Internationale omgeving
DEEL 1
sessie 2: het internationale ondernemingsklimaat
inleiding
De meest recente vrijhandelsovereenkomst van de EU werd afgesloten met India (januari 2026).
→ De vrijhandelsovereenkomst houdt het volgende in:
- Afschaffing van invoerrechten (tarieven) op 99,5% vd goederen
- Betere toegang tot elkaars markten voor bedrijven
- Afspraken over diensten en investeringen
- Bescherming van intellectuele eigendom (bv. merken en technologie)
- Regels rond duurzaamheid (milieu en arbeidsrechten)
- Verminderen van handelsbarrières (zoals verschillende normen en regels)
- India verlaagt het tarief op EU autoindustrie imports van 100% naar 40% en in 2033 naar
10% (met quota vn 250 000 auto’s/jaar)
Visuele weergave van de “World Trade”
- Elk punt staat voor een schip
- 90% van de goederen die verkocht en
gekocht worden gebeuren per schip
- Het visualiseert de wereldhandel
- Maar niet alleen goederen, maar ook
mensen verspreiden zich
- Dit zien we bv door het coronavirus
- De oorsprong ligt in China
- En toch zien we gevolgen voor de rest van
de wereld
Globalisering: een tijdperk van ongekende groei en welvaartsstijging
Links: waarde van wereldhandel (export) is enorm gestegen,
vooral na 1950 -> Landen verkopen & kopen veel meer van
elkaar
Rechts: Het aantal mensen in extreme armoede in de wereld is
sterk gedaald, vooral sinds 1990
→ Meer mensen hebben genoeg geld om van te leven
Globalisatie => stijging en groei vd welvaart (armoede
gedaald, meer samenwerking, maar export, …)
Negatief effect: Arme groepen lopen enorm achter (kloof) en halen geen voordelen
uit globalisatie
1
,Tot op een zekere hoogte
Globalisering heeft armoede sterk verminderd, maar het
probleem is nog niet overal opgelost
Wat is globalisatie?
• Globalisering: Een kwalitatieve verschuiving naar een
mondiaal economisch systeem dat niet langer gebaseerd is op de autonome nationale
economieën, maar op een geconsolideerde mondiale markt voor productie, distributie en
consumptie (Holm & Sørensen, 1995)
• Dimensies van globalisering:
• Economisch: van nationale naar mondiale markten en productiesystemen ->
Indicatoren: export (handel) en directe buitenlandse investeringen
• Politiek: het einde van de natiestaat
• Cultureel: op weg naar een 'mondiale cultuur'
Afnemende handels- en investeringsbelemmeringen 1913-
2018
Landen hebben minder handelsbarrières gemaakt -> makkelijker
& goedkoper om internationaal te handelen
Vanaf EU gelden voor alle EU-landen dezelfde tarieven
De globalisering is nog steeds bezig
Waarde van export en import over de tijd heen
De wereldhandel groeit sterk -> belangrijk kenmerk van
globalisering
Directe buitenlandse investeringen
Directe buitenlandse investeringen of "Foreign Direct Investment (FDI)" zijn investeringen in
productieve activa (bedrijven) uit een ander land
• Aandelen in een lokaal bedrijf gekocht door een buitenlandse onderneming of
investeerder
• Herbelegde winsten van een buitenlandse onderneming
• Weerspiegelt een blijvende belangstelling voor en zeggenschap over een bedrijf in een
ander land
Directe buitenlandse investeringen verschillen van internationale portefeuillebeleggingen
(financiële belangen). Het cruciale verschil is het niveau van controle
De twee economische kanten van globalisering
2
,PRODUCTIE
De globalisering van productie
Productie = aanbodzijde (maken van producten)
Voordelen: Bedrijven profiteren van nationale verschillen in de kosten
& kwaliteit van productiefactoren zoals grond, arbeid, energie en
kapitaal => verlagen van totale kostenstructuur en kwaliteit/
functionaliteit van hun productieaanbod verbeteren (productie in
lage ontwikkelingslanden)
- Bv. Iphone is ontwikkeld in Californië, maar geproduceerd in China
- Bv. Airbus vliegt over heel de wereld tijdens de productiefasen
Wat is de globalisering van productie?
