Written by students who passed Immediately available after payment Read online or as PDF Wrong document? Swap it for free 4.6 TrustPilot
logo-home
Document preview thumbnail
Preview 4 out of 57 pages
Summary

Samenvatting volledig boek Erfrecht en Giften / KU Leuven /2024-25

Document preview thumbnail
Preview 4 out of 57 pages

Studiemateriaal voor het vak Personen, familie en familiaal vermogensrecht aan KU Leuven, deel Erfrecht en Giften.

Content preview

ERFRECHT EN GIFTEN

DEEL I: ERFRECHT


HOOFDSTUK 1: WAT IS ERVEN
BASISBEGRIPPEN
vermogen dat nagelaten is en door nieuwe titularissen wordt geërfd = de nalatenschap of erfenis
de personen die de nalatenschap krachtens erfrecht kunnen verkijgen = de erfgerechtigden
- Krachtens de wet = wettelijke roeping, verwantschap of alliantie (= gehuwd of samenwonend)
- Onder algemene titel door de wil van de erflater = testamentaire roeping
- Erflater heeft erfrechtigde bij contract aangeduid = conventionele roeping (bij uitzondering enkel
door contractuele erfestelling)
Erfgerechtide wordt pas ergenaam als erfenis aanvaardt + voldoet aan de voorwaarden

Openvallen van nalatenschap = het ogenblik waarop de titularis het vermogen overlijdt artikel 4.1BW
Bewezen door:
- Overlijdensakte
- Door vonnis als overleden gerechtelijk vastgelegd
Uitzondering: openvallen zonder overlijden als persoon afwezig verklaard (artikel 118 oud BW)
Gevolgen: zodra openvalt van rechtswege over op erfgerechtigde, datum openvallen is belangrijk voor:
- Bepaalt welke goederen en schulden tot het vermogen behoren
- Bepaalt de roeping van erfrechtigde op dat moment
- Welk onroerend goed de erflater tot gemeenschappelijk verlblijftplaats diende als gehuwd
- Begint termijn te lopen om te aanvaarden + termijn voor inventaris en beraad en om aangifte van
nalatenschap in te doenen
- Bepaalt de waarde van de gelegateerde goederen
- Bepaalt waarde van de geschonken goederend ie moeten worden ingebracht indiend de begiftigde
het recht om over de volle eigendom te beschikken pas op dat ogenblik heeft verkregen
- Wordt eindvijfer van de index bepaald voor toepassing waarde geschonken goederen te
acctualiseren
- Loopt van rechtswege de intrest op de waarde van de geschonken goederen die in de
nalatenschap moeten worden ingebracht
Territoriaal toepassinggebied:
- Civielrechtelijk: erfrecht vtp op plaats waar nalatenschap openvalt = woonplaats
- Fiscaal: erfbelasting vtp op plaats waar erflater ingeschreven is
Vb: Overleden in Botswana maar woont in BXL en is ingeschreven als Belgische burger dan belgisch
erfrecht aan belgische erfbelasting
Vb: overleden in Portugal,belgische burger afgelopen 5 jaar meeste verbleef in Portugal dan
hoofdverblijfplaats en inwonerschap is Portugal

Elk vermogen moet een titularis hebben, er mogen geen hiaaten zijn!
Personen
→ erfgerechtigde wordt erfgenaam vanaf open vallen van nalatenschap, maar 30 jaar de tijd om dit te
aanvaarden, dit gat wordt opgevangen door saisine (= voorlopig bezit van nalatenschap en bij aanvaardig
reteroactief tot op open vallen)

Erfrecht is niet = erfbelasting! → feitelijk samenwonen: erven wettelijk niet van elkaar, zijn derden dus enkel
erven via testament

,Als dit zo geregeld dan op fiscaal vlak wel beschouwd als echtgenoten, erven aan lager tarief!
Erfrecht = wie erft er
Erfbelasting = als er geërfd wordt, aan hoeveel % belasting dan?


