OVEREENKOMSTEN
,Inhoudsopgave
1
, Deel I. Koop
Essentiële bestanddelen
Begrip – soorten
Begrip
- Koop is een wederkerig contract waarbij de ene partij (de verkoper) zich verbindt de
eigendom van een goed aan de andere partij (de koper) over te dragen tegen een
prijs in geld (cf. de onvolledige omschrijving in art. 1582 oud BW)
Soorten
- Soorten: roerende goederen
o Koop bij gewicht, getal, maat (art. 1585 oud BW)
o Koop ad gustum (art. 1587 oud BW): eerst proeven, dan kopen (vb olijfolie,
wijn…)
o Koop op proef (art. 1588 oud BW)
o Consumentenkoop (art. 1649bis oud BW)
o Digitale consumentenkoop (art. 1701/2-1702/19 oud BW)
o Verkoop op afbetaling (art. I.9, 46° WER)
o Verkoop op afstand (art. I.8, 15° WER)
- Koop roerende goederen met internationaal aspect
o Weens Koopverdrag of CISG
o Gemeenschappelijk Europees kooprecht of CESL
- Koop onroerend goed
o Koop op plan (Woningbouwwet)
Essentiële bestanddelen
- Eigendomsoverdracht
- Prijs
Eigendomsoverdracht
Principe
- Eigendomsoverdracht: bij wilsovereenstemming over zaak en prijs (art. 1583 oud
BW; art. 3.14 §2 BW)
- Translatief karakter: eigendomsoverdracht geschiet door de wilsovereenstemming –
solo consensu over het goed en de prijs
Afwijkingen
2
, - Eigendomsoverdracht wordt soms uitgesteld
o Conventioneel
Beding van eigendomsvoorbehoud
Termijn: uitstel eigendomsoverdracht
Verkoop onroerend goed
o Door aard zelf van het verkochte goed of contract
Soortzaken: op ogenblik van specificering/individualisering
Alternatieve koop: eigendomsoverdracht bij uitvoering van keuze
Toekomstige zaken: ontstaan
Belang van het tijdstip van de eigendomsoverdracht
- Principe: met eigendom gaat risico over (art. 5.80 BW)
o Consumentenrecht: risico-overgang gebeurt bij de levering van het goed (art.
VI.44 WER)
Als verkoper in gebreke is te leveren: op moment dat de koper de
verkoper ingebrekestelt, dan verplaatst het risico terug naar de
verkoper
- Afwijking
o Conventioneel
o Art. VI.44 WER: risico-overgang bij levering aan consument
o Aanmaning verkoper verplaatst het risico
- N.a.v. faillissement
o Van de verkoper
Indien er eigendomsoverdracht is geschied, is de koper de eigenaar
Indien er geen eigendomsoverdracht was (= uitgesteld), is de
koper SE van het faillissement
o Van de koper: beding eigendomsvoorbehoud (art. 69 Pandwet)??
Roerende goederen, verkocht met een beding dat de
eigendomsoverdracht opschort tot de volledige betaling van de prijs,
kunnen slechts op grond van dat beding van de koper, SA,
teruggevorderd worden voor zover dit schriftelijk is opgesteld uiterlijk
op het ogenblik van de levering van het goed
- Wetsvoorstel Boek 7 BW wijzigt het principe: risico gaat over bij levering
o Loskoppeling van eigendomsoverdracht
o Vereist wijziging art. 5.80 BW
o Toepassing daarvan in art. 7.2.19 BW
Tegenwerpelijkheid van de eigendomsoverdracht aan derden
- Roerende goederen: titularis van het zakelijk recht is hij die bezit te goeder trouw,
ongestoord en ondubbelzinnig (art. 3.28, § 1 BW)
3
, - Onroerende goederen: overschrijving op kantoor rechtszekerheid AAPD
(hypotheekregister) (art. 3.30 BW)
Verkoop van andermans goed
Beginselen
- Verkoop van andermans goed is ab initio nietig (art. 1599 oud BW)
o Ex tunc
Voorbehoud voor verbintenissen aangegaan door koper (Cass. 6
december 2007 m.b.t. nutsvoorzieningen)
o Relatieve nietigheid
o Enkel in te roepen door de koper, zelfs al is hij te kwader trouw
Maar indien koper te kwader trouw is: verliest recht op
schadevergoeding
o Schadevergoeding
Enkel voor koper te goeder trouw
Zelfs al is verkoper te goeder trouw
- Niet tegenwerpelijk aan werkelijke eigenaar (art. 5.103 BW)
o Kan het verkochte goed revindiceren
- Valt weg in Wetsvoorstel Boek 7 BW
o Sanctie via vrijwaring voor uitwinning tegen rechtsstoornis
Tegen een prijs in geld
- Niet een ander goed (= ruil)
- Niet een dienst in natura (= prestatie)
Begrip
- Prestatie in geld
o Samengestelde contracten: contracten die verschillende soorten prestaties
bevatten
Vb vervreemding van een goed tegen een ander en een prestatie in
geld is gedeeltelijk ruil, gedeeltelijk koop
o → absorptietheorie of cumultheorie (art. 5,67, eerste lid BW)
Cumultheorie = verschillende regels op eenzelfde contract toepassen
Absorptietheorie = de voornaamste regel toepassen, andere regels
absorberen
Kenmerken van de prijs
- Prijs moet bepaald of bepaalbaar zijn
4
, o Bepaald = uitdrukkelijk in de koopovereenkomst aangeduid door de partijen
OF wanneer hij vastgesteld kan worden adhv gegevens die niet van de wil van
partijen afhangen
- Prijs moet ernstig zijn
o Vb huis voor 10 euro → absurd
- Prijs d.m.v. verwijzing (marktprijs, dagprijs, voorwaarden andere klant,…)
- Geen bepaalde of bepaalbare prijs → geen koop
- Art. VI.3 WER: verplichte prijsaanduiding
o Elke onderneming die aan consument goederen aanbied, moet de prijs
hiervan schriftelijk en ondubbelzinnig aanduiden
- Koop op lijfrente (art. 1974 oud BW): kanscontract
o Indien prijs niet gekend → kanscontract = koop op lijfrente
Reële kans nodig voor beide partijen!