• Bedrijven kopen goederen en diensten in van over de hele wereld om te profiteren van
nationale verschillen in de kosten en kwaliteit van productiefactoren zoals grond, arbeid,
energie en kapitaal
• Bedrijven kunnen….
• hun totale kostenstructuur verlagen
• de kwaliteit of functionaliteit van hun productaanbod verbeteren
• Bedrijven lopen risico's ….
• Wisselkoersrisico's (bv. andere munteenheden)
• Kredietrisico's (bv. klant in buitenland gaat failliet/ betaald niet)
• Intellectueel eigendom (bv. kennislek)
• Transportrisico's (bv. Suezkanaal blokkeert alle transport)
• Ethische risico's (bedrijf produceert in land met kinderarbeid)
• Landenrisico's:
• Politiek (bv oorlog)
▪ Regelgeving (bv. tekort aan voorraad mondmaskers bij Covid)
• Arbeidsverhoudingen (bv staking)
MARKTEN
De globalisering van markten
Theodore Levitt (McKinsey Quarterly, 1984):
“… een nieuwe commerciële realiteit - de opkomst van wereldwijde
markten voor gestandaardiseerde consumentenproducten
(globalisering) op een voorheen onvoorstelbare schaal. Bedrijven die zich op deze nieuwe realiteit
hebben ingesteld, profiteren van enorme schaalvoordelen op het gebied van productie,
distributie, marketing en management. Door deze voordelen te vertalen naar lagere wereldwijde
prijzen, kunnen ze concurrenten die nog steeds vastzetten in de belemmerende greep van oude
aannames over hoe de wereld werkt, vernietigen“
Markten = verkoop- en distributiezijde (verkoop en verdeling producten)
3
, De rol van technologische verandering
Lagere transportkosten
Helpt bij het creëren van wereldwijde markten en stelt bedrijven in staat
om hun productie te verspreiden over economische, geografisch
gescheiden locaties (bv. container zorgt ervoor dat je alles in geheel kunt
transporteren)
Goedkope informatieverwerking en communicatie: Bedrijven
kunnen wereldwijd verspreide productie creëren en beheren
Goedkope wereldwijde communicatienetwerken: Helpt bij het creëren van een elektronische
wereldwijde marktplaats
Wereldwijde communicatienetwerken en wereldwijde media: Creëert een wereldwijde
cultuur en een wereldwijde markt voor consumentenproducten
De rol van multinationale onderneming
De multinationele onderneming of "Multinational enterprise (MNE)" = elk bedrijf dat
productieve activiteiten heeft in twee of meer landen (rekeninghouden met
regelgeving van ander land) (bv. AB InBev):
• MNEs en globalisering zijn met elkaar verwerven
• Born Globals = bedrijf dat heel snel (bv. 3j) een multinational is geworden door
de grootte van de thuismarkt (vaak kleiner) (bv. hoge technologiebedrijven)
• Multinationale ondernemingen uit opkomende markten = MNO’s afkomstig uit snel
groeiende landen in ontwikkeling
→ De markten zijn vaak minder efficiënt
→ MNO’s bieden bv scholing aan, omdat het onderwijs op hun thuismarkt
nog niet zo aangeboden wordt zoals ze willen
→ MNO’s kunnen goed met incomplete regularisatie omgaan door onzekere
omgeving
• Multinationale staatsbedrijven (SOEs) = grote MNO’s die deels eigendom zijn vd staat
De rol van globale instituten (bv EU)
Globale instituten
• Helpen bij het beheren, reguleren en controleren van de wereldwijde markt
• Bevorderen de totstandkoming van multinationale verdragen om het
wereldwijde bedrijfssysteem te reguleren
-> multilateralisme (ongeveer 200 zijn lid)
Context bij multilateralisme
3 manieren van institutionele regelingen om de betrekkingen tussen (drie of meer) staten te
coördineren:
1. Multilateralisme:
Coördineert de betrekkingen tussen staten op basis van algemene gedragsregels, d.w.z. regels die
het gepaste gedrag voor een bepaalde categorie handelingen voorschrijven, zonder rekening te
4
DEEL 1
sessie 2: het internationale ondernemingsklimaat
inleiding
De meest recente vrijhandelsovereenkomst van de EU werd afgesloten met India (januari 2026).