HOOFDSTUK 2: ERFBEKWAAMHEID
3 voorwaarden:
1) Bestaan op moment van openvallen van nalatenschap + levensvatbaar zijn bij geboorten +
overleven
- Artikel 4.4 BW: bestaan = fysiek geboren zijn , rechtsperonen enkel in testament, nooit
wettelijk aangeduid om te erven want bestaan niet
Juridisch bestaan begint bij geboorte maar wat als vader sterft voor geboorte van kind?
o Een kind van erflater moet rees verwetk zijn op ogenblik waarop nalatenschap openvalt
o Artikel 362 oud BW: wettelijk vermoeden dat kind is verwerkt tussen 300 ste en de 180ste
dag voor zijn geboorte
o Vatbaar voor tegenbewijs
+ Levensvatbaar = alle vitale organen werken op moment van geboorte → vb: kind dat 4 dagen
leeft en daarna sterft is volgens erfrecht niet bestaat , prof wil dit veresite weg! Onmenselijk
op emotioneel vlak
Als al verwekt maar nog niet geboren als vader sterft dan geacht te zijn geboren als het in zijn
voordeel is
post mortem inssemninatie -> kind kan erven volgens prof
- Artikel 4.5 BW: Erflater overleven: erfgerechtigde moet nog in leven zijn als erflater sterft, ook
al als zij heel kort na elkaar sterven, dit heeft verscheidene gevolgen
o Samen met papa in vliegtuigcrash, als zoon sterft na dat vader sterft dan heeft hij de
erflater overleefd en erft hij
o Papa sterft voor zoon = zoon erft en valt in nalatenschap van zoon waardoor mama
erft (onrechtstreeks van papa)
o Zoon sterft eerst = 50% naar mama, 50% naar nalatenschao van papa dus naar
broers/zussen van papa
o Gelijktijdig overlijden
Ze erven niet van elkaar want beide voldoen niet aan voorwaarden
Voorbeelden:
- Alex en Eva zijn broer en zus, Eva heeft 2 kinderen
Stel dat Alex en Eva toevallig op dezelfde dag sterven, niet in hetzelfde ongelukt
o Als Alex eerst sterft, dan erft Eva van haar aangezien hij geen afstammelingen heeft
o Als Eva eerst sterft, dan erven de kinderen van Eva aangezien zij voorrang hebben als
afstammelingen op nauwe zijverwanten
o Als zij gelijktijdig sterven dan erf niemand van elkaar MAAR de kinderen erven zowel van
hun moeder als van hun oom. Bij gelijktijdig overlijden speelt er dan plaatsvervulling: zij
nemen de plek in van hun moeder in de nalatenschap van hun oom
2) Uitsluiting of verval: artikel 4.22,§2 BW
Als ouderlijk gezag ontnomen dan kan je niet erven! Ook als vrouw die moeder is van kinderen overlijdt, dan
ook uitgesloten uit vrouw nalatenschap
Voorbeeld:
Adam en Amber zijn getrouwd en hebben 2 kinderen, als Adam is ontzegd van het ouderlijk gezag over hun
2 kinderen, kan hij niet erven van de kinderen + hij kan ook niet meer erven van Amber als de
afstammelingen dit vragen aan de rechter

