Analyse volgens Grounded Theory
Aandachtspunten in GT uit cursus methodologie
- Theoretische steekproeftrekking
- Coderen wordt opgedeeld in 3 stadia
1. Open coderen
o Identificeren van categorieën en hun eigenschappen
2. Axiaal coderen
o Het relateren van categorieën aan elkaar
3. Selectief coderen
o Integreren van verschillende categorieën en hun relaties in 1 theorie
- Constant vergelijkende methode
- De meeste kwalitatieve data-analyse softwarepakketten (zoals NVivo, Atlas,…) ondersteunen
deze vorm van analyse
Wanneer kan je spreken van Grounded Theory?
‘A great many people claiming to be using GT methods [but] are not doing anything that would be
recognizable as such even when using the most inclusive definition of the term (…). For some authors,
the use of the term ‘grounded theory’ is simply a justification for engaging in a qualitative data
analysis or doing some form of coding’
Wanneer pas je Grounded Theory toe?
- Hood maakt onderscheid tussen het meer algemene inductieve kwalitatieve model (‘Generic
Inductive Qualitative Model’ GIQM) en GT.
- Het GIQM volgt een aantal principes die vaak als kenmerkend worden gezien van kwalitatieve
data-analyse in het algmeen (maar die niet noodzakelijk overeenstemmen met waar GT voor
staat)
Bv. Maxwell, J. A. 2005. Qualitative Research Design: An Interactive Approach. Thousand
Oaks, CA: Sage
Stemt overeen met wat ik in het introductie hoofdstuk van pragmatische vormen van
data-analyse omschrijf
- Zorg er voor dat je (in je thesis bv.) enkel aangeeft GT toe te passen als je het ook doet en
indien niet: verkoop het niet als volwaardige GT, maar dan, bv. als TA of QCA of als het
gedeeltelijk toepassen van GT
Principes GIQM of een meer pragmatische benadering van kwalitatieve data-analyse
1. Focus op onderzoeksvragen die: a) de nadruk leggen op de ontwikkeling van een dieper
begrip of verklaring, b) de verkenning van nieuwe hypothesen boven het testen van
bestaande hypothesen, c) de interpretatie van betekenis, d) rijke, contextuele beschrijving
en/of e ) een focus op het proces
2. Verzamel en analyseer gegevens op een cyclische manier
3. Denk voortdurend na over hoe gegevensverzameling en -analyse kan worden verbeterd
(kritische reflectie)
4. Focus op interpretatie van tekst in tegenstelling tot statistische analyse van kwantitatieve
gegevens
5. Pas een coderingsproces in drie stappen toe, vaak gekenmerkt door een toenemende graad
van abstractie
1
, 6. Gebruik schrijven als een belangrijk hulpmiddel bij het analyseren (interpreteren) van
gegevens
7. Selecteer cases of contexten op basis van hun theoretische relevantie
8. Gebruik (redelijk) ruwe data, zoals interviewfragmenten of foto’s, en visuele representaties
(zoals coderingsbomen of thematische kaarten) bij het presenteren van de uitkomst van data-
analyse
9. Presenteer je bevindingen en hun theoretische relevantie samen op een geïntegreerde
manier, en niet apart, wat gebruikelijker is in kwantitatief onderzoek
Pragmatische orthodoxe en ‘alles kan’ benaderingen van kwalitatieve data-analyse
- Er is niets verkeerds met een meer pragmatische benadering
- Maar meer orthodoxe benaderingen geven je meer houvast om een bepaald type van
onderzoeksvragen te bestuderen
Door je concretere stappen te beschrijven die je kunt volgen
Door indicatoren van kwaliteit in je analyses aan te duiden
- Je kan ook gebruik maken van de ‘whatever works’ benadering, maar die overlapt vaak in de
realiteit met een meer pragmatische benadering en geeft minder houvast aan de beginnende
onderzoeker
- Centraal in elke benadering is dat je analyses een hoge kwaliteit hebben, wat op
verschillende manieren wordt gedefinieerd in kwalitatief onderzoek, maar vaak neerkomt op
een evaluatie van je bevindingen als geloofwaardig en theoretisch relevant
Kenmerken van Grounded Theory
- Hood somt een aantal essentiële kenmerken van kwalitatieve analyse aan, waar je analyse
aan moet voldoen om het als GT te omschrijven
