VERZEKERINGSRECHT JAAR 2 – SEMESTER 2
VERZEKERINGSRECHT:
INHOUDSOPGAVE
DE VERZEKERINGSWERELD: ............................................................................................................................ 8
Waarom verzekeren? .......................................................................................................................................... 8
De oorsprong van verzekeringen: ........................................................................................................................ 8
Voor christus: .................................................................................................................................................. 8
Na christus:...................................................................................................................................................... 8
Toekomst:........................................................................................................................................................ 9
Besluit:............................................................................................................................................................. 9
Soorten verzekeringen: ........................................................................................................................................ 9
Algemeen: ..................................................................................................................................................... 10
Schade- <-> persoonsverzekering: ............................................................................................................ 10
Verzekering tot vergoeding van schade <-> verzekering tot uitkering van een vast bedrag: ................... 10
Wettelijk verplichte verzekering <-> contractueel verplichte verzekering <-> vrij te onderschrijven
verzekering: ............................................................................................................................................... 11
Verzekering ter bescherming van het patrimonium <-> verzekering ter bescherming van de personen <-
> verzekering ter bescherming van aansprakelijkheid: ............................................................................. 12
De verzekeringsovereenkomst: ......................................................................................................................... 13
Definitie: ........................................................................................................................................................ 13
De bestanddelen: .......................................................................................................................................... 13
De verzekeraar: ......................................................................................................................................... 13
De verzekeringsnemer: ............................................................................................................................. 13
De verzekerde: .......................................................................................................................................... 13
De benadeelde, de begunstigde en/of rechthebbende: ........................................................................... 14
Risico: ........................................................................................................................................................ 14
Verzekerbaar belang: ................................................................................................................................ 14
Premie: ...................................................................................................................................................... 15
Verzekeringsprestatie: .............................................................................................................................. 15
Oefeningen: ....................................................................................................................................................... 15
RISKMANAGEMENT: ..................................................................................................................................... 16
Risico of risk:...................................................................................................................................................... 16
Management:.................................................................................................................................................... 16
Identificatie van het risico: ............................................................................................................................ 16
Beoordeling van het risico:............................................................................................................................ 16
Preventie: ...................................................................................................................................................... 17
Financiering van het risico:............................................................................................................................ 17
Oefeningen: ....................................................................................................................................................... 18
DE SPELERS OP DE VERZEKERINGSMARKT: .................................................................................................... 19
De verzekeraar: ................................................................................................................................................. 19
Soorten: ......................................................................................................................................................... 19
1
,VERZEKERINGSRECHT JAAR 2 – SEMESTER 2
Toepasselijke wetgeving (hoofdlijnen): ......................................................................................................... 20
Indeling van het verzekeringsbedrijf: ............................................................................................................ 20
Risico-compensatie: ...................................................................................................................................... 20
Beroepsvereniging van de Verzekeringsondernemingen:............................................................................. 21
Verzekeringstussenpersonen – verzekeringsbemiddelaar (verzekeringsdistributie): ........................................ 21
Situering: ....................................................................................................................................................... 21
Wetgevend kader - historiek: ........................................................................................................................ 22
Wet verzekeringen (deel 6): .......................................................................................................................... 22
Begrip ‘verzekeringsdistributie’:................................................................................................................ 22
Definities: .................................................................................................................................................. 23
Toepassingsgebied: ................................................................................................................................... 24
Toegang tot de verzekeringsactiviteit: ...................................................................................................... 24
Uitoefening van de verzekeringsactiviteit: ................................................................................................ 26
Toepassingsgebied: ............................................................................................................................... 26
Informatieverplichting en gedragsregels: ............................................................................................. 26
Aanvullende verplichtingen:.................................................................................................................. 27
De Autoriteit voor Financiële Diensten en Markten (FSMA) en de Nationale Bank van België (NBB): .............. 27
Historiek: ....................................................................................................................................................... 27
Fsma: ............................................................................................................................................................. 27
