3. Andere indeling van goederen

Vrije goederen Economische goederen
Zuiver individueel Zuiver collectief Quasi collectief
Meeste goederen en Heel specifiek Individueel maar uit sociale
diensten overweging collectief
 Rivaliserend
 Rivaliserend  Niet rivaliserend  Uitsluitbaar
 Uitsluitbaar  Niet uitsluitbaar  Productie door overheid
 Productie in  Productie door tussenkomst bedrijven
bedrijven overheid  Lagere prijs dan
 Marktprijsprincipe  Kostprijsprincipe marktprijs

1.3.1. Schaarse middelen

Wat zijn schaarse middelen?
 Schaarsheid = middelen waarvan de verlangde hoeveelheid de beschikbare
hoeveelheid zou overtreffen als het goed gratis ter beschikking stond.
- De schaarsheid slaat op het aspect van het inkomen.

1.3.2. De rationeel denkende mens

Hoe denkt rationeel denkende mens?
 Het economische principe = voorkeurschema afhankelijk van het subjectief nut.
- Een keuze maken zodat de maximale behoeftesbevrediging bereikt wordt.
o Bv. behoeftes gezinnen = wonen, voeding, vrije tijd, ….
o Bv. behoeftes overheid = defensie, jobs, infrastructuur, ….

, 1.4. Allocatievraagstuk

Het allocatievraagstuk:
 4 hoofdvragen:
a) Wat/hoeveel produceren?
b) Hoe produceren?
c) Waar produceren?
d) Wie krijgt welk deel van de productie?

 De productie moet technisch doelmatig zijn ⇒ efficiëntie.
- Technisch doelmatig = met minimum aan middelen, maximale productie leveren.

 De productie moet economisch doelmatig zijn ⇒ effectiviteit.
- Economisch doelmatig = eindproducten moeten de wensen van de consumenten
weerspiegelen en dus maximale bevrediging leveren.

1.5. Productiefactoren

De productiefactoren:
1) Menselijke input van arbeid.

2) Natuur = milieu actief op economisch vlak.
- De grondstoffen voor de productie.
- Woon-, ruimte-, recreatiefunctie, ….

3) Kapitaal onder vorm van hulpgoederen.
- Machines, gebouwen, ….

1.6. De economie

1.6.1. Soorten economieën

De soorten economieën:
 De vrijemarkteconomie.
 Het protectionisme.

1.6.1.1. Vrijemarkteconomie

De vrijemarkteconomie:
 Het prijsmechanisme.
 De prijs bepaald door V en A.
- Het eigenbelang en concurrentiestrijd.
 De betalingsbereidheid van consument.
 De technische doelmatigheid van producent.