BOEKHOUDRECHT
Vrijdag 12 februari
HOOFDSTUK 1: INLEIDING – WETGEVING
Statutaire jaarrekeningen (enkelvoudige jaarrekening) – BE GAAP
à jaarrekeningen van 1 entiteit van 1 jaar (enkelvoudige jaarrekeningen=statutaire
jaarrekeningen)
à BE GAAP: afkorting om te verwijzen naar Belgische boekhoudregelgeving
• WER (wat is een onderneming?, …)
• Wet van 17 juli 1975 en het KB van 8 oktober 1976 geïntegreerd in:
§ Wetboek van vennootschappen en verenigingen (29 maart 2019)
§ KB van 29 april 2019 tot uitvoering van het Wetboek van vennootschappen en
verenigingen
• Europese richtlijn 2013/34/EU en 2017/1132/EU (Belgische wetgeving moet voldoen aan
Europese richtlijnen.)
• Commissie voor Boekhoudkundige Normen (CBN-adviezen) à orgaan opgericht in België
die verduidelijking (interpretatie) aanbrengt aan de boekhoudwetgeving, gaat niet om
een boekhoudkundig advies. Men zet het om in een CBN-advies dat meestal wel wordt
gevolgd (eigenlijk beetje vorm van wet, echter nog steeds een advies. De facto wel
gevolgd)
§ Groep deskundigen (oa fiscale overheid)
Geconsolideerde jaarrekeningen (= groepsjaarrekeningen) – BE GAAP
Financiële rapporteringen van een groep vennootschappen (groepsjaarrekeningen=
geconsolideerde jaarrekeningen) (moedervennootschap en haar dochtervennootschappen,
maar voorgesteld alsof het 1 entiteit is)
• WER
• Wet van 17 juli 1975 en het KB van 6 maart 1990 geïntegreerd in:
§ Wetboek van vennootschappen en verenigingen (29 maart 2019)
§ KB van 29 april 2019 tot uitvoering van het Wetboek van vennootschappen en
verenigingen
• Europese richtlijnen 2013/34/EU
• Commissie voor Boekhoudkundige normen (CBN-adviezen)
Geconsolideerde jaarrekeningen – IFRS
Afkorting om te verwijzen naar internationale boekhoudnormen. Die normen zijn soms van
toepassing voor Belgische ondernemingen.
Toepassing IFRS-normen ENKEL voor groepsrapportering
• Europese verordening van 19 juli 2002: beursgenoteerde ondernemingen in EU worden
verplicht hun geconsolideerde jaarrekening op te maken conform IFRS
1
, • KB van 18 januari 2005: niet-beursgenoteerde ondernemingen mogen kiezen om hun
geconsolideerde jaarrekening op te maken conform IFRS. Keuze onomkeerbaar
Als je een moederonderneming bent en je bent niet beursgenoteerd. Voor de
groepsjaarrekening kan je dan kiezen om de BE of INT boekhoudnormen te pakken. Eens
gekozen voor IFRS kan je niet meer terug.
(Volgende slide is niet te kennen à IFRS-normen worden uitgevaardigd door IASB en worden
geïnterpreteerd door IFRIC. Uiteindelijk beoordeelt de Europese Commissie altijd of IFRS-
normen of IFRIC-interpretaties in overeenstemming zijn met de Europese richtlijn. Pas dan zijn
de nieuwe IFRS-normen of IFRS-interpretaties van toepassing zijn in de EU)
Boekhoudrecht
Boekhoudrecht behandelt:
- Verplichting om een boekhouding te voeren + de vorm van boekhouding
- Geheel van regelgeving waarin wordt vastgelegd:
§ Wanneer een transactie/saldo in de boekhouding moet worden opgenomen
§ Voor welke waarde een transactie/saldo in de boekhouding wordt opgenomen
§ Onder welke rubrieken een transactie/saldo in de financiële staat wordt (de voorstelling)
- Informatie- en publicatieverplichtingen
Je moet van de boekhoudregelgeving afwijken indien je zo een beter getrouw beemd hebt, maar
alleen in zeer uitzonderlijke gevallen (quasi nooit). Het geven van een getrouw beeld is dus
prioriteit.
Verantwoordelijkheid
• Bestuursorgaan (hoogste orgaan, beleidsopties kiezen) voor het opmaken van de
jaarrekening en het jaarverslag
• Aandeelhouders
• Management (jaarrekening goedkeuren en bestuursorgaan kiezen)
• Commissaris (bedrijfsrevisor) voor opinie in het commissarisverslag (aangeduid door de
Algemene Vergadering die moeten toezien op de jaarrekeningen. Gaan een oordeel
uitbrengen die niet bindend is.)