, 3) Onwaardigheid
= onbetamelijke wijze gedraagt tegenover de persoon van de erflater
Leidt tot uitsluting van nalatenschap, is een civiele straf
=zeer eng geïnterpreteerd veroordeeld voor feiten opgesomd in artikel 4.6 BW
- Aanpassing 2012 → als dader aan feiten niet schuldig kan bevonden worden doordat hij overleden
is, dan heeft de civiele rechter nog de mogelijheid om hem onwaardig te verklaren
- Verkrachting/verminking → strafrechter beoordeelt schuld + mogelijkheid om als civiele straf dader
onwaardig te verklaren
- Artikel 4.7 BW: vergiffenis bij testament schenken
Voor 2012 nevenschade ook voor kinderen van onwaardig verklaarde persoon, zij konden niet erven
Gevolgen:
- Verliest aanspraken (ook reservataire)
- Schenkingen en legaten behouden maar kunnen worden herroepen wegens ondankbaarheid
(artikel 4.174 BW) ook al blijkt de onwaardigheid pas later aangezien ze terugwerkt vanaf het
overlijden van het slachtoffer
- Onwaardige wordt geacht nooit erfgerechtigde te zijn
- Als al handelingen gesteld mbt nalatenschap, dan zijn derden te goeder trouw beschermd tegen de
gevolgen van de nietigheid
- Louter persoonlijke sancite: kinderen kunnen plaats innemen: artikel 4.9 en 4.13 BW
- Nu: kinderen kunnen erven in de plaats van onwaardige ouder vb: zoon wordt onwaardig
verklaard door moord op moeder, dan kunnen kinderen van zoon erven van oma
+ als kind die in de plaats erft sterft, kan onwaardige dat stuk niet erven
+ artikel 4.9 BW: geen ouderlijk vruchtgenot op deel


HOOFDSTUK 3: WETTELIJKE ERFGEREECHTIGDEN
DE ERFRECHTELIJKE SITUATIES:
1ste plaats = afstammelingen, overrulen iedereen wel samen met LLE of LLP
2de plaats = als er geen afstammelingen zijn, dan nauwe zijverwanten nml broers, zussen (en hun
afstammelingen) en ouders als die er nog zijn
3de plaats = als er geen broers of zussen zijn dan ouders als ascedenten: indien er een LLE us dan geen
kloving, de erfrechteijke aanspraak van de LLP wel kloving
4de plaats = als niemand meer dan gewone zijverwanten zoals nonkels tantes neven nichten

Echtgenoten:
- als samenloop met 1) dan krijgt die vruchtgebruik
- Als samenloop met 2) en 3) dan deel goederen in volle eigendom, deel in vruchtgebruik
- Als samenloop met 4) dan worden 4) UITGESLOTEN

Lijnen en graden: artikel 4.11 BW
- Opgaande lijn = ouders en grootouders , ouders = 1 ste graad, grootouders = 2de graad
- Neergaande lijn = kinderen en kleinkinderen
 Elke generatie is een graad: kind staat tegenover ouders in eerste graad, tegenover
grootouders in 2de graad, … ook omgekeerd
- Nauwe zijlijn = broers en zussen waar je een gemeeschappelijke afstamming mee hebt + hun
afstammelingen
 Graden bepaald door aantal generaties te reknenen van een van de verwanten tot aan de
gemene stamouder, en van deze stamouder tot aan andere verwant
 Broer en zussen tegenover elkaar in 2 de graad: 1 van mij naar mama, 1 van mama naar Antje dus
2 graden

,  Oom tegenover nicht in 3de graad: 1 van mij naar mama, 1 van mama naar oma, 1 van oma naar
nonkel raf dus 3
 Neven en nichten tegenover elkaar in 4de graad: 1 naar mij en mama, 1 van mama naar oma, 1
van oma naar nonkel, 1 van nonkel naar nicht