Wie de prijs bepaalt
- Door partijen
o Meest voorkomend
- Door derden: art. 1592 oud BW
o Koopovereenkomst is pas gesloten na uitvoering van de overeenkomst
omtrent de bepaling van de prijs door de derde
o Lastgeving
Prijsbepaling door derde is geen arbitrage, wel een lastgeving
- Door de overheid
o Voor sommige goederen worden soms maximumprijzen door de overheid
opgelegd
Kenmerken van het koopcontract
- Onder bezwarende titel
o Betaling prijs is tegenprestatie van de eigendomsoverdracht
- Wederkerig
o Partijen zijn van elkaar afhankelijk
- Consensueel
o Overeenkomst bestaat tussen partijen solo consensu
o Uitzondering: ondertekening kredietovereenkomst door consument i.g.v.
verkoop op afbetaling (art. VII.84 WER) → wel geschrift nodig
Geldigheidsvereisten
- Overzicht: art. 5.27 BW
o Vrije en bewuste toestemming
5
, o Bekwaamheid
o Bepaald en geoorloofd voorwerp
o Geoorloofde oorzaak
Toestemming-/wilsovereenstemming
Wilsovereenstemming
Inhoud van de wilsovereenstemming
- Akkoord over essentiële elementen: goed en koopprijs
o Indien koop verschillende goederen tot voorwerp heeft: volstaat een
wilsovereenstemming over een globale prijs om de koop tot stand te laten
komen
- Akkoord over alle andere voor partijen substantiële elementen
o Plaats en tijdstip levering, betalingstermijn en -wijze, opschortende
voorwaarde krediet
- Secundaire elementen (niet zo belangrijke elementen bij koop-verkoop)
o Verdere onderhandeling mogelijk
o Toepassing aanvullend recht
Aanbod en aanvaarding
- Aanbod
o Een vast en precies voorstel tot contracteren waarin alle voor de
totstandkoming van de overeenkomst onontbeerlijke elementen voorhanden
zijn, zodat andere partij enkel hoeft te aanvaarden opdat overeenkomst
ontstaat (Cass. 23 september 1969)
o Art. 5.19, eerste lid BW
o Psychologisch element
Definitieve bedoeling aanbieder om rechtsband te creëren/wil om
gebonden te zijn i.g.v. aanvaarding
Niet: voorafgaande onderhandelingen, intentieverklaring,
gentlemen’s agreement, scherts, prijslijst, catalogus,
advertentie Immoweb
o Materieel element
Essentiële bestanddelen
Hoofdverbintenissen en voorwerp van de koop
Substantiële bestanddelen
Doorslaggevend voor toestemming partijen
o Veruitwendiging
o Geen bijzondere vormvoorwaarden
Kan mondeling of schriftelijk zijn
6
, o Verbindende kracht t.g.v. eenzijdige wilsuiting (Cass. 9 mei 1980)
o Duur
Lang genoeg in stand gehouden worden om de aanvaarding mogelijk
te maken
Bepaalde en redelijke termijn
Art. 5.19, eerste lid BW
Niet langer bindend na verstrijken termijn of afwijzing die aanbieder
heeft bereikt
Art. 5.19, vierde lid BW
Intrekking mogelijk als bestemmeling nog niet is bereikt
Herroeping nadat bestemmeling is bereikt brengt aansprakelijkheid
aanbieder mee
Schadevergoeding - herstel in natura
- Aanvaarding
o Wil om het aanbod te aanvaarden
Art. 5.20, eerste lid BW
o Geen vormvereisten
Kan mondeling of schriftelijk
o Materieel element: hoofdbestanddelen
o Onvoorwaardelijk
Degene die aanvaardt, mag niet nog andere voorwaarden stellen
Toevoeging voorwaarde of andere elementen = tegenaanbod
o Kennisgeving
Uitdrukkelijk of stilzwijgend (handelsbetrekkingen, tussenpersonen,
afwezigheid protest, uitvoering overeenkomst)
Vb stilzwijgende aanvaarding: bestemmeling aanbod betaalt
conform het aanbod, er worden tussenpersonen ingeschakeld
Eenzijdige verkoopbelofte
- Er is nog geen koop, maar de koop wordt wel voorbereid
- = Koopoptie (call option)