Nbb: ............................................................................................................................................................... 28
De Commissie voor verzekeringen:.................................................................................................................... 28
De Ombudsman van Verzekeringen (art. 322 wv): ............................................................................................ 28
DE LANDVERZEKERINGSOVEREENKOMST – INLEIDING: ................................................................................. 29
Een beetje geschiedenis: ................................................................................................................................... 29
Wet van 11 juni 1874: ....................................................................................................................................... 29
Wet van 25 juni 1922 op de landverzekeringsovereenkomst: ........................................................................... 30
Specifieke wetgeving m.b.t. bepaalde verzekeringstakken: .............................................................................. 30
DE LANDVERZEKERINGSOVEREENKOMST – DE WET VERZEKERINGEN: .......................................................... 32
Oefeningen: ....................................................................................................................................................... 33
Wettelijke classificaties: .................................................................................................................................... 34
Schade vs persoonsverzekering: ................................................................................................................... 34
Schadeverzekering: ................................................................................................................................... 34
Persoonsverzekering: ................................................................................................................................ 34
Indemnitaire vs forfaitaire verzekering: ........................................................................................................ 34
Verzekering tot vergoeding van schade (indemnitair): ............................................................................. 34
Verzekeringen tot uitkering van een vast bedrag (forfaitair): ................................................................... 35
DE LANDVERZEKERINGSOVEREENKOMST: TOEPASSINGSGEBIED EN DEFINITIES: ........................................... 36
Toepassingsgebied: ........................................................................................................................................... 36
Dwingend recht: ................................................................................................................................................ 36
DE LANDVERZEKERINGSOVEREENKOMST – DE VERZEKERINGSOVEREENKOMST IN HET ALGEMEEN: ............. 37
De verzekeringsovereenkomst (art. 5,14° WV):................................................................................................. 37
2
,VERZEKERINGSRECHT JAAR 2 – SEMESTER 2
Bepalingen betreffende alle verzekeringsovereenkomsten:.............................................................................. 37
Sluiten van de verzekeringsovereenkomst: .................................................................................................. 37
Voorafgaande fase: ....................................................................................................................................... 38
Het verzekeringsvoorstel (art. 55, 6° WV): ................................................................................................ 38
De verzekeringsaanvraag (art. 55,5° WV): ................................................................................................ 41
De voorafgetekende polis (art. 55, 7° WV):............................................................................................... 43
Aanbod uitgaande van de verzekeringnemer? ......................................................................................... 44
De verzekeringspolis: .................................................................................................................................... 45
De polis: ..................................................................................................................................................... 45
De bijakte: ................................................................................................................................................. 46
Inhoud van de polis: .................................................................................................................................. 46
Bewijs van de verzekeringsovereenkomst: ........................................................................................................ 47
Bewijs tussen partijen: .................................................................................................................................. 47
Bestaan van verzekeringsovereenkomst: ................................................................................................. 47
Bewijs van bestaan van de verzekeringsovereenkomst: .......................................................................... 47
Bewijs ten aanzien van derden: .................................................................................................................... 48
Verplichtingen van de verzekeringsnemer en de verzekerde: ........................................................................... 48
Mededelingsplicht: ........................................................................................................................................ 48
Algemeen: ................................................................................................................................................. 48
Spontane mededelingsplicht: .................................................................................................................... 48
Sancties en gevolgen: ................................................................................................................................ 50
Opzettelijke verzwijging: ....................................................................................................................... 50
Onopzettelijke verzwijging: ................................................................................................................... 51
Betaling van een premie: .............................................................................................................................. 53
Principe (art. 67 WV): ................................................................................................................................ 53
Sanctie: ...................................................................................................................................................... 54
Premiekrediet (art. 73 WV): ...................................................................................................................... 56
Meedelen van een wijziging van een risico: .................................................................................................. 57
Algemeen: ................................................................................................................................................. 57
Risicoverzwaring (art. 81 WV): .................................................................................................................. 57
Risicovermindering (art. 80 WV): .............................................................................................................. 59
Niet-bestaan van het risico (art. 79 WV): .................................................................................................. 59
Maatregelen nemen ter voorkoming en beperking van de schade: ............................................................. 60
Inhoud: ...................................................................................................................................................... 60
Sanctie: ...................................................................................................................................................... 60
Melding van het schadegeval: ....................................................................................................................... 61
Algemeen: ................................................................................................................................................. 61
