2025-2026
,Module 1: inleiding, historiek en administratieve organisatie ...................................................... 9
1. wat is sociale zekerheid? ...................................................................................................... 9
1.1 wat? ................................................................................................................................ 9
1.2 hoe sociale zekerheid organiseren? ............................................................................. 11
1.3 bevoegdheidsverdeling ................................................................................................. 12
2. historiek Belgische sociale zekerheid................................................................................. 12
3. administratieve organisatie van de sociale zekerheid ........................................................ 19
3.1 instellingen binnen de sociale zekerheid...................................................................... 19
a. soorten, organisatie en werking (algemeen)............................................................... 19
b. overzicht instellingen per stelsel/sector .................................................................... 21
3.2 verhouding van de instellingen onderling & met de sociaal verzekerde....................... 23
a. Kruispuntbank Sociale Zekerheid ............................................................................... 23
b. Handvest van de sociaal verzekerde (codex) ............................................................. 24
Module 2: toepassingsgebied sociale zekerheid........................................................................ 25
Inleiding ................................................................................................................................... 25
1. sociale zekerheid werknemers ........................................................................................... 26
1.1 algemene regel ............................................................................................................. 26
1.1.1 territoriaal toepassingsgebied ............................................................................... 28
1.2 uitbreidingen ................................................................................................................. 29
Volledige uitbreiding ....................................................................................................... 29
Beperkte uitbreiding........................................................................................................ 30
1.3 uitsluitingen .................................................................................................................. 30
2. sociale zekerheid zelfstandigen ......................................................................................... 33
2.1 definitie ......................................................................................................................... 33
2.2 helpers .......................................................................................................................... 34
2.3 deeleconomie ............................................................................................................... 35
3. sociale zekerheid ambtenaren (overheidspersoneel) ........................................................ 35
4. personen met afgeleide rechten ......................................................................................... 36
5. sociale bijstand ................................................................................................................... 37
Module 3: financiering................................................................................................................. 38
1. Bronnen financiering sociale zekerheid .............................................................................. 38
1.1 Belangrijkste bronnen ................................................................................................... 39
2. financiering sociale zekerheid werknemers ....................................................................... 39
2.1 berekeningsgrondslag: loonbegrip socialezekerheidsrecht......................................... 39
2.1.1 Wat begrijpt men onder de totale ‘loonkost’? ...................................................... 39
SOCIALE ZEKERHEIDSRECHT 1
, 2.1.2 loonbeschermingswet ........................................................................................... 42
Wat is loon volgens de loonbeschermingswet? ........................................................ 42
Verruiming of beperking in de loonbeschermingswet ................................................ 45
2.2 socialezekerheidsbijdragen .......................................................................................... 48
2.2.1 werkgevers- en werknemersbijdragen .................................................................. 48
Afwijkingen.................................................................................................................. 50
Bijkomende bijdragen ................................................................................................. 50
1.2.2 crisis- en solidariteitsbijdragen ............................................................................. 50
Crisisbijdragen ............................................................................................................ 50
Responsabiliseringsbijdragen .................................................................................... 51
Solidariteitsbijdragen .................................................................................................. 52
1.2.3 bijdrageverminderingen ......................................................................................... 52
1.2.4 invordering bijdragen ............................................................................................. 53
2.3 andere inkomsten sociale zekerheid ............................................................................ 54
2.3.1 alternatieve financiering ........................................................................................ 54
2.3.2 overheidstoelagen ................................................................................................. 54
2.3.3 subsidiair ............................................................................................................... 54
3. financiering sociale zekerheid zelfstandigen ...................................................................... 55
3.1 berekeningsgrondslag (beroepsinkomsten) en bijdragepercentages .......................... 55
3.1.1 Berekeningsgrondslag ........................................................................................... 55
3.1.2 Bijdragepercentages.............................................................................................. 56
3.2 zelfstandig in bijberoep ................................................................................................. 56
3.3 student-zelfstandige..................................................................................................... 57
3.4 gepensioneerde zelfstandigen...................................................................................... 57
3.5 voorlopige bijdragen...................................................................................................... 57
3.6 vrijstellingen .................................................................................................................. 58
3.7 crisisbijdragen............................................................................................................... 58
3.8 alternatieve financiering en overheidssteun ................................................................ 58
3.7 invordering .................................................................................................................... 59
4. financiering sociale zekerheid ambtenaren ........................................................................ 59
4.1 berekeningsgrondslag................................................................................................... 59
4.2 bijdragepercentages ..................................................................................................... 59
4.2.1 bijdragen ambtenaren (zonder pensioenen) ......................................................... 60
4.2.2 bijdragen contractanten ........................................................................................ 60
4.3 financiering ambtenarenpensioenen............................................................................ 61
SOCIALE ZEKERHEIDSRECHT 2
, 4.4 crisisbijdragen............................................................................................................... 61
4.5 eenzijdige beëindiging ................................................................................................... 61
5. financiering sociale bijstand ............................................................................................... 61
Module 4: gezondheidszorg ........................................................................................................ 62
1. inleiding ............................................................................................................................... 62
1.1 bronnen ......................................................................................................................... 63
2. rechthebbenden ................................................................................................................. 63
2.1 gerechtigden: 3 groepen ............................................................................................... 63
2.1.1 Op basis van hun beroepsactiviteit ..................................................................... 63
2.1.2 Gelijkgestelde categorieën (voorwaarden) ........................................................... 64
2.1.3 Voortgezette verzekering (voorwaarden) .............................................................. 65
2.2 personen ten laste ........................................................................................................ 65
(a) Echtgenoot ................................................................................................................ 66
(b) Persoon die samenwoont met de gerechtigde ......................................................... 66
(c) Kinderen en (achter)kleinkinderen: zeer ruime invulling ........................................... 66
(d) Ascendenten van de gerechtigde of echtgenoot....................................................... 66
3. voorwaarden gezondheidszorg ........................................................................................... 66
3.1 Aansluiten bij een verzekeringsinstelling ................................................................... 66
3.2 Wachttijd voor terugbetaling medische kosten............................................................ 66
3.3 (Bewijs van) bijdragebetaling (= inhouding loon of betaling persoonlijke bijdragen) .. 67
3.4 Bewijs verzekerbaarheid .............................................................................................. 67
3.5 specifieke voorwaarden ............................................................................................... 67
4. soorten verstrekkingen ....................................................................................................... 68
4.1 Bijzonder Solidariteitsfonds ......................................................................................... 69
5. uitgesloten kosten .............................................................................................................. 70
6. prestaties ............................................................................................................................ 71
6.1 globaal medisch dossier............................................................................................... 72
6.2 echelonnering ............................................................................................................... 73
6.3 maximumfactuur (MAF) ............................................................................................... 73
6.3.1 (terug)betaling ....................................................................................................... 74
7. terugbetalingstarieven ........................................................................................................ 75
8. vaststelling tarieven ............................................................................................................ 78
8.1 voor artsen en tandheelkundigen ................................................................................. 78
8.2 Paramedici .................................................................................................................... 79
8.3 Geneesmiddelen .......................................................................................................... 79
SOCIALE ZEKERHEIDSRECHT 3