HOOFDSTUK I: CENTRALE CONCEPTEN
veiligheid =veelomvattend begrip
NOOD AAN goede definitie veiligheid
begrippen van deelaspecten of specifieke dimensies
1.veiligheid
-veiligheid =de effectieve bescherming van de mensen tegen persoonlijk LEED, tegen de
aantasting van hun lichamelijke en geestelijke integriteit
·lichamelijke dimensie: bescherming tegen verwondingen EN onnatuurlijke dood
·geestelijke dimensie: bescherming tegen
psychische problemen
OF
psychische problemen als gevolg ve onveilige situatie
-veiligheidszorg =wat burgers doen om lichamelijke en geestelijke integriteit te beschermen
-veiligheidsbeleid =wat overheid doet om haar burgers te beschermen
-veiligheidsrisico =de kans dat je loopt om slachtoffer te worden, LEED te ondervinden
constant aanwezig in alle sectoren
R = p x E ·de kans op bedreiging
·de schadelijke effecten
!een grote kans betekent niet altijd een groot risico!
vb. de kans van een gebeurtenis is groot MAAR de impact is klein risico klein
autorijden, vliegtuigcrash
2.hoofdthema’s binnen veiligheid
Er zijn ≠ soorten veiligheid:
·Objectieve en subjectieve veiligheid
·Sociale en fysieke veiligheid
·Criminaliteit en leefbaarheid
·Interne en externe veiligheid
·Safety en Security
-objectieve veiligheid FEITEN
=een gemeten niveau op voorhand bepaalde schaal van veiligheid
=feitelijke veiligheid
=men meet en telt uiterlijke waarneembare maatschappelijke verschijnselen EN die zijn
onafhankelijk waarneembaar
HOE METEN?
·officiële registraties: politiestatistieken vormen reflectie van registratie v criminele feiten
PROBLEEM 1
dark number problematiek
PROBLEEM 2
prioriteitstellingen en gericht politieaandacht
,Dark number =de geregistreerde criminaliteit is slechts een fractie van de reële omvang van
de criminaliteit
Verklaringen
slachtoffers doen niet altijd aangifte bij de politie als er iets gebeurt cf. fietsdiefstal
sommige delicten zijn slachtofferloos vb. handel in drugs
sommige delicten zijn moeilijk zichtbaar vb. fraude
registratiebereidheid bij politiediensten
-grey number =wel aangeven bij de politie, maar politie registreert niet
-afhankelijk van de prioriteiten die gesteld worden in
geeft een vertekend beeld
!toename van geregistreede criminaliteit betekent niet altijd daadwerkelijke stijging van v
meer criminaliteit!
·slachtoffersenquêtes: polsen bij grote, representatieve steekproef naar slachtofferschap van
reeks criminele feiten
voordeel: slachtoffers van feiten waarbij aangifte% laag is ook aanwezig
nadeel: niet noodzakelijk een beter zicht op ernstige delicten
geen oplossing voor slachtofferloze delciten
België Veiligheidsmonitor afgeschaft 2009
·self-report-onderzoek of daderbevraging
-subjectieve veiligheid GEVOEL
=mate waarin mensen zich veilig voelen
=een persoonlijke zaak, eigen beleving
HOE METEN?
moeilijk meetbaar
Hoe veilig voelt u zich? OF Voelt u zich wel eens onveilig? standaardvragen
samenspel van ≠ factoren
verband tussen objectieve en subjectieve veiligheid?
soms samenhang MAAR niet noodzakelijk
we moeten ons nt verstoppen achter statistieken MAAR ook rekening houden mt het gevoel
houden verband met elkaar, maar vaak minder strikt dan dat men zou vermoeden
soms subjectieve onveiligheid = objectieve onveiligheid
soms subjectieve onveiligheid < objectieve onveiligheid
soms objectieve onveiligheid < subjectieve onveiligheid
-sociale veiligheid
=de mate waarin mensen beschermd zijn en zich beschermd voelen tegen persoonlijk leed
door misdrijven, overtredingen en overlast door anderen
·zowel individuen als tussen groepen
,·zowel (semi)publiek als privaat
·zowel alledaags als terrorisme, oorloog…
·heeft objectieve en subjectieve zijde
Intentie: ook als iemand iemand per ongeluk pijn doet en dit voor leed heeft gezorgd, dan
kunnen we dit onder sociale veiligheid rekenen
Ernst: ook bij een minimale vorm van leed sprake van sociale onveiligheid
-fysieke veiligheid OF systematische
=de mate waarin mensen beschermd zijn en zich beschermd voelen tegen persoonlijk leed
door ongevallen en tegen onheil van niet-menselijke oorsprong
·objectieve component: meetbare situaties vb. aantal arbeidsongevallen
·Subjectieve component: risicoperceptie inschatting dat men maakt van het risico
!achter fouten in systemen vinden we altijd personen MAAR dat wil niet zeggen dat deze
altijd verwijtbaar zijn!
bij twijfels naar het gerecht
verband fysieke en sociale veiligheid dun
vb. ongeval of misdrijf?