Sanctie: ...................................................................................................................................................... 61
Verplichtingen van de verzekeraar: ................................................................................................................... 61
Principe: ........................................................................................................................................................ 61
Uitzonderingen:............................................................................................................................................. 62
Opzet: ........................................................................................................................................................ 62
Conventionele bepalingen betreffende de grove schuld: ......................................................................... 63
Oorlogsrisico’s: .......................................................................................................................................... 64
Verval van waarborg: ................................................................................................................................ 64
Duur en einde van de verzekeringsovereenkomst: ............................................................................................ 67
Duur van de verzekeringsovereenkomst:...................................................................................................... 67
Algemeen – initiële duurtijd: ..................................................................................................................... 67
3
, VERZEKERINGSRECHT JAAR 2 – SEMESTER 2
Stilzwijgende verlenging, behoudens verzet: ............................................................................................ 67
Toepassingsgebied: welke verzekeringsovereenkomsten?....................................................................... 67
Einde van de verzekeringsovereenkomst:..................................................................................................... 68
Vorm:......................................................................................................................................................... 68
Inhoud: ...................................................................................................................................................... 69
Beëindigingsmogelijkheden: ..................................................................................................................... 69
Eindvervaldag in de polis: ...................................................................................................................... 69
Opzegging van de polis: ......................................................................................................................... 69
Nietigheid van de verzekeringsovereenkomst: ..................................................................................... 71
Einde van rechtswege: .......................................................................................................................... 71
Premiekrediet:........................................................................................................................................... 71
Combinatiepolis: ....................................................................................................................................... 71
De verjaring: ...................................................................................................................................................... 72
Algemeen: ..................................................................................................................................................... 72
Verjaringstermijnen: ..................................................................................................................................... 72
Duur van de verjaringstermijnen: ............................................................................................................. 72
Vertrekpunt van de verjaringstermijn: ...................................................................................................... 73
Schorsing en stuiting van verjaring: .............................................................................................................. 75
Schorsing van de verjaring: ....................................................................................................................... 75
Stuiting van de verjaring: .......................................................................................................................... 75
Beding ten behoeve van derden: ....................................................................................................................... 76
Faillissement:..................................................................................................................................................... 76
Failissement van de verzekeringnemer: ........................................................................................................ 76
Failissement van de verzekeraar: .................................................................................................................. 77
Scheidsrechterlijke uitspraken: .......................................................................................................................... 77
DE LANDVERZEKERINGSOVEREENKOMST – SCHADEVERZEKERINGEN:........................................................... 78
Algemeen: ......................................................................................................................................................... 78
Bepalingen eigen aan de verzekeringen tot vergoeding van schade: ............................................................... 78
Het verzekerbaar belang: .............................................................................................................................. 78
Het indemnitair beginsel: .............................................................................................................................. 78
Principe: .................................................................................................................................................... 78
Gevolgen: .................................................................................................................................................. 79
Indeplaatsstelling: ......................................................................................................................................... 79
Principe: .................................................................................................................................................... 79
Voorwaarden:............................................................................................................................................ 80
Geen verhaal t.o.v. verzekerde en familieleden: ...................................................................................... 81
Residuaire vordering (artikel 95, 3de lid WV): ............................................................................................ 81
Afstand van verhaal:.................................................................................................................................. 82
Oververzekering: ........................................................................................................................................... 83
Principe: .................................................................................................................................................... 83
Oververzekering te goeder trouw: ............................................................................................................ 83
Oververzekering te kwader trouw: ........................................................................................................... 83
Onderverzekering: ......................................................................................................................................... 84
Principe: .................................................................................................................................................... 84
Evenredigheidsbeginsel:............................................................................................................................ 84
Beperkingen en uitsluitingen van de toepassing van het evenredigheidsbeginsel: .................................. 84