1. Theoretische steekproeftrekking
o Je steekproef kan niet op voorhand worden bepaald, maar moet veranderen in
functie van de ontwikkelde theorie
2. Constant-vergelijkende methode
o Betekent niet dat je vooraf gedefinieerde concepten, groepen of contexten gaat
vergelijken, maar de data in zijn geheel en pas in latere fases meer gefocust op meer
inductief ontwikkelende concepten, groepen of contexten
3. Het ontwikkelen van een nieuwe theorie
o GT moet leiden tot nieuwe theoretische inzichten, louter toetsen van bestaande
theorieën en/of concepten is onvoldoende
4. Theoretische saturatie
o Je stopt niet met het verzamelen en analyseren van data als je ‘niets nieuws meer
hoort’ (in bv. een interview), maar enkel als je bepaalde processen of fenomenen
volledig kunt verklaren of begrijpen (en dus je concepten volledig zijn ontwikkeld)
5. Onderzoeksvragen
o Meer doen dan louter beschrijven of exploreren: volledig verklaren of begrijpen van
fenomenen. Bovendien gaan de onderzoeksvragen quasi altijd veranderen in termen
van focus gedurende het onderzoek
2
, 6. Bestaande literatuur
o Ambivalente/achterdochtige houding tav bestaande literatuur. Literatuur mag
onderzoek nooit determineren mbt de focus en interpretatie van de data, het kan
hoogstens inspirerend werken
o Rol van literatuur staat nu wel centraler in GT dan vroeger: ‘There is a difference
between an open mind and an empty head’
Voor het coderen begint…
- Samenstellen van basissteekproef
- Opstellen van onderzoeksinstrumenten
- Afnemen van interviews of uitvoeren van observaties en uittypen van data
Het codeerproces
1. Reduceren van tekst tot betekenisvolle codes
- Het afbreken van je data in kleine stukken
- Wordt soms ook wel categoriseren/labellen/open coderen/initieel coderen genoemd
- Hoe? Lees tekst en label een stuk, lees tekst en label een stuk…
- Stel de volgende vragen
o Waarover gaat dit?
o Hoe relevant is dit voor mijn onderzoek?
o Welke code moet ik hieraan hechten?
- Codes zijn labels die betekenis geven aan stukken tekst; een betekenis die wordt toegekend
door de onderzoeker
- Fragmenten zijn stukken tekst
o Woord voor woord coderen (documentanalyse)
o Lijn per lijn of zin per zin coderen (interviews)
o Voorval per voorval coderen (observatieonderzoek
- Er is in deze eerste fase een spanning tussen ‘alles coderen’ (vraag 1) en ‘enkel datgene wat
relevant is voor jouw onderzoeksvragen’ (vraag 2)
- We proberen dit op te lossen in GT door in het begin zo veel mogelijk te coderen in termen
van wat er in de data lijkt te zijn (los van de theoretische relevantie), maar naarmate je
vordert steeds meer te focussen op wat theoretisch relevant lijkt
Eerste fase volgens PPGT
- Strauss en Corbin: open coding is: ‘the process of breaking down, examining, comparing,
conceptualizin, and categorizing data’
- Open vragen stellen als ‘wat is dit’ en ‘wat stelt dit voor’
- Je maakt concepten door betekenis te geven aan stukken tekst, waarbij je korte, meer
abstracte labels gaat toekennen
o Bv. we observeren bodybuilders in een gym en stellen vast dat ze ‘zichzelf
bewonderen’ (en niet het label ‘de respondent kijkt naar zichzelf in de spiegel’) en
‘advies geven’ (en niet het label ‘geeft uitleg aan iemand anders over de oefening’)
- In deze fase gaan we de vele concepten die we op die manier ontwikkelen met elkaar
vergelijken en onderling aan elkaar relateren of groeperen, wat leidt tot de ontwikkeling van
overkoepelende (nog meer abstracte) categorieën
3
, - Die abstracte categorieën gaan we dan beschrijven in termen van samenstellende
eigenschappen en dimensies
o Eigenschappen kan je best vergelijken met variabelen/kenmerken en dimensies met
de waarden van die variabelen
o Bv. we observeren bodybuilders en stellen vast die die vooral ‘trainen’, ‘lesgeven’,
‘converseren’ en ‘bewonderen’ (abstracte categorieën)
o Die categorieën kunnen we dan beschreven in termen van hun ‘eigenschappen’ (bv.