→ De vrijhandelsovereenkomst houdt het volgende in:
- Afschaffing van invoerrechten (tarieven) op 99,5% vd goederen
- Betere toegang tot elkaars markten voor bedrijven
- Afspraken over diensten en investeringen
- Bescherming van intellectuele eigendom (bv. merken en technologie)
- Regels rond duurzaamheid (milieu en arbeidsrechten)
- Verminderen van handelsbarrières (zoals verschillende normen en regels)
- India verlaagt het tarief op EU autoindustrie imports van 100% naar 40% en in 2033 naar
10% (met quota vn 250 000 auto’s/jaar)
Visuele weergave van de “World Trade”
- Elk punt staat voor een schip
- 90% van de goederen die verkocht en
gekocht worden gebeuren per schip
- Het visualiseert de wereldhandel
- Maar niet alleen goederen, maar ook
mensen verspreiden zich
- Dit zien we bv door het coronavirus
- De oorsprong ligt in China
- En toch zien we gevolgen voor de rest van
de wereld
Globalisering: een tijdperk van ongekende groei en welvaartsstijging
Links: waarde van wereldhandel (export) is enorm gestegen,
vooral na 1950 -> Landen verkopen & kopen veel meer van
elkaar
Rechts: Het aantal mensen in extreme armoede in de wereld is
sterk gedaald, vooral sinds 1990
→ Meer mensen hebben genoeg geld om van te leven
Globalisatie => stijging en groei vd welvaart (armoede
gedaald, meer samenwerking, maar export, …)
Negatief effect: Arme groepen lopen enorm achter (kloof) en halen geen voordelen
uit globalisatie
1
,Tot op een zekere hoogte
Globalisering heeft armoede sterk verminderd, maar het
probleem is nog niet overal opgelost
Wat is globalisatie?
• Globalisering: Een kwalitatieve verschuiving naar een
mondiaal economisch systeem dat niet langer gebaseerd is op de autonome nationale
economieën, maar op een geconsolideerde mondiale markt voor productie, distributie en
consumptie (Holm & Sørensen, 1995)
• Dimensies van globalisering:
• Economisch: van nationale naar mondiale markten en productiesystemen ->
Indicatoren: export (handel) en directe buitenlandse investeringen
• Politiek: het einde van de natiestaat
• Cultureel: op weg naar een 'mondiale cultuur'
Afnemende handels- en investeringsbelemmeringen 1913-
2018
Landen hebben minder handelsbarrières gemaakt -> makkelijker
& goedkoper om internationaal te handelen
Vanaf EU gelden voor alle EU-landen dezelfde tarieven
De globalisering is nog steeds bezig
Waarde van export en import over de tijd heen
De wereldhandel groeit sterk -> belangrijk kenmerk van
globalisering
Directe buitenlandse investeringen
Directe buitenlandse investeringen of "Foreign Direct Investment (FDI)" zijn investeringen in
productieve activa (bedrijven) uit een ander land
• Aandelen in een lokaal bedrijf gekocht door een buitenlandse onderneming of
investeerder
• Herbelegde winsten van een buitenlandse onderneming
• Weerspiegelt een blijvende belangstelling voor en zeggenschap over een bedrijf in een
ander land
Directe buitenlandse investeringen verschillen van internationale portefeuillebeleggingen
(financiële belangen). Het cruciale verschil is het niveau van controle
De twee economische kanten van globalisering
2
,PRODUCTIE
De globalisering van productie
Productie = aanbodzijde (maken van producten)
Voordelen: Bedrijven profiteren van nationale verschillen in de kosten
& kwaliteit van productiefactoren zoals grond, arbeid, energie en
kapitaal => verlagen van totale kostenstructuur en kwaliteit/
functionaliteit van hun productieaanbod verbeteren (productie in
lage ontwikkelingslanden)
- Bv. Iphone is ontwikkeld in Californië, maar geproduceerd in China
- Bv. Airbus vliegt over heel de wereld tijdens de productiefasen
Wat is de globalisering van productie?