4
VERZEKERINGSRECHT:
INHOUDSOPGAVE
DE VERZEKERINGSWERELD: ............................................................................................................................ 8
Waarom verzekeren? .......................................................................................................................................... 8
De oorsprong van verzekeringen: ........................................................................................................................ 8
Voor christus: .................................................................................................................................................. 8
Na christus:...................................................................................................................................................... 8
Toekomst:........................................................................................................................................................ 9
Besluit:............................................................................................................................................................. 9
Soorten verzekeringen: ........................................................................................................................................ 9
Algemeen: ..................................................................................................................................................... 10
Schade- <-> persoonsverzekering: ............................................................................................................ 10
Verzekering tot vergoeding van schade <-> verzekering tot uitkering van een vast bedrag: ................... 10
Wettelijk verplichte verzekering <-> contractueel verplichte verzekering <-> vrij te onderschrijven
verzekering: ............................................................................................................................................... 11
Verzekering ter bescherming van het patrimonium <-> verzekering ter bescherming van de personen <-
> verzekering ter bescherming van aansprakelijkheid: ............................................................................. 12
De verzekeringsovereenkomst: ......................................................................................................................... 13
Definitie: ........................................................................................................................................................ 13
De bestanddelen: .......................................................................................................................................... 13
De verzekeraar: ......................................................................................................................................... 13
De verzekeringsnemer: ............................................................................................................................. 13
De verzekerde: .......................................................................................................................................... 13
De benadeelde, de begunstigde en/of rechthebbende: ........................................................................... 14
Risico: ........................................................................................................................................................ 14
Verzekerbaar belang: ................................................................................................................................ 14
Premie: ...................................................................................................................................................... 15
Verzekeringsprestatie: .............................................................................................................................. 15
Oefeningen: ....................................................................................................................................................... 15
RISKMANAGEMENT: ..................................................................................................................................... 16
Risico of risk:...................................................................................................................................................... 16
Management:.................................................................................................................................................... 16
Identificatie van het risico: ............................................................................................................................ 16
Beoordeling van het risico:............................................................................................................................ 16
Preventie: ...................................................................................................................................................... 17
Financiering van het risico:............................................................................................................................ 17
Oefeningen: ....................................................................................................................................................... 18
DE SPELERS OP DE VERZEKERINGSMARKT: .................................................................................................... 19
De verzekeraar: ................................................................................................................................................. 19
Soorten: ......................................................................................................................................................... 19
1
,VERZEKERINGSRECHT JAAR 2 – SEMESTER 2
Toepasselijke wetgeving (hoofdlijnen): ......................................................................................................... 20
Indeling van het verzekeringsbedrijf: ............................................................................................................ 20
Risico-compensatie: ...................................................................................................................................... 20
Beroepsvereniging van de Verzekeringsondernemingen:............................................................................. 21
Verzekeringstussenpersonen – verzekeringsbemiddelaar (verzekeringsdistributie): ........................................ 21
Situering: ....................................................................................................................................................... 21
Wetgevend kader - historiek: ........................................................................................................................ 22
Wet verzekeringen (deel 6): .......................................................................................................................... 22
Begrip ‘verzekeringsdistributie’:................................................................................................................ 22
Definities: .................................................................................................................................................. 23
Toepassingsgebied: ................................................................................................................................... 24
Toegang tot de verzekeringsactiviteit: ...................................................................................................... 24
Uitoefening van de verzekeringsactiviteit: ................................................................................................ 26
Toepassingsgebied: ............................................................................................................................... 26
Informatieverplichting en gedragsregels: ............................................................................................. 26
Aanvullende verplichtingen:.................................................................................................................. 27
De Autoriteit voor Financiële Diensten en Markten (FSMA) en de Nationale Bank van België (NBB): .............. 27
Historiek: ....................................................................................................................................................... 27
Fsma: ............................................................................................................................................................. 27