welke, waar, frequentie van bepaalde oefeningen?) die dan op hun beurt kunnen
variëren in termen van hun ‘dimensies’, zoals hoe veel minuten bepaalde oefeningen
worden uitgevoerd
- Je gaat die concepten en meer abstracte categorieën (en hun eigenschappen en dimensies)
ontwikkelen door specifieke vragen te stellen en vergelijkingen te maken, zoals
o Stellen van ‘wie’, ‘wat’, ‘waar’, ‘waarom’, ‘hoe’, ‘hoeveel’-vragen
o Wat als het nu eens niet zo was (flip-flop techniek)?
o Het maken van vergelijkingen met contexten / posities of actoren die heel
verschillend zijn (far-out vergelijking)
o Het maken van vergelijkingen met contexten / posities of actoren die maar op een of
enkele eigenschappen of kenmerken verschillen (close-in vergelijking)
o Het nader bestuderen/in vraag stellen van extreme standpunten, zoals nooit, altijd…
(waving the red flag)
- Die vragen/vergelijkingen stimuleren de onderzoeker om op een andere (niet voor de hand
liggende) manier naar de data te kijken
- Charmaz: Initial coding involves: ‘naming each word, line or segment of the data’
- Probeer tijdens het open coderen de codes dicht bij de betekenis van de respondent te
houden (in vivo-codes)
- Charmaz raadt aan dat we coderen in termen van wat mensen doen i.p.v. algemene thema’s:
o Bv. een stuk interviewtranscript waar een respondent over een conflict tussen een
patiënt en een arts praat, wordt niet gecodeerd als ‘conflict arts-patiënt’ (zie
linkerkant volgende dia: ‘thematic coding’), maar eerder als een serie van codes
zoals: ‘voelen dat je vasthangt aan een arts’, ‘verklaren van het gedrag van de arts’,
‘proberen je stem te laten horen t.a.v. de arts’ en ‘niet gehoord worden’ (zie
rechterkant volgende dia: ‘initial CGT coding’)
Eerste fase volgens CGT
- Dit stimuleert de onderzoeker om open te staan voor verschillende interpretaties van de data
omdat je op die manier mensen in je data minder reduceert tot een-dimensionele types (hier
‘iemand die conflict ervaart’) en ook dat je niet te snel bepaalde abstracte concepten (hier
‘conflict’) gaat toepassen op de data
- Gaat de onderzoeker aanraden om te focussen op concepten (sensitizing concepts) die
thuishoren bij een constructivistische (SI) invalshoek
- Vragen als: ‘welke betekenissen, onderliggende processen, interacties tussen mensen,
contextuele aanpassingen, strategieën… kan ik hier in terugvinden?’
