CONCEPTEN IC
2021
Gilles De Keyser
,DEEL 1
Internationale communicatie Een interdisciplinair domein dat zich bezighoudt met het onderzoek naar de
oorsprong en ontwikkeling, de structuur en de gevolgen van het internationale en
globale verkeer (= flow) van waarden, normen, opinies en informatie al dan niet
door middel van media- en communicatietechnologieën tussen individuen,
groepen, organisaties en staten, met inbegrip van de daarbij samenhangende
probleemgebieden.
Flow Globale verkeer
Interculturele communicatie FORTNER – Heeft betrekking op interpersoonlijke communicatie, een soort 'face-
to-face'-interactie tussen (groepen van) mensen van verschillende culturen (cf.
infra).
Global communication FREDERICK – Enkele bestanddelen van het begrip: interdisciplinaire karakter,
probleemgebieden (of issues), specifieke technologieën, info en data, transborder.
World communication HAMELINCK – Kiest voor dit begrip. Internationale communicatie is te beperkt.
Global communication is te utopisch.
Voor FREDERICK – Kritiek op begrip 'internationale communicatie': natiestaat moet
steeds meer macht afstaan aan TNPO's, NGO's en TNC's die eerder globale
ambities koesteren.
Voor HAMELINCK – Kritiek op 'internationale communicatie': te beperkt en te eng
verbonden met natiestaat + Kritiek op begrip 'global communication': global =
utopie, te veel domeinen, bepaalde delen van de wereld niet bereikbaar…
Media-imperialisme = cultureel imperialisme
Globalisering = Omvat de idee van interdependentie (onderlinge samenhang of afhankelijkheid)
van allerlei fenomenen op mondiaal vlak. Het wordt gezien als een verdere stap
dan internationalisering en transnationalisering. FINANCIEEL – POLITIEK –
ECONOMISCH-MILITAIR – INDUSTRIEEL – MIGRATIE/TOERISME – CULTUUR.
ATHIQUE – Vindt globale communicatie of globalisering een meer geschikte term
dan:
• Internationale (minstens tussen 2 naties)
• Transnationale (over nationale grenzen heen, waarbij deze grenzen
indirect worden hertekend en overstegen)
Interdependentie Onderlinge samenhang of afhankelijkheid.
TNC’s Transnationale corporaties.
Katalysator Stimulator.
Uitvlagging / outsourcing Het uitbesteden van taken en diensten door hoofdzakelijk westerse bedrijven aan
bedrijven uit lageloonlanden om zodoende de arbeidskosten te drukken. Bvb
boekhoudingen van hier doen in lage loonlanden. Kan ook toegepast worden bij de
boekensector.
Mediaconcentratie Een stijgende concentratie van de media en dus ook een verhoogde controle over
de media.
Triadium 3 machtscentra. Triadium = Noord-Amerika ( VSA & Canada); West-Europa/EU en
ook Japan en de Aziatische tijgers.
Eurocentrisme Vertrekken vanuit Europees perspectief of, breder, vanuit die samenlevingen die
horen tot de bredere Europese culturele erfenis. Bvb: op wereldkaart europa
centraal tekenen.
Brain drain De vlucht van intellectueel en menselijk kapitaal ten voordele voor landen van het
triadium.
5 uitingen van globalisering Media forms ( technologie van distributie en receptie), media firms (horizontale en
verticale integratie & concentratie), media flows, media effects & media content.
Concepten Internationale communicatie Gilles 1
, Globaliseringsdebat Optimistisch (UVRM, defensie, vrijhandel) – kritisch perspectief (groeiende
ongelijkheid, brain drain, triadium)
Global Village MCLUHAN – Het idee dat we steeds meer in één grote samenleving leven.
Mediaconcentratie Fenomeen waarbij een groot deel van de mediaproductie en distributie
gecontroleerd wordt door een relatief beperkt aantal bedrijven.
Integratie HAMELINCK – Concentratie gaat hier mee gepaard (van verschillende bedrijven en
afdelingen). Er is horizontalen en verticale integratie. Verticale integratie verwijst
naar een situatie waarin een bedrijf een specifiek mediamarkt deels of geheel de
verschillende operationele fases van een productie-en distributieketen in handen
neemt. Horizontale integratie is een bedrijf die de concurrenten van andere
mediamarkten opkoopt.
Diversificatie Een strategie waarbij bedrijven het risico op (financieel) verlies zoveel mogelijk
proberen te verspreiden over verschillende media en potentiële
inkomstenbronnen.
BRIC(S) Brazilië, Rusland, India en China + eventueel Zuid-Afrika.
Soft power Het vermogen om anderen te beïnvloeden om gewenste resultaten te behalen
door middel van coöperatie en aantrekkingskracht, in plaats van dwang of
betaling.