Nbb: ............................................................................................................................................................... 28
De Commissie voor verzekeringen:.................................................................................................................... 28
De Ombudsman van Verzekeringen (art. 322 wv): ............................................................................................ 28
DE LANDVERZEKERINGSOVEREENKOMST – INLEIDING: ................................................................................. 29
Een beetje geschiedenis: ................................................................................................................................... 29
Wet van 11 juni 1874: ....................................................................................................................................... 29
Wet van 25 juni 1922 op de landverzekeringsovereenkomst: ........................................................................... 30
Specifieke wetgeving m.b.t. bepaalde verzekeringstakken: .............................................................................. 30
DE LANDVERZEKERINGSOVEREENKOMST – DE WET VERZEKERINGEN: .......................................................... 32
Oefeningen: ....................................................................................................................................................... 33
Wettelijke classificaties: .................................................................................................................................... 34
Schade vs persoonsverzekering: ................................................................................................................... 34
Schadeverzekering: ................................................................................................................................... 34
Persoonsverzekering: ................................................................................................................................ 34
Indemnitaire vs forfaitaire verzekering: ........................................................................................................ 34
Verzekering tot vergoeding van schade (indemnitair): ............................................................................. 34
Verzekeringen tot uitkering van een vast bedrag (forfaitair): ................................................................... 35
DE LANDVERZEKERINGSOVEREENKOMST: TOEPASSINGSGEBIED EN DEFINITIES: ........................................... 36
Toepassingsgebied: ........................................................................................................................................... 36
Dwingend recht: ................................................................................................................................................ 36
DE LANDVERZEKERINGSOVEREENKOMST – DE VERZEKERINGSOVEREENKOMST IN HET ALGEMEEN: ............. 37
De verzekeringsovereenkomst (art. 5,14° WV):................................................................................................. 37
2
,VERZEKERINGSRECHT JAAR 2 – SEMESTER 2
Bepalingen betreffende alle verzekeringsovereenkomsten:.............................................................................. 37
Sluiten van de verzekeringsovereenkomst: .................................................................................................. 37
Voorafgaande fase: ....................................................................................................................................... 38
Het verzekeringsvoorstel (art. 55, 6° WV): ................................................................................................ 38
De verzekeringsaanvraag (art. 55,5° WV): ................................................................................................ 41
De voorafgetekende polis (art. 55, 7° WV):............................................................................................... 43
Aanbod uitgaande van de verzekeringnemer? ......................................................................................... 44
De verzekeringspolis: .................................................................................................................................... 45
De polis: ..................................................................................................................................................... 45
De bijakte: ................................................................................................................................................. 46
Inhoud van de polis: .................................................................................................................................. 46
Bewijs van de verzekeringsovereenkomst: ........................................................................................................ 47
Bewijs tussen partijen: .................................................................................................................................. 47
Bestaan van verzekeringsovereenkomst: ................................................................................................. 47
Bewijs van bestaan van de verzekeringsovereenkomst: .......................................................................... 47
Bewijs ten aanzien van derden: .................................................................................................................... 48
Verplichtingen van de verzekeringsnemer en de verzekerde: ........................................................................... 48
Mededelingsplicht: ........................................................................................................................................ 48
Algemeen: ................................................................................................................................................. 48
Spontane mededelingsplicht: .................................................................................................................... 48
Sancties en gevolgen: ................................................................................................................................ 50
Opzettelijke verzwijging: ....................................................................................................................... 50
Onopzettelijke verzwijging: ................................................................................................................... 51
Betaling van een premie: .............................................................................................................................. 53
Principe (art. 67 WV): ................................................................................................................................ 53
Sanctie: ...................................................................................................................................................... 54
Premiekrediet (art. 73 WV): ...................................................................................................................... 56
Meedelen van een wijziging van een risico: .................................................................................................. 57
Algemeen: ................................................................................................................................................. 57
Risicoverzwaring (art. 81 WV): .................................................................................................................. 57
Risicovermindering (art. 80 WV): .............................................................................................................. 59
Niet-bestaan van het risico (art. 79 WV): .................................................................................................. 59
Maatregelen nemen ter voorkoming en beperking van de schade: ............................................................. 60
Inhoud: ...................................................................................................................................................... 60
Sanctie: ...................................................................................................................................................... 60
Melding van het schadegeval: ....................................................................................................................... 61
Algemeen: ................................................................................................................................................. 61