• Bedrijven kopen goederen en diensten in van over de hele wereld om te profiteren van
nationale verschillen in de kosten en kwaliteit van productiefactoren zoals grond, arbeid,
energie en kapitaal
• Bedrijven kunnen….
• hun totale kostenstructuur verlagen
• de kwaliteit of functionaliteit van hun productaanbod verbeteren
• Bedrijven lopen risico's ….
• Wisselkoersrisico's (bv. andere munteenheden)
• Kredietrisico's (bv. klant in buitenland gaat failliet/ betaald niet)
• Intellectueel eigendom (bv. kennislek)
• Transportrisico's (bv. Suezkanaal blokkeert alle transport)
• Ethische risico's (bedrijf produceert in land met kinderarbeid)
• Landenrisico's:
• Politiek (bv oorlog)
▪ Regelgeving (bv. tekort aan voorraad mondmaskers bij Covid)
• Arbeidsverhoudingen (bv staking)
MARKTEN
De globalisering van markten
Theodore Levitt (McKinsey Quarterly, 1984):
“… een nieuwe commerciële realiteit - de opkomst van wereldwijde
markten voor gestandaardiseerde consumentenproducten
(globalisering) op een voorheen onvoorstelbare schaal. Bedrijven die zich op deze nieuwe realiteit
hebben ingesteld, profiteren van enorme schaalvoordelen op het gebied van productie,
distributie, marketing en management. Door deze voordelen te vertalen naar lagere wereldwijde
prijzen, kunnen ze concurrenten die nog steeds vastzetten in de belemmerende greep van oude
aannames over hoe de wereld werkt, vernietigen“
Markten = verkoop- en distributiezijde (verkoop en verdeling producten)
3
, De rol van technologische verandering
Lagere transportkosten
Helpt bij het creëren van wereldwijde markten en stelt bedrijven in staat
om hun productie te verspreiden over economische, geografisch
gescheiden locaties (bv. container zorgt ervoor dat je alles in geheel kunt
transporteren)
Goedkope informatieverwerking en communicatie: Bedrijven
kunnen wereldwijd verspreide productie creëren en beheren
Goedkope wereldwijde communicatienetwerken: Helpt bij het creëren van een elektronische
wereldwijde marktplaats
Wereldwijde communicatienetwerken en wereldwijde media: Creëert een wereldwijde
cultuur en een wereldwijde markt voor consumentenproducten
De rol van multinationale onderneming
De multinationele onderneming of "Multinational enterprise (MNE)" = elk bedrijf dat
productieve activiteiten heeft in twee of meer landen (rekeninghouden met
regelgeving van ander land) (bv. AB InBev):
• MNEs en globalisering zijn met elkaar verwerven
• Born Globals = bedrijf dat heel snel (bv. 3j) een multinational is geworden door
de grootte van de thuismarkt (vaak kleiner) (bv. hoge technologiebedrijven)
• Multinationale ondernemingen uit opkomende markten = MNO’s afkomstig uit snel
groeiende landen in ontwikkeling
→ De markten zijn vaak minder efficiënt
→ MNO’s bieden bv scholing aan, omdat het onderwijs op hun thuismarkt
nog niet zo aangeboden wordt zoals ze willen
→ MNO’s kunnen goed met incomplete regularisatie omgaan door onzekere
omgeving
• Multinationale staatsbedrijven (SOEs) = grote MNO’s die deels eigendom zijn vd staat
De rol van globale instituten (bv EU)
Globale instituten
• Helpen bij het beheren, reguleren en controleren van de wereldwijde markt
• Bevorderen de totstandkoming van multinationale verdragen om het
wereldwijde bedrijfssysteem te reguleren
-> multilateralisme (ongeveer 200 zijn lid)
Context bij multilateralisme
3 manieren van institutionele regelingen om de betrekkingen tussen (drie of meer) staten te
coördineren:
1. Multilateralisme:
Coördineert de betrekkingen tussen staten op basis van algemene gedragsregels, d.w.z. regels die
het gepaste gedrag voor een bepaalde categorie handelingen voorschrijven, zonder rekening te
4
