ECB – deel 2
Hoorcollege 1 – Capita selecta; het sociale brein bij adolescenten
Stof:
- Artikel; Fett et al (over vertrouwen en wantrouwen)
- Artikel; Kilford et al (sociale cognitie in adolescenten)
1. Concept van adolescentie
Adolescentie
o Fase die de kindertijd en volwassenheid onderscheid
o Het begin en eind is cultureel bepaald
o Het begin is de puberteit, eind is wanneer de volledige volwassen rollen worden
bereikt
Sterfte bij adolescenten (tussen 12 en 19 jaar)
Hoe ouder, hoe meer sterfte in beide geslachten
Mannen altijd hoger dan vrouwen
Mannen sterkere toename dan vrouwen
Oorzaken zijn voor 11% zelfmoord en 13% moord
48% zijn onbedoelde ongelukken, zoals verkeersongelukken, verdrinken etc.
,Mentaal welzijn in westerse adolescenten (11-19 jaar)
- Mentale stoornissen beginnen vaak in jeugd
- Aanvallen van milde DSM stoornissen zijn veelvoorkomend
- 22% van de adolescenten ervaart min. 1 mentale stoornis, 10% heeft een slechte mentale
gezondheid
- De prevalentie van ernstige mentale stoornissen is hoger dan zelfs de meest prevalente
somatische condities (fysiek)
Wat gebeurt er in het lichaam bij start van adolescentie
Start: gonadotropine uitende hormoon
Hierdoor wordt de luteïniserend hormoon en de follikel stimulerende hormoon beide
verhoogd
Deze hormonen triggeren testosteron aanmaak in jongens en estradiol en progesteron
aanmaak in meisjes
Einde van de adolescentie als volwassen rollen worden behaald
- Voor man trouwen, voor vrouw kind
Als de adolescentie langer duurt, is de periode van kansen en risico’s langer
2. Veranderingen in adolescenten brein
Puberteit en het brein
- Hormonen beïnvloeden de manier waarop de hersenen worden georganiseerd (testosteron
leidt bijv. tot meer grijze stof in de amygdala)
- Hormonen beïnvloeden de manier waarop de hersencellen worden geactiveerd in reactie op
een bepaalde situatie of omgeving
Structurele hersenveranderingen tijdens adolescentie
- Grijze stof verdund
, - Witte stof neemt toe
- Functionele connecties veranderen
- Neuronen/synapsen profileren eerst en worden vervolgens gepruned
- Meer dan 40% van de synapsen verdwijnen
- Veranderingen in frontale/basale ganglia circuits
Functionele hersenveranderingen tijdens adolescentie
- Cognitieve controle
o Zowel verhogingen als verlagingen in prefrontale cortex activiteit tijdens adolscentie;
toename in partiële cortex
- Affectieve verwerking
o niet-lineaire patroon met piek in subcorticale verweking in midden-adolescentie
- Sociaal-cognitieve verwerking
o toename in TPJ, afname in dmPFC tijdens de tijd van adolescentie naar
volwassenheid
- Sociaal-affectieve verwerking
o toegenomen reactie op acceptatie en afwijzing
Dual process model
Mismatch tussen toegenomen gevoeligheid tot emotionele stimuli in limbische
gebieden en vertraagde rijping van cognitieve controle
Veranderingen in limbische systeem; meer sensatie zoeken, nieuwigheid zoeken
3. Veranderingen in sociale cognitie
Sociale cognitie verdeeld in 4:
Gezicht/emotie herkenning
Empathie
Perspectief nemen / theory of mind
Sociale keuzes maken (vertrouwen)
- Gezichtsherkenning
Rechts is reactietijd, links is kloppendheid
o Gezichtsperceptie en herinnering verbeterd tijdens adolescentie
o Vrouwen beter in gezichten onthouden maar niet in de perceptie dan mannen
- Emotie verwerking en herkenning
Ook interessante verschillen tussen adolescenten en volwassenen
o Kijken naar emotionele (angstige) gezichten veroorzaakt meer hersenactiviteit bij
adolescenten dan volwassen (minder beïnvloed door top-down controle)
o Volwassenen kregen opdracht naar de neus te kijken, ze …??