Sanctie: ...................................................................................................................................................... 61
Verplichtingen van de verzekeraar: ................................................................................................................... 61
Principe: ........................................................................................................................................................ 61
Uitzonderingen:............................................................................................................................................. 62
Opzet: ........................................................................................................................................................ 62
Conventionele bepalingen betreffende de grove schuld: ......................................................................... 63
Oorlogsrisico’s: .......................................................................................................................................... 64
Verval van waarborg: ................................................................................................................................ 64
Duur en einde van de verzekeringsovereenkomst: ............................................................................................ 67
Duur van de verzekeringsovereenkomst:...................................................................................................... 67
Algemeen – initiële duurtijd: ..................................................................................................................... 67
3
, VERZEKERINGSRECHT JAAR 2 – SEMESTER 2
Stilzwijgende verlenging, behoudens verzet: ............................................................................................ 67
Toepassingsgebied: welke verzekeringsovereenkomsten?....................................................................... 67
Einde van de verzekeringsovereenkomst:..................................................................................................... 68
Vorm:......................................................................................................................................................... 68
Inhoud: ...................................................................................................................................................... 69
Beëindigingsmogelijkheden: ..................................................................................................................... 69
Eindvervaldag in de polis: ...................................................................................................................... 69
Opzegging van de polis: ......................................................................................................................... 69
Nietigheid van de verzekeringsovereenkomst: ..................................................................................... 71
Einde van rechtswege: .......................................................................................................................... 71
Premiekrediet:........................................................................................................................................... 71
Combinatiepolis: ....................................................................................................................................... 71
De verjaring: ...................................................................................................................................................... 72
Algemeen: ..................................................................................................................................................... 72
Verjaringstermijnen: ..................................................................................................................................... 72
Duur van de verjaringstermijnen: ............................................................................................................. 72
Vertrekpunt van de verjaringstermijn: ...................................................................................................... 73
Schorsing en stuiting van verjaring: .............................................................................................................. 75
Schorsing van de verjaring: ....................................................................................................................... 75
Stuiting van de verjaring: .......................................................................................................................... 75
Beding ten behoeve van derden: ....................................................................................................................... 76
Faillissement:..................................................................................................................................................... 76
Failissement van de verzekeringnemer: ........................................................................................................ 76
Failissement van de verzekeraar: .................................................................................................................. 77
Scheidsrechterlijke uitspraken: .......................................................................................................................... 77
DE LANDVERZEKERINGSOVEREENKOMST – SCHADEVERZEKERINGEN:........................................................... 78
Algemeen: ......................................................................................................................................................... 78
Bepalingen eigen aan de verzekeringen tot vergoeding van schade: ............................................................... 78
Het verzekerbaar belang: .............................................................................................................................. 78
Het indemnitair beginsel: .............................................................................................................................. 78
Principe: .................................................................................................................................................... 78
Gevolgen: .................................................................................................................................................. 79
Indeplaatsstelling: ......................................................................................................................................... 79
Principe: .................................................................................................................................................... 79
Voorwaarden:............................................................................................................................................ 80
Geen verhaal t.o.v. verzekerde en familieleden: ...................................................................................... 81
Residuaire vordering (artikel 95, 3de lid WV): ............................................................................................ 81
Afstand van verhaal:.................................................................................................................................. 82
Oververzekering: ........................................................................................................................................... 83
Principe: .................................................................................................................................................... 83
Oververzekering te goeder trouw: ............................................................................................................ 83
Oververzekering te kwader trouw: ........................................................................................................... 83
Onderverzekering: ......................................................................................................................................... 84
Principe: .................................................................................................................................................... 84
Evenredigheidsbeginsel:............................................................................................................................ 84
Beperkingen en uitsluitingen van de toepassing van het evenredigheidsbeginsel: .................................. 84
4