- Ze geeft ook aan dat mensen die van een meer kritisch perspectief vertrekken, hun vragen
kunnen laten sturen door concepten zoals ‘macht, ideologie, privilege, gelijkheid,
onderdrukking,…’
4
Aandachtspunten in GT uit cursus methodologie
- Theoretische steekproeftrekking
- Coderen wordt opgedeeld in 3 stadia
1. Open coderen
o Identificeren van categorieën en hun eigenschappen
2. Axiaal coderen
o Het relateren van categorieën aan elkaar
3. Selectief coderen
o Integreren van verschillende categorieën en hun relaties in 1 theorie
- Constant vergelijkende methode
- De meeste kwalitatieve data-analyse softwarepakketten (zoals NVivo, Atlas,…) ondersteunen
deze vorm van analyse
Wanneer kan je spreken van Grounded Theory?
‘A great many people claiming to be using GT methods [but] are not doing anything that would be
recognizable as such even when using the most inclusive definition of the term (…). For some authors,
the use of the term ‘grounded theory’ is simply a justification for engaging in a qualitative data
analysis or doing some form of coding’
Wanneer pas je Grounded Theory toe?
- Hood maakt onderscheid tussen het meer algemene inductieve kwalitatieve model (‘Generic
Inductive Qualitative Model’ GIQM) en GT.
- Het GIQM volgt een aantal principes die vaak als kenmerkend worden gezien van kwalitatieve
data-analyse in het algmeen (maar die niet noodzakelijk overeenstemmen met waar GT voor
staat)
Bv. Maxwell, J. A. 2005. Qualitative Research Design: An Interactive Approach. Thousand
Oaks, CA: Sage
Stemt overeen met wat ik in het introductie hoofdstuk van pragmatische vormen van
data-analyse omschrijf
- Zorg er voor dat je (in je thesis bv.) enkel aangeeft GT toe te passen als je het ook doet en
indien niet: verkoop het niet als volwaardige GT, maar dan, bv. als TA of QCA of als het
gedeeltelijk toepassen van GT
Principes GIQM of een meer pragmatische benadering van kwalitatieve data-analyse
1. Focus op onderzoeksvragen die: a) de nadruk leggen op de ontwikkeling van een dieper
begrip of verklaring, b) de verkenning van nieuwe hypothesen boven het testen van
bestaande hypothesen, c) de interpretatie van betekenis, d) rijke, contextuele beschrijving
en/of e ) een focus op het proces
2. Verzamel en analyseer gegevens op een cyclische manier
3. Denk voortdurend na over hoe gegevensverzameling en -analyse kan worden verbeterd
(kritische reflectie)
4. Focus op interpretatie van tekst in tegenstelling tot statistische analyse van kwantitatieve
gegevens
5. Pas een coderingsproces in drie stappen toe, vaak gekenmerkt door een toenemende graad
van abstractie
1
, 6. Gebruik schrijven als een belangrijk hulpmiddel bij het analyseren (interpreteren) van
gegevens
7. Selecteer cases of contexten op basis van hun theoretische relevantie
8. Gebruik (redelijk) ruwe data, zoals interviewfragmenten of foto’s, en visuele representaties
(zoals coderingsbomen of thematische kaarten) bij het presenteren van de uitkomst van data-
analyse
9. Presenteer je bevindingen en hun theoretische relevantie samen op een geïntegreerde
manier, en niet apart, wat gebruikelijker is in kwantitatief onderzoek
Pragmatische orthodoxe en ‘alles kan’ benaderingen van kwalitatieve data-analyse
- Er is niets verkeerds met een meer pragmatische benadering
- Maar meer orthodoxe benaderingen geven je meer houvast om een bepaald type van
onderzoeksvragen te bestuderen
Door je concretere stappen te beschrijven die je kunt volgen
Door indicatoren van kwaliteit in je analyses aan te duiden
- Je kan ook gebruik maken van de ‘whatever works’ benadering, maar die overlapt vaak in de
realiteit met een meer pragmatische benadering en geeft minder houvast aan de beginnende
onderzoeker
- Centraal in elke benadering is dat je analyses een hoge kwaliteit hebben, wat op
verschillende manieren wordt gedefinieerd in kwalitatief onderzoek, maar vaak neerkomt op
een evaluatie van je bevindingen als geloofwaardig en theoretisch relevant
Kenmerken van Grounded Theory