Glokalisering ROBERTSON – Indicatie van de complexe relaties tussen processen die enerzijds
plaatsvinden op wereldschaal en anderzijds lokale processen.
ROBERTSON – Glokalisering is een proces waarbij dat transnationale corporaties
buitenlandse producten die gericht zijn aan een globaal doelpubliek waarbij ze die
inhoudelijk gaan aanpassen naar lokale behoeften, voorkeuren, smaken etc.
Decentring TOMLINSON – Opkomst van niet-Westerse actoren op mondiaal vlak & regionale
flows in het globale Zuiden.
Modernisatieparadigma = ‘Communication and development’
• Centrale idee: media en communicatie stimuleren het proces van
modernisatie. Correlatie tussen ontwikkeling en massamedia.
Dependentieparadigma = ‘Cultural imperialism’ = media-imperialisme
• Centrale idee: groeiende structurele afhankelijkheid van periferie (vb 3W)
t.a.v. centrum (Noorden en Westen). zonder onderontwikkeling geen
ontwikkeling.
• Situering: context post-kolonialisme (eind jaren ’60 - jaren ’70): blijvende
afhankelijkheid van vroegere kolonies op vlak van media en cultuur.
Aanzet tot Nieuwe Internationale Informatieorde (NWICO).
• Gevolg: uniforme en homogene culturen.
Culturele = ‘Cultural pluralism’
pluralismeparadigma • Centrale idee: verschillende initiatieven opzetten om de culturele
verscheidenheid te bewaren en te versterken. Zo kennen veel landen een
expliciete rol toe aan de openbare omroep om de eigen nationale cultuur
te bewaren en te promoten.
Importquota Er worden plafonds aan buitenlandse programma's opgelegd, al dan niet in
primetime, en omroepinstituten worden verplicht een aanzienlijk deel van hun
programma's te reserveren voor 'eigen' producties.
ICT4D-paradigma = ‘ICT for development’
• Centrale idee: Dit denkkader hecht een sterk geloof aan de stimulerende
rol van informatie en communicatietechnologiëen met betrekking tot
ontwikkeling. Dit paradigma kan bekeken worden als een heruitgave van
het modernisatieparadigma: de toepassing van ICT zal linea recta leiden
tot meer economische, sociale en politieke ontwikkeling. Hierbij vergeet
Concepten Internationale communicatie Gilles 2
2021
Gilles De Keyser
,DEEL 1
Internationale communicatie Een interdisciplinair domein dat zich bezighoudt met het onderzoek naar de
oorsprong en ontwikkeling, de structuur en de gevolgen van het internationale en
globale verkeer (= flow) van waarden, normen, opinies en informatie al dan niet
door middel van media- en communicatietechnologieën tussen individuen,
groepen, organisaties en staten, met inbegrip van de daarbij samenhangende
probleemgebieden.
Flow Globale verkeer
Interculturele communicatie FORTNER – Heeft betrekking op interpersoonlijke communicatie, een soort 'face-
to-face'-interactie tussen (groepen van) mensen van verschillende culturen (cf.
infra).
Global communication FREDERICK – Enkele bestanddelen van het begrip: interdisciplinaire karakter,
probleemgebieden (of issues), specifieke technologieën, info en data, transborder.
World communication HAMELINCK – Kiest voor dit begrip. Internationale communicatie is te beperkt.
Global communication is te utopisch.
Voor FREDERICK – Kritiek op begrip 'internationale communicatie': natiestaat moet
steeds meer macht afstaan aan TNPO's, NGO's en TNC's die eerder globale
ambities koesteren.
Voor HAMELINCK – Kritiek op 'internationale communicatie': te beperkt en te eng
verbonden met natiestaat + Kritiek op begrip 'global communication': global =
utopie, te veel domeinen, bepaalde delen van de wereld niet bereikbaar…
Media-imperialisme = cultureel imperialisme
Globalisering = Omvat de idee van interdependentie (onderlinge samenhang of afhankelijkheid)
van allerlei fenomenen op mondiaal vlak. Het wordt gezien als een verdere stap
dan internationalisering en transnationalisering. FINANCIEEL – POLITIEK –
ECONOMISCH-MILITAIR – INDUSTRIEEL – MIGRATIE/TOERISME – CULTUUR.
ATHIQUE – Vindt globale communicatie of globalisering een meer geschikte term
dan:
• Internationale (minstens tussen 2 naties)
• Transnationale (over nationale grenzen heen, waarbij deze grenzen
indirect worden hertekend en overstegen)
Interdependentie Onderlinge samenhang of afhankelijkheid.
TNC’s Transnationale corporaties.
Katalysator Stimulator.