§ Oordeel zonder voorbehoud -à ‘jaarrekening is gecontroleerd en deze geeft een
vertrouwd beeld want volgt boekhoudwetgeving’
§ Oordeel met voorbehoud à ‘cijfers bekeken maar er zit een materiële
belangrijke fout in of er zit een bedrag in dat niet klopt. Je mag erop vertrouwen
behalve bij hetgeen voorbehouden is (duidelijk zeggen welke rubriek en welke
waarde’ (indien geen waarde moet je het ook aangeven)
§ Afkeurend oordeelà ‘je mag er niet op vertrouwen’ (Vb. een onderneming die
virtueel failliet is en waar de jaarrekening nog wordt opgesteld in de
veronderstelling dat deze onderneming nog 12 maanden kan bestaan terwijl dit
niet zo is
§ Oordeelonthouding à problemen van interne controle dus we kunnen geen
controle doen. We hebben alles gedaan wat e kunnen maar we stuiten op zaken
waardoor we het niet kunnen controleren. Meestal tekorten in de administratie.
2
,Onderscheid
• Financial accounting
§ Rapportering tav aandeelhouders, derden. Regels van de boekhoudwetgeving.
• Management accounting
§ Rapportering tav het management. Informatie die het management nodig heeft
om te beslissen. Niet noodzakelijk de regels van de boekhoudwetgeving.
Relatie met andere rechtsgebieden
• Fiscaal recht
§ Men vertrekt vaak vanuit principes van fiscaal recht. Als er bij het fiscaal recht
iets niet is geregeld dan is het boekhoudrecht van toepassing.
• Vennootschapsrecht
§ Steunt vaak op boekhoudkundige gegevens
• Insolventierecht
§ Steunt vaak op boekhoudkundige gegevens
HOOFDSTUK 2: BOEKHOUDPLICHT
Wetboek economisch recht
Je moet kijken naar het WER om te zien wanneer je een onderneming bent.
Onderneming WER (boek I WER)
• Natuurlijke persoon: zelfstandige beroepsactiviteit
• Rechtspersoon
§ Uitgesloten
o Publiekrechtelijke rechtspersoon biedt geen goederen of diensten aan op
een markt
o Federale staat, gewesten, gemeenschappen, provincies, gemeenten,
ocmw’s, …
• Organisatie zonder rechtspersoonlijkheid
§ Uitgesloten
o Organisatie zonder rechtspersoonlijkheid die geen uitkeringen doet
Kijken naar het WER om te zien of je boekhoudplichtig bent als onderneming
Boekhoudkundige onderneming (Boek III WER)
• Natuurlijke persoon: zelfstandige beroepsactiviteit
• Rechtspersoon
§ Uitgesloten
o Publiekrechtelijke rechtspersoon biedt geen goederen of diensten aan op
een markt
o Federale staat, gewesten, gemeenschappen, provincies, gemeenten,
ocmw’s
• Organisatie zonder rechtspersoonlijkheid
§ Uitgesloten
o Organisatie zonder rechtspersoonlijkheid die geen uitkeringen doet
3
, • + openbare instellingen met statutaire opdracht van commerciële, financiële of
industriële aard
• + instellingen die een commercieel financieel of industrieel bedrijf uitoefenen: door KB
van toepassing verklaard (vb Bpost)
Daarnaast staan in het WER ook de niet-boekhoudkundige ondernemingen.
Niet-boekhoudplichtige ondernemingen (boek III WER)
• Natuurlijke persoon bestuurder
• Land- of tuinbouwonderneming onderworpen aan personenbelasting
• Deeleconomie wanneer inkomsten fiscaal geen beroepsinkomsten
Niet-boekhoudplichtige onderneming op basis van Boek III WER
• Vereniging en stichtingen met sectorale regeling
• Politieke partijen
• Administratieve diensten met boekhoudkundige autonomie en de administratieve
openbare instellingen bedoeld in wet 22 mei 2003
Als een natuurlijke persoon in een onderneming heb je dus geen boekhoudplicht. Ben je echter
de bestuurder die via een vennootschap (en dus niet als persoonlijke persoon) optreedt, dan ben
je wel boekhoudplichtig
Bijzondere wetgeving
• Publieke sector
§ Federale staat
§ Gewesten
§ Gemeenschappen
§ Provincies
§ Gemeenten
§ OCMW’s
§ …
4
Vrijdag 12 februari
HOOFDSTUK 1: INLEIDING – WETGEVING
Statutaire jaarrekeningen (enkelvoudige jaarrekening) – BE GAAP
à jaarrekeningen van 1 entiteit van 1 jaar (enkelvoudige jaarrekeningen=statutaire
jaarrekeningen)
à BE GAAP: afkorting om te verwijzen naar Belgische boekhoudregelgeving
• WER (wat is een onderneming?, …)
• Wet van 17 juli 1975 en het KB van 8 oktober 1976 geïntegreerd in:
§ Wetboek van vennootschappen en verenigingen (29 maart 2019)
§ KB van 29 april 2019 tot uitvoering van het Wetboek van vennootschappen en
verenigingen
• Europese richtlijn 2013/34/EU en 2017/1132/EU (Belgische wetgeving moet voldoen aan
Europese richtlijnen.)