- Hood somt een aantal essentiële kenmerken van kwalitatieve analyse aan, waar je analyse
aan moet voldoen om het als GT te omschrijven
1. Theoretische steekproeftrekking
o Je steekproef kan niet op voorhand worden bepaald, maar moet veranderen in
functie van de ontwikkelde theorie
2. Constant-vergelijkende methode
o Betekent niet dat je vooraf gedefinieerde concepten, groepen of contexten gaat
vergelijken, maar de data in zijn geheel en pas in latere fases meer gefocust op meer
inductief ontwikkelende concepten, groepen of contexten
3. Het ontwikkelen van een nieuwe theorie
o GT moet leiden tot nieuwe theoretische inzichten, louter toetsen van bestaande
theorieën en/of concepten is onvoldoende
4. Theoretische saturatie
o Je stopt niet met het verzamelen en analyseren van data als je ‘niets nieuws meer
hoort’ (in bv. een interview), maar enkel als je bepaalde processen of fenomenen
volledig kunt verklaren of begrijpen (en dus je concepten volledig zijn ontwikkeld)
5. Onderzoeksvragen
o Meer doen dan louter beschrijven of exploreren: volledig verklaren of begrijpen van
fenomenen. Bovendien gaan de onderzoeksvragen quasi altijd veranderen in termen
van focus gedurende het onderzoek
2
, 6. Bestaande literatuur
o Ambivalente/achterdochtige houding tav bestaande literatuur. Literatuur mag
onderzoek nooit determineren mbt de focus en interpretatie van de data, het kan
hoogstens inspirerend werken
o Rol van literatuur staat nu wel centraler in GT dan vroeger: ‘There is a difference
between an open mind and an empty head’
Voor het coderen begint…
- Samenstellen van basissteekproef
- Opstellen van onderzoeksinstrumenten
- Afnemen van interviews of uitvoeren van observaties en uittypen van data
Het codeerproces
1. Reduceren van tekst tot betekenisvolle codes
- Het afbreken van je data in kleine stukken
- Wordt soms ook wel categoriseren/labellen/open coderen/initieel coderen genoemd
- Hoe? Lees tekst en label een stuk, lees tekst en label een stuk…
- Stel de volgende vragen
o Waarover gaat dit?
o Hoe relevant is dit voor mijn onderzoek?
o Welke code moet ik hieraan hechten?
- Codes zijn labels die betekenis geven aan stukken tekst; een betekenis die wordt toegekend
door de onderzoeker
- Fragmenten zijn stukken tekst
o Woord voor woord coderen (documentanalyse)
o Lijn per lijn of zin per zin coderen (interviews)
o Voorval per voorval coderen (observatieonderzoek
- Er is in deze eerste fase een spanning tussen ‘alles coderen’ (vraag 1) en ‘enkel datgene wat
relevant is voor jouw onderzoeksvragen’ (vraag 2)
- We proberen dit op te lossen in GT door in het begin zo veel mogelijk te coderen in termen
van wat er in de data lijkt te zijn (los van de theoretische relevantie), maar naarmate je
vordert steeds meer te focussen op wat theoretisch relevant lijkt
Eerste fase volgens PPGT
- Strauss en Corbin: open coding is: ‘the process of breaking down, examining, comparing,
conceptualizin, and categorizing data’
- Open vragen stellen als ‘wat is dit’ en ‘wat stelt dit voor’
- Je maakt concepten door betekenis te geven aan stukken tekst, waarbij je korte, meer
abstracte labels gaat toekennen
o Bv. we observeren bodybuilders in een gym en stellen vast dat ze ‘zichzelf
bewonderen’ (en niet het label ‘de respondent kijkt naar zichzelf in de spiegel’) en
‘advies geven’ (en niet het label ‘geeft uitleg aan iemand anders over de oefening’)
- In deze fase gaan we de vele concepten die we op die manier ontwikkelen met elkaar
vergelijken en onderling aan elkaar relateren of groeperen, wat leidt tot de ontwikkeling van
overkoepelende (nog meer abstracte) categorieën
3
, - Die abstracte categorieën gaan we dan beschrijven in termen van samenstellende
eigenschappen en dimensies
o Eigenschappen kan je best vergelijken met variabelen/kenmerken en dimensies met
de waarden van die variabelen
o Bv. we observeren bodybuilders en stellen vast die die vooral ‘trainen’, ‘lesgeven’,
‘converseren’ en ‘bewonderen’ (abstracte categorieën)
o Die categorieën kunnen we dan beschreven in termen van hun ‘eigenschappen’ (bv.
