Samenvatting Bescherming Biologie 6VWO

Thema 4, VWO 6: Bescherming
P. 1 De huid en bescherming
De huid beschermt het lichaam tegen invloeden van buiten en gaat ook waterverlies door
verdamping tegen.

De huid en het onderhuidse bindweefsel
Huid bestaat uit twee lagen:
 Opperhuid
o Hoornlaag
 Dode, verhoornde epitheelcellen
(dekweefselcellen)
 Beschermt tegen beschadiging,
uitdroging en infecties
o Kiemlaag
 Levende epitheelcellen
 Onderste laag deelt
voortdurend, de bovenliggende
lagen cellen schuiven op naar
buiten, verhoornen en sterven af
 Bevatten pigmentvormende cellen: de melanocyten, deze vormen het
donkere pigment melanine en geven dit via hun uitlopers aan de nabij
gelegen opperhuidcellen af. Deze vorming van melanine wordt gestimuleerd
door blootstelling van de huid aan zonlicht, melanine beschermt de delende
cellen in de kiemlaag tegen de schadelijke invloed van ultraviolette straling
 Geen bloedvaten in opperhuid, cellen krijgen zuurstof via weefselvloeistof
van lederhuid
 Door de opperhuid heen steken haren, haren groeien vanuit haarzakjes. In
haarzakjes bevinden zich talgklieren die talg afscheiden. Talg is een vettige
stof die het haar en de hoornlaag soepel houdt.
 Lederhuid
o Bestaat grotendeels uit bindweefselcellen. In de lederhuid liggen:
 Zintuigcellen
 Uitlopers van zenuwcellen
 Haarspiertjes
 Bloedvaten
 Zweetklieren

 Onderhuidse bindweefsel
o Onder de huid light het onderhuidse bindweefsel, in het onderhuidse bindweefsel
ligt vet opgeslagen in vetcellen. Vet heeft een warmte-isolerende werking

Temperatuurregulatie
Huid speelt belangrijke rol bij de regeling van lichaamstemperatuur.
Het lichaam geeft via de huid warmte af aan de omgeving, deze warmteafgifte is groter naarmate het
verschil tussen de temperatuur van de huid en de omgevingstemperatuur groter is.

De temp. Van de huid kan worden geregeld door:
 de bloedvaten in de huid te verwijden
 productie van zweet, zweet bestaat voornamelijk uit water en zouten, door verdamping van
het water uit zweet wordt warmte aan het lichaam onttrokken

, Evolutie – huidskleur
Tijdens evolutie is bij de mensen een groot deel van de beharing verdwenen. Hierbij veranderde de
huidskleur van blank naar zwart. Net als een vacht, beschermt een zwarte huidskleur tegen uv-
straling. Een teveel aan uv-straling kan leiden tot huidkanker en beschadigt foliumzuur (vit. B11)

In een blanke huid wordt veel sneller vitamine D gemaakt dan in een donkere huid. Een tekort aan
vitamine D veroorzaakt rachitis die o.a. leidt tot afwijkingen aan het beenderstelsel en het immuun
stelsel



P. 2 Afweer
Pathogeen = ziekteverwekkend
Het bindringen van ziekteverwekkers in je lichaam noem je een infectie
 ontstaat bij bacteriën, schimmels en dieren vooral door giftige stoffen die ze afgeven.
 Schimmels infecteren meestal de huid of de luchtwegen, terwijl bacteriën, virussen en
eencellige dieren vaak het lichaam binnendringen.
Stoffen en cellen die niet in je lichaam thuishoren worden lichaamsvreemd genoemd

Virus:
 Bestaat uit een molecuul DNA en RNA met daaromheen een eiwitmantel
 Is veel kleiner dan een bacterie
 Kunnen zich niet zelfstandig voortplanten
o Gebruiken hiervoor specifieke gastheercellen, na aanvechting aan receptoren op de
gastheercel vindt er een proces plaats waarbij hun DNA of RNA terechtkomt in het
cytoplasma, in de gastheercel vindt dan vermenigvuldiging van het virus plaats
 Virusinfectie = virale infectie
 Virussen kunnen hun gastheer op verschillende manieren ziek maken
o Door cellen te doden
o Door beschadiging door afgifte van eiwit verterende enzymen
o Door geïnfecteerde cellen toxinen te laten produceren, waardoor de cel beschadigd
raakt of sterft




De eerste verdedigingslinie
 Huid + slijmvliezen