• Commissie voor Boekhoudkundige Normen (CBN-adviezen) à orgaan opgericht in België
die verduidelijking (interpretatie) aanbrengt aan de boekhoudwetgeving, gaat niet om
een boekhoudkundig advies. Men zet het om in een CBN-advies dat meestal wel wordt
gevolgd (eigenlijk beetje vorm van wet, echter nog steeds een advies. De facto wel
gevolgd)
§ Groep deskundigen (oa fiscale overheid)
Geconsolideerde jaarrekeningen (= groepsjaarrekeningen) – BE GAAP
Financiële rapporteringen van een groep vennootschappen (groepsjaarrekeningen=
geconsolideerde jaarrekeningen) (moedervennootschap en haar dochtervennootschappen,
maar voorgesteld alsof het 1 entiteit is)
• WER
• Wet van 17 juli 1975 en het KB van 6 maart 1990 geïntegreerd in:
§ Wetboek van vennootschappen en verenigingen (29 maart 2019)
§ KB van 29 april 2019 tot uitvoering van het Wetboek van vennootschappen en
verenigingen
• Europese richtlijnen 2013/34/EU
• Commissie voor Boekhoudkundige normen (CBN-adviezen)
Geconsolideerde jaarrekeningen – IFRS
Afkorting om te verwijzen naar internationale boekhoudnormen. Die normen zijn soms van
toepassing voor Belgische ondernemingen.
Toepassing IFRS-normen ENKEL voor groepsrapportering
• Europese verordening van 19 juli 2002: beursgenoteerde ondernemingen in EU worden
verplicht hun geconsolideerde jaarrekening op te maken conform IFRS
1
, • KB van 18 januari 2005: niet-beursgenoteerde ondernemingen mogen kiezen om hun
geconsolideerde jaarrekening op te maken conform IFRS. Keuze onomkeerbaar
Als je een moederonderneming bent en je bent niet beursgenoteerd. Voor de
groepsjaarrekening kan je dan kiezen om de BE of INT boekhoudnormen te pakken. Eens
gekozen voor IFRS kan je niet meer terug.
(Volgende slide is niet te kennen à IFRS-normen worden uitgevaardigd door IASB en worden
geïnterpreteerd door IFRIC. Uiteindelijk beoordeelt de Europese Commissie altijd of IFRS-
normen of IFRIC-interpretaties in overeenstemming zijn met de Europese richtlijn. Pas dan zijn
de nieuwe IFRS-normen of IFRS-interpretaties van toepassing zijn in de EU)
Boekhoudrecht
Boekhoudrecht behandelt:
- Verplichting om een boekhouding te voeren + de vorm van boekhouding
- Geheel van regelgeving waarin wordt vastgelegd:
§ Wanneer een transactie/saldo in de boekhouding moet worden opgenomen
§ Voor welke waarde een transactie/saldo in de boekhouding wordt opgenomen
§ Onder welke rubrieken een transactie/saldo in de financiële staat wordt (de voorstelling)
- Informatie- en publicatieverplichtingen
Je moet van de boekhoudregelgeving afwijken indien je zo een beter getrouw beemd hebt, maar
alleen in zeer uitzonderlijke gevallen (quasi nooit). Het geven van een getrouw beeld is dus
prioriteit.
Verantwoordelijkheid
• Bestuursorgaan (hoogste orgaan, beleidsopties kiezen) voor het opmaken van de
jaarrekening en het jaarverslag
• Aandeelhouders
• Management (jaarrekening goedkeuren en bestuursorgaan kiezen)
• Commissaris (bedrijfsrevisor) voor opinie in het commissarisverslag (aangeduid door de
Algemene Vergadering die moeten toezien op de jaarrekeningen. Gaan een oordeel
uitbrengen die niet bindend is.)