- Empathie
Hoorcollege 1 – Capita selecta; het sociale brein bij adolescenten
Stof:
- Artikel; Fett et al (over vertrouwen en wantrouwen)
- Artikel; Kilford et al (sociale cognitie in adolescenten)
1. Concept van adolescentie
Adolescentie
o Fase die de kindertijd en volwassenheid onderscheid
o Het begin en eind is cultureel bepaald
o Het begin is de puberteit, eind is wanneer de volledige volwassen rollen worden
bereikt
Sterfte bij adolescenten (tussen 12 en 19 jaar)
Hoe ouder, hoe meer sterfte in beide geslachten
Mannen altijd hoger dan vrouwen
Mannen sterkere toename dan vrouwen
Oorzaken zijn voor 11% zelfmoord en 13% moord
48% zijn onbedoelde ongelukken, zoals verkeersongelukken, verdrinken etc.
,Mentaal welzijn in westerse adolescenten (11-19 jaar)
- Mentale stoornissen beginnen vaak in jeugd
- Aanvallen van milde DSM stoornissen zijn veelvoorkomend
- 22% van de adolescenten ervaart min. 1 mentale stoornis, 10% heeft een slechte mentale
gezondheid
- De prevalentie van ernstige mentale stoornissen is hoger dan zelfs de meest prevalente
somatische condities (fysiek)
Wat gebeurt er in het lichaam bij start van adolescentie
Start: gonadotropine uitende hormoon
Hierdoor wordt de luteïniserend hormoon en de follikel stimulerende hormoon beide
verhoogd
Deze hormonen triggeren testosteron aanmaak in jongens en estradiol en progesteron
aanmaak in meisjes
Einde van de adolescentie als volwassen rollen worden behaald
- Voor man trouwen, voor vrouw kind
Als de adolescentie langer duurt, is de periode van kansen en risico’s langer
2. Veranderingen in adolescenten brein
Puberteit en het brein
- Hormonen beïnvloeden de manier waarop de hersenen worden georganiseerd (testosteron
leidt bijv. tot meer grijze stof in de amygdala)
- Hormonen beïnvloeden de manier waarop de hersencellen worden geactiveerd in reactie op
een bepaalde situatie of omgeving
Structurele hersenveranderingen tijdens adolescentie
- Grijze stof verdund
, - Witte stof neemt toe
- Functionele connecties veranderen
- Neuronen/synapsen profileren eerst en worden vervolgens gepruned
- Meer dan 40% van de synapsen verdwijnen
- Veranderingen in frontale/basale ganglia circuits
Functionele hersenveranderingen tijdens adolescentie
- Cognitieve controle
o Zowel verhogingen als verlagingen in prefrontale cortex activiteit tijdens adolscentie;
toename in partiële cortex
- Affectieve verwerking
o niet-lineaire patroon met piek in subcorticale verweking in midden-adolescentie
- Sociaal-cognitieve verwerking
o toename in TPJ, afname in dmPFC tijdens de tijd van adolescentie naar
volwassenheid
- Sociaal-affectieve verwerking
o toegenomen reactie op acceptatie en afwijzing
Dual process model
Mismatch tussen toegenomen gevoeligheid tot emotionele stimuli in limbische
gebieden en vertraagde rijping van cognitieve controle
Veranderingen in limbische systeem; meer sensatie zoeken, nieuwigheid zoeken
3. Veranderingen in sociale cognitie
Sociale cognitie verdeeld in 4:
Gezicht/emotie herkenning
Empathie
Perspectief nemen / theory of mind
Sociale keuzes maken (vertrouwen)
- Gezichtsherkenning
Rechts is reactietijd, links is kloppendheid
o Gezichtsperceptie en herinnering verbeterd tijdens adolescentie
o Vrouwen beter in gezichten onthouden maar niet in de perceptie dan mannen
- Emotie verwerking en herkenning
Ook interessante verschillen tussen adolescenten en volwassenen
o Kijken naar emotionele (angstige) gezichten veroorzaakt meer hersenactiviteit bij
adolescenten dan volwassen (minder beïnvloed door top-down controle)
o Volwassenen kregen opdracht naar de neus te kijken, ze …??
- Empathie
