Samenvatting SOCIALEZEKERHEIDSRECHT(17/20 eerste zit)

Socialezekerheidsrecht
Overzicht modules

Ø Module 1: Inleiding, historiek en administratie organisatie

Ø Module 2: Toepassingsgebied

Ø Module 3: Financiering

Ø Module 4: Gezondheidszorg

Ø Module 5: Arbeidsongeschiktheid

Ø Module 6: Professioneel risico

Ø Module 7: Werkloosheid

Ø Module 8: Pensioenen

Ø Afsluitend debat: Uitdagingen en toekomst van onze sociale
zekerheid

Ø Vragensessie

Evaluatievorm

- Schriftelijk examen op 100 % punten, geen tussentijdse
evaluatievorm
- Meerkeuzevragen (10/20 punten) en open vragen (10/20 punten)
- Gesloten boek




MODULE 1: INLEIDING, HISTORIEK EN
ADMINISTRATIE ORGANISATIE
AFDELING 1: WAT IS SOCIALE ZEKERHEID?
Terminologie vaag en uiteenlopend

Ø Sociaal recht

Ø Sociale zekerheid

Ø Sociale verzekering

Ø Sociale risico’s

Ø Bv het verlies van een job

1

, Ø Sociaal statuut

Ø Sociale bescherming

Ø Sociale bijstand

Ø Ook: sociale voorzieningen (huisvesting), arbeidsmarkt en
tewerkstelling, welzijnsrecht → ontwikkeling
verzorgingsstaat/sociale welvaartsstaat



Wat is sociale zekerheid?

Definitie sociale zekerheid: ankerpunten in bronnen:

- ILO Verdrag nr. 102 betreffende de minimumnormen der sociale
zekerheid (negen sociale risico’s) (1952)
- Europese Verordeningen 883/2004/EG en 987/2009/EG
- Algemene Beginselenwet Sociale Zekerheid (art. 3) (1981) en Wet
Kruispuntbank Sociale Zekerheid (art. 2, 1°) (1990)
- Grondwet (art. 23) (1994) (infra)
- Wet Handvest Sociaal Verzekerde (art. 2, 1°) (1995)

Ø Ruimer: ook overheidspersoneel, zelfstandigen, sociale
bijstand



Art. 23 Gw. (ingevoerd op 31 januari 1994)

“Ieder heeft het recht een menswaardig leven te leiden.
Daartoe waarborgen de wet, het decreet of de in artikel 134 bedoelde
regel, rekening houdend met de overeenkomstige plichten, de
economische, sociale en culturele rechten, waarvan ze de voorwaarden
voor de uitoefening bepalen.

Die rechten omvatten inzonderheid :

1° het recht op arbeid en op de vrije keuze van beroepsarbeid in het
raam van een algemeen werkgelegenheidsbeleid dat onder meer gericht
is op het waarborgen van een zo hoog en stabiel mogelijk
werkgelegenheidspeil, het recht op billijke arbeidsvoorwaarden en een
billijke beloning, alsmede het recht op informatie, overleg en collectief
onderhandelen;
2° het recht op sociale zekerheid, bescherming van de
gezondheid en sociale, geneeskundige en juridische bijstand;
3° het recht op een behoorlijke huisvesting;
4° het recht op de bescherming van een gezond leefmilieu;


2

, 5° het recht op culturele en maatschappelijke ontplooiing;
6° het recht op gezinsbijslagen” (˃ zesde staatshervorming - 2014)



! Art. 23 Gw.: standstill-beginsel = verbod wetgever om bestaand
beschermingsniveau inzake sociale zekerheid aanzienlijk te verminderen
zonder redenen van algemeen belang

- Toetsing Grondwettelijk Hof (vernietigingsberoep, prejudiciële
vraag), maar ook RvS (reglementaire akten) en zelfs gewone hoven
en rechtbanken (art. 159 Gw.)
o Dat laatste art = exceptie van onwettigheid
- Voorbeeld: (nieuwe) verplichting om 10 jaar in België werkelijk
verbleven te hebben (waarvan ten minste 5 ononderbroken) voor
inkomensgarantie voor ouderen
- Vereist een aanzienlijke achteruitgang



SOCIALE ZEKERHEID

Geheel van sociale voorzieningen dat tot doel heeft aan alle burgers op elk
ogenblik van hun bestaan minstens een bestaansminimum te waarborgen

- Klassieke sectoren (WN, zelfstandigen en ambtenaren) + sociale
bijstand (WL) = ruime invulling
- Pensioenen, kinderbijslag, WL, …



HOE ORGANISEREN?

 LOONAANVULLENDE VERGOEDINGEN

= soms iets extra krijgen (bv kindergeld: extra vergoeding naast loon om
bijkomende kosten op te vangen, bv trgbetaling ziektekosten)

Ø Gezondheidszorg

§ Beroepsactiviteit of afgeleide rechten

§ Vrijwel de ganse bevolking

Ø Gezinsbijslagen

§ Recht van het kind

 LOONVERVANGENDE UITKERINGEN

= geen loon aanvullen maar loon vervangen

Ø Arbeidsongeschiktheid
3

, § Ziekte en ongeval privéleven

§ Arbeidsongeval en beroepsziekte (professioneel risico)

Ø Werkloosheid

Ø Ouderdom en overlijden

 We werken niet met forfaits maar hangt af van uw laast verdiende loon
(daar een percentage van)

 Op basis van beroepsactiviteit

- Werknemers
- Zelfstandigen
o Slechtste bescherming
- Ambtenaren (! ≠ overheidspersoneel)
o Beste bescherming

 ! Grote verschillen in financiering en prestaties


SOCIALE BIJSTAND

- = vangnet
o Vr personen die niet kunnen werken, geen recht hebben op
WL-uitkering en geen andere inkomsten hebben (bv
huurgelden)
- Onderzoek bestaansmiddelen
- Versus individuele rechten in de klassieke sociale zekerheid

Sector/ Werkne Ambte Zelfsta Socia
sociaal mers naren ndigen le
risico (en bijst
overheid and
scontrac
tanten)

Genees √ √ √ √
kundige
verzorgi
ng
(gezond
heidszor
g)

Arbeids Ziekte- Eigen Ziekte- Tege

4