§ Oordeel zonder voorbehoud -à ‘jaarrekening is gecontroleerd en deze geeft een
vertrouwd beeld want volgt boekhoudwetgeving’
§ Oordeel met voorbehoud à ‘cijfers bekeken maar er zit een materiële
belangrijke fout in of er zit een bedrag in dat niet klopt. Je mag erop vertrouwen
behalve bij hetgeen voorbehouden is (duidelijk zeggen welke rubriek en welke
waarde’ (indien geen waarde moet je het ook aangeven)
§ Afkeurend oordeelà ‘je mag er niet op vertrouwen’ (Vb. een onderneming die
virtueel failliet is en waar de jaarrekening nog wordt opgesteld in de
veronderstelling dat deze onderneming nog 12 maanden kan bestaan terwijl dit
niet zo is
§ Oordeelonthouding à problemen van interne controle dus we kunnen geen
controle doen. We hebben alles gedaan wat e kunnen maar we stuiten op zaken
waardoor we het niet kunnen controleren. Meestal tekorten in de administratie.
2
,Onderscheid
• Financial accounting
§ Rapportering tav aandeelhouders, derden. Regels van de boekhoudwetgeving.
• Management accounting
§ Rapportering tav het management. Informatie die het management nodig heeft
om te beslissen. Niet noodzakelijk de regels van de boekhoudwetgeving.
Relatie met andere rechtsgebieden
• Fiscaal recht
§ Men vertrekt vaak vanuit principes van fiscaal recht. Als er bij het fiscaal recht
iets niet is geregeld dan is het boekhoudrecht van toepassing.
• Vennootschapsrecht
§ Steunt vaak op boekhoudkundige gegevens
• Insolventierecht
§ Steunt vaak op boekhoudkundige gegevens
HOOFDSTUK 2: BOEKHOUDPLICHT
Wetboek economisch recht
Je moet kijken naar het WER om te zien wanneer je een onderneming bent.
Onderneming WER (boek I WER)
• Natuurlijke persoon: zelfstandige beroepsactiviteit
• Rechtspersoon
§ Uitgesloten
o Publiekrechtelijke rechtspersoon biedt geen goederen of diensten aan op
een markt
o Federale staat, gewesten, gemeenschappen, provincies, gemeenten,
ocmw’s, …
• Organisatie zonder rechtspersoonlijkheid
§ Uitgesloten
o Organisatie zonder rechtspersoonlijkheid die geen uitkeringen doet
Kijken naar het WER om te zien of je boekhoudplichtig bent als onderneming
Boekhoudkundige onderneming (Boek III WER)
• Natuurlijke persoon: zelfstandige beroepsactiviteit
• Rechtspersoon
§ Uitgesloten
o Publiekrechtelijke rechtspersoon biedt geen goederen of diensten aan op
een markt
o Federale staat, gewesten, gemeenschappen, provincies, gemeenten,
ocmw’s
• Organisatie zonder rechtspersoonlijkheid
§ Uitgesloten
o Organisatie zonder rechtspersoonlijkheid die geen uitkeringen doet
3
, • + openbare instellingen met statutaire opdracht van commerciële, financiële of
industriële aard
• + instellingen die een commercieel financieel of industrieel bedrijf uitoefenen: door KB
van toepassing verklaard (vb Bpost)
Daarnaast staan in het WER ook de niet-boekhoudkundige ondernemingen.
Niet-boekhoudplichtige ondernemingen (boek III WER)
• Natuurlijke persoon bestuurder
• Land- of tuinbouwonderneming onderworpen aan personenbelasting
• Deeleconomie wanneer inkomsten fiscaal geen beroepsinkomsten
Niet-boekhoudplichtige onderneming op basis van Boek III WER
• Vereniging en stichtingen met sectorale regeling
• Politieke partijen
• Administratieve diensten met boekhoudkundige autonomie en de administratieve
openbare instellingen bedoeld in wet 22 mei 2003
Als een natuurlijke persoon in een onderneming heb je dus geen boekhoudplicht. Ben je echter
de bestuurder die via een vennootschap (en dus niet als persoonlijke persoon) optreedt, dan ben
je wel boekhoudplichtig
Bijzondere wetgeving
• Publieke sector
§ Federale staat
§ Gewesten
§ Gemeenschappen
§ Provincies
§ Gemeenten
§ OCMW’s
§ …
4