o = verbintenis waarbij een persoon zich tegenover een andere persoon
verbindt een goed te verkopen tegen een bepaalde of bepaalbare prijs
Eenzijdige aankoopbelofte
Verkoopoptie (put option)
- Optiecontract: art. 5.25 BW
o Enkel toestemming begunstigde ontbreekt
o Alle essentiële en substantiële bestanddelen liggen vast
- Geen koop, geen eigendomsoverdracht
7
, - Overdraagbaar door begunstigde
- Onderscheid wederzijdse koopbelofte
o Is koop met eigendomsoverdracht
- Termijn
o Meestal bepaald in de eenzijdige verkoopbelofte
o Geen termijn: verjaring (10 jaar) - recht op terugtrekking (tenzij in strijd met
gem. wil)
o Schadevergoeding indien terugtrekking onrechtmatig is
- Aanvaarding = lichting van de optie
o Kan uitdrukkelijk of stilzwijgend zijn
- Gevolgen t.a.v. derden ???
o Miskenning optie
Art. 5.26, derde lid BW
Indeplaatsstelling begunstigde
o Schadevergoeding
o Roerend goed in handen begunstigde
o Onroerend goed: tijdstip overschrijving
Derde te kwader trouw
Dan kan de begunstigde van de optie opkomen tegen de derde
te kwader trouw
Derde-medeplichtigheid aan contractbreuk
- Wederkerige gekruiste aankoop- verkoopbelofte (= document waarin zowel
aankoopoptie als verkoopoptie staat)
o Bij verkoop van onroerend goed
o “Voor-verkoop”
Verplichting mee te werken aan not. akte
o Koop: subjectief plechtig contract
Voorkeurrecht en voorkooprecht bij verkoop
- Voorkooprecht: de verkoper verbindt er zich alleen toe, indien en wanneer hij tot de
verkoop van het goed overgaat, aan de begunstigde van het voorkooprecht de
mogelijkheid te geven om het goed te kopen tegen de prijs waarvoor het verkocht is
o Right of first refusal
- Voorkeurrecht: eigenaar verbindt zich om, indien hij het goed zou verkopen, het
eerst aan de begunstigde te koop aan te bieden
o Right of first offer
o Opbod mogelijk
Indien derde lagere prijs biedt, dan eerst teruggaan naar begunstigde
van voorkeurrecht
8
, o Zie art. 5.24 BW
- Sanctie
o Miskenning voorkooprecht of voorkeurrecht
Herstel bij equivalent: schadevergoeding
Herstel in natura: indien de koper aansprakelijkheid oploopt wegens
derdemedeplichtigheid aan de contractbreuk van de verkoper, kan de
rechter, wanneer ook de verkoper in het geding is betrokken, de
nietigheid van de overeenkomst uitspreken als vorm van herstel van
de schade van de begunstigde (Cass. 27 april 2006)
Zie ook art. 5.26, tweede lid BW: indeplaatsstelling
Toestemming – wilsgebreken
Dwaling
- Dwaling betreffende zelfstandigheid van de zaak
o Doorslaggevend element: dwaling heeft betrekking op een element dat voor
een partij doorslaggevend is geweest om het contract te sluiten
Element moet een beslissend belang hebben
- Verschoonbare dwaling
o Dwaling mag niet te wijten zijn aan diegene die ze inroept
- Sanctie: nietigheid
o GEEN schadevergoeding
- Wetsvoorstel Boek 7 BW: geen vordering indien dwaling voortvloeit uit
conformiteitsgebrek
- Vergelijking met andere vorderingen
o Bedrog
o Gebrekkige levering
Vb koper koopt een wagen niet ouder dan 1994 en verkoper levert
een wagen niet ouder dan 1992
o Verborgen gebreken
Vb koper koopt een koe die achteraf blijkt aangetast te zijn door een
ziekte
o Culpa in contrahendo
Schadevergoeding – prijsvermindering
Bedrog
- Kunstgrepen, leugens, omstandig stilzwijgen
o Achterhouden mededelingsplichtige informatie (art. 5.35, tweede lid BW)
o Wederpartij zou zonder die kunstgrepen klaarblijkelijk de overeenkomst niet
aangegaan hebben
9