Uitvlagging / outsourcing Het uitbesteden van taken en diensten door hoofdzakelijk westerse bedrijven aan
bedrijven uit lageloonlanden om zodoende de arbeidskosten te drukken. Bvb
boekhoudingen van hier doen in lage loonlanden. Kan ook toegepast worden bij de
boekensector.
Mediaconcentratie Een stijgende concentratie van de media en dus ook een verhoogde controle over
de media.
Triadium 3 machtscentra. Triadium = Noord-Amerika ( VSA & Canada); West-Europa/EU en
ook Japan en de Aziatische tijgers.
Eurocentrisme Vertrekken vanuit Europees perspectief of, breder, vanuit die samenlevingen die
horen tot de bredere Europese culturele erfenis. Bvb: op wereldkaart europa
centraal tekenen.
Brain drain De vlucht van intellectueel en menselijk kapitaal ten voordele voor landen van het
triadium.
5 uitingen van globalisering Media forms ( technologie van distributie en receptie), media firms (horizontale en
verticale integratie & concentratie), media flows, media effects & media content.
Concepten Internationale communicatie Gilles 1
, Globaliseringsdebat Optimistisch (UVRM, defensie, vrijhandel) – kritisch perspectief (groeiende
ongelijkheid, brain drain, triadium)
Global Village MCLUHAN – Het idee dat we steeds meer in één grote samenleving leven.
Mediaconcentratie Fenomeen waarbij een groot deel van de mediaproductie en distributie
gecontroleerd wordt door een relatief beperkt aantal bedrijven.
Integratie HAMELINCK – Concentratie gaat hier mee gepaard (van verschillende bedrijven en
afdelingen). Er is horizontalen en verticale integratie. Verticale integratie verwijst
naar een situatie waarin een bedrijf een specifiek mediamarkt deels of geheel de
verschillende operationele fases van een productie-en distributieketen in handen
neemt. Horizontale integratie is een bedrijf die de concurrenten van andere
mediamarkten opkoopt.
Diversificatie Een strategie waarbij bedrijven het risico op (financieel) verlies zoveel mogelijk
proberen te verspreiden over verschillende media en potentiële
inkomstenbronnen.
BRIC(S) Brazilië, Rusland, India en China + eventueel Zuid-Afrika.
Soft power Het vermogen om anderen te beïnvloeden om gewenste resultaten te behalen
door middel van coöperatie en aantrekkingskracht, in plaats van dwang of
betaling.
Glokalisering ROBERTSON – Indicatie van de complexe relaties tussen processen die enerzijds
plaatsvinden op wereldschaal en anderzijds lokale processen.
ROBERTSON – Glokalisering is een proces waarbij dat transnationale corporaties
buitenlandse producten die gericht zijn aan een globaal doelpubliek waarbij ze die
inhoudelijk gaan aanpassen naar lokale behoeften, voorkeuren, smaken etc.
Decentring TOMLINSON – Opkomst van niet-Westerse actoren op mondiaal vlak & regionale
flows in het globale Zuiden.
Modernisatieparadigma = ‘Communication and development’
• Centrale idee: media en communicatie stimuleren het proces van
modernisatie. Correlatie tussen ontwikkeling en massamedia.
Dependentieparadigma = ‘Cultural imperialism’ = media-imperialisme
• Centrale idee: groeiende structurele afhankelijkheid van periferie (vb 3W)
t.a.v. centrum (Noorden en Westen). zonder onderontwikkeling geen
ontwikkeling.
• Situering: context post-kolonialisme (eind jaren ’60 - jaren ’70): blijvende
afhankelijkheid van vroegere kolonies op vlak van media en cultuur.
Aanzet tot Nieuwe Internationale Informatieorde (NWICO).
• Gevolg: uniforme en homogene culturen.
Culturele = ‘Cultural pluralism’
pluralismeparadigma • Centrale idee: verschillende initiatieven opzetten om de culturele
verscheidenheid te bewaren en te versterken. Zo kennen veel landen een
expliciete rol toe aan de openbare omroep om de eigen nationale cultuur
te bewaren en te promoten.
Importquota Er worden plafonds aan buitenlandse programma's opgelegd, al dan niet in
primetime, en omroepinstituten worden verplicht een aanzienlijk deel van hun
programma's te reserveren voor 'eigen' producties.
ICT4D-paradigma = ‘ICT for development’
• Centrale idee: Dit denkkader hecht een sterk geloof aan de stimulerende
rol van informatie en communicatietechnologiëen met betrekking tot
ontwikkeling. Dit paradigma kan bekeken worden als een heruitgave van
het modernisatieparadigma: de toepassing van ICT zal linea recta leiden
tot meer economische, sociale en politieke ontwikkeling. Hierbij vergeet
Concepten Internationale communicatie Gilles 2