Plaatsvervulling:
= laat erfgerechtigde in verdere graad toe om een of meer graden op te schuiven en de plaats in te nemen
van een erfgerechtigde die in een dichtere graad tav de erflater staat: artikel 4.13,§1 BW
Voorbeelden: victor had 2 zonen en een dochter: Bert, Steven en Daisy die eerder overleden is
(vooroverleden) die zelf ook een zoon Karel had
Bi overlijden van Victor staan 2 zonen en dochter in 1 ste graad en Karel in 2de graad als kleinzoon
Door plaatsvervulling neemt Kare de plaats in van Daisy en wordt hij 1 ste graad en erft hij dus mee met 2
zonen
De erfenis gebeurt in 3 gelijke staken (2 zonen en 1 dochter), Karel treedt dus op in staak, niet per hoofd
= plaatsvervulling respecteert de regel van de verdeling bij staken en dus gelijkheid tusse familietakken
artikel 4.15, 2de lid BW
Als Daisy 2 kinderen had, betekent dit dat zij recht hebben op het breukdeel van daisy dus op 1 staak en
moeten zij dit verdelen onder hun 2 (1/6de krijgen ze dus) NIET als 2 staken optreden en dus erfenis in 4, het
blijft 3 staken maar 4 hoofden
- Wanneer? Als 1ste graad onwaardig is dan mag 2 de graad erven, als nalatenschap geweigerd door 1ste
graad of als gelijktijdig sterft
- Wie? Enkel volgende generatie in rechte lijn dus afstammelingen of gadopteerde bij volle adoptie +
waardig zijn , NIET erfgerechtigde van de vooroverleden, weigerende of onwaardige erfgenaam ,
niet de echtgenoot van Daisy!
+ ze moeten wel zelf erfbekwaam zijn IN DE NALATENSCHAP VAN DE ERFLATER, NIET IN DE
NALATENSCHAP VAN DIEGENE VAN WIE HIJ DE PLAATS VERVANGT, men kan de plaats vervullen
van wie hij de nalatenschap heeft verworpen
➔ Men moet een afstammeling maar geen erfgenam izjn van Daisy om plaats in te vullen bij
Victor
Geen regels van dwingend recht, kan van worden afgeweken bij testament maar niet ten belope van het
wettelijk erfdeel namelijk de reserve van de afstammelingen
- Verboden: bedingen dat de kinderen van zijn overleden dovhter de plaats van hun moeder in de
nalatenschap niet zullen vervullen, indien ze de nalatneschap aanvaarden
- Evenmin dat als zijn zoon zijn nalatenschap zou verwepren, de kinderen van die zoon de plaats van
hun vader niet mogen invullen indien ze de nalatenschap aanvaarden

1) SITUATIE 1: AANWEZIGHEID VAN AFSTAMMELINGEN
Indien afstammelingen tot nalatenschap komen, sluiten ze alle andere erfgerechtigden uit
Alleen LLE of LLP kunnen samen geroepen worden met afstammelingen
Alle afstammelingen kunnen tot nalatenschap geroepen worden: kinderen, kleinkinderen,
achterkleinkinderen, … geen onderscheid door wet!
Artikel 4.16, eerste lid BW
Stiefkinderen geen afstammelingen, tenzij geadopteerd (volle adoptie) -> verliest erfrechtelijke roeping
in oorspronkelijke familie
Artikel 4.16,2de lid BW: nalatenschap komt toe aan aftammelingen die het dichts in graad tot erflater zijn,
eerste generatie sluit de tweede generatie uit enzo verder
Afstammelingen uit eerste graad komen in eigen hoofde: verdeling bij hoofden
Afstammelingen in verdere graad die door plaatsvervulling komen, komen bij staken: verdeling per tak

Connected book
 image
Publisher: Unknown ISBN: 9789400013896 Edition: 1

Document information

Study
Summarized whole book?
Yes
Uploaded on
April 28, 2026
Number of pages
57
Written in
2024/2025
Type
Summary
$13.08

Wrong document? Swap it for free Within 14 days of purchase and before downloading, you can choose a different document. You can simply spend the amount again.
Written by students who passed
Immediately available after payment
Read online or as PDF

Seller avatar
lawldl
4.0
(1)
Sold
2
Followers
0
Items
5
Last sold
2 months ago


Why students choose Stuvia

Created by fellow students, verified by reviews

Quality you can trust: written by students who passed their tests and reviewed by others who've used these notes.

Didn't get what you expected? Choose another document

No worries! You can instantly pick a different document that better fits what you're looking for.

Pay as you like, start learning right away

No subscription, no commitments. Pay the way you're used to via credit card and download your PDF document instantly.

Student with book image

“Bought, downloaded, and aced it. It really can be that simple.”

Alisha Student

Working on your references?

Create accurate citations in APA, MLA and Harvard with our free citation generator.

Working on your references?

Frequently asked questions