welke, waar, frequentie van bepaalde oefeningen?) die dan op hun beurt kunnen
variëren in termen van hun ‘dimensies’, zoals hoe veel minuten bepaalde oefeningen
worden uitgevoerd
- Je gaat die concepten en meer abstracte categorieën (en hun eigenschappen en dimensies)
ontwikkelen door specifieke vragen te stellen en vergelijkingen te maken, zoals
o Stellen van ‘wie’, ‘wat’, ‘waar’, ‘waarom’, ‘hoe’, ‘hoeveel’-vragen
o Wat als het nu eens niet zo was (flip-flop techniek)?
o Het maken van vergelijkingen met contexten / posities of actoren die heel
verschillend zijn (far-out vergelijking)
o Het maken van vergelijkingen met contexten / posities of actoren die maar op een of
enkele eigenschappen of kenmerken verschillen (close-in vergelijking)
o Het nader bestuderen/in vraag stellen van extreme standpunten, zoals nooit, altijd…
(waving the red flag)
- Die vragen/vergelijkingen stimuleren de onderzoeker om op een andere (niet voor de hand
liggende) manier naar de data te kijken
- Charmaz: Initial coding involves: ‘naming each word, line or segment of the data’
- Probeer tijdens het open coderen de codes dicht bij de betekenis van de respondent te
houden (in vivo-codes)
- Charmaz raadt aan dat we coderen in termen van wat mensen doen i.p.v. algemene thema’s:
o Bv. een stuk interviewtranscript waar een respondent over een conflict tussen een
patiënt en een arts praat, wordt niet gecodeerd als ‘conflict arts-patiënt’ (zie
linkerkant volgende dia: ‘thematic coding’), maar eerder als een serie van codes
zoals: ‘voelen dat je vasthangt aan een arts’, ‘verklaren van het gedrag van de arts’,
‘proberen je stem te laten horen t.a.v. de arts’ en ‘niet gehoord worden’ (zie
rechterkant volgende dia: ‘initial CGT coding’)
Eerste fase volgens CGT
- Dit stimuleert de onderzoeker om open te staan voor verschillende interpretaties van de data
omdat je op die manier mensen in je data minder reduceert tot een-dimensionele types (hier
‘iemand die conflict ervaart’) en ook dat je niet te snel bepaalde abstracte concepten (hier
‘conflict’) gaat toepassen op de data
- Gaat de onderzoeker aanraden om te focussen op concepten (sensitizing concepts) die
thuishoren bij een constructivistische (SI) invalshoek
- Vragen als: ‘welke betekenissen, onderliggende processen, interacties tussen mensen,
contextuele aanpassingen, strategieën… kan ik hier in terugvinden?’
- Ze geeft ook aan dat mensen die van een meer kritisch perspectief vertrekken, hun vragen
kunnen laten sturen door concepten zoals ‘macht, ideologie, privilege, gelijkheid,
onderdrukking,…’
4