-criminaliteit:
=het plegen van misrijven EN de wetgever bepaalt wat strafbaar is (strafrecht)
=is een weerspiegeling van de maatschappelijke ontwikkelingen MAAR de wet kan
achterlopen op die maatschappelijke ontwikkelingen
=sociale constructie: gedrag dat als zodanig is benoemd
SOORTEN
·overtredingen
·wanbedrijven
·misdaden
schade meestal helder MAAR in sommige gevallen niet vb. verzekeringsfraude
OOK schade door georganiseerde misdaden is nt altijd duidelijk op korte termijn WEL lange
termijn
!criminaliteit niet altijd een kwestie die de veiligheid direct aangaat!
-Leefbaarheid:
=de mate waarin de woonomgeving van mensen past bij hun fysieke en psychische
behoeften
=welbevinden breder dan veiligheid
V/A van behoeften bewoners EN wat woonomgeving te bieden heeft
objectieve leefbaarheid: alle kenmerken of feitelijke prestaties vd leefomgeving
subjectieve leefbaarheid: beleving van de mensen uit die prestaties
lopen niet perse parallel
, !tijds- en plaatsgebonden (leefbaarheid 100 jaar geleden tov nu), MAAR ook soms overal
gelijk: eten en drinken, sociaal contact,…
+tolerantiedrempel: grens tussen veiligheid en leefbaarheid is dun: wat voor de één
onprettig is, is voor de ander beangstigend overlast - tolerantie
vb. spelende kinderen
-externe veiligheid:
=de kans om buiten een inrichting te overlijden als rechtstreeks gevolg van een ongewoon
voorval binnen die inrichting waarbij een gevaarlijke stof betrokken is
=risico’s voor personen buiten de inrichting (buren, …) als GEVOLG ve incident id inrichting
vb. Gasexplosie Gellingen, vuurwerkramp Enschede
-interne veiligheid:
=de veiligheid van personen die gebruik maken van, of zich bevinden in het systeem van het
bedrijf waar het ongeval zich voordoet
vb. bezoekers, klanten, gasten, leveranciers, werknemers, …
SOORTEN
·arbeidsveiligheid =de bescherming van werknemers tegen bedrijfsongevallen
interne veiligheid voor werknemers
·bedrijfsveiligheid =bescherming tegen fysieke en sociale veiligheid vanuit de omgeving
bedrijfsbeveiliging: maatregelen voor de bedrijfsveiligheid (toegangscontrole, …)
Arbeidsveiligheid:
Fysieke component: werknemer geraakt gewond doordat tijdens een storm een ton op hem is
gevlogen
Sociale component: werknemer raakt gewond doordat een collega met zijn Clark op zijn voeten is
gereden
Bedrijfsveiligheid
Fysieke component: de bezoekers en werknemers raken gewond doordat een blikseminslag brand
heeft veroorzaakt
Sociale component: de bezoekers en werknemers raken gewond doordat terroristen een bom hebben
doen ontploffen in de inkomhal van het bedrijf
-safety:
=de effectieve bescherming van mensen tegen gevaar
-security:
=de effectieve bescherming v sociale of technische systemen tegen ongewenste aantasting
3.Integrale veiligheid als concept
integrale veiligheid = een bepaald veiligheidsprobleem in een breder perspectief plaatsen
4 DIMENSIES
-tijd:
=een veiligheidsprobleem is geen momentopname MAAR onderdeel ve proces, oorzaak-
gevolgketen
PROBLEEM begint niet op moment zelf maar vooraf + men houdt rekening met de gevolgen
voor de tijddimensie gebruikt men de veiligheidsketen of de preventiepiramide
veiligheid =veelomvattend begrip
NOOD AAN goede definitie veiligheid
begrippen van deelaspecten of specifieke dimensies
1.veiligheid
-veiligheid =de effectieve bescherming van de mensen tegen persoonlijk LEED, tegen de
aantasting van hun lichamelijke en geestelijke integriteit
·lichamelijke dimensie: bescherming tegen verwondingen EN onnatuurlijke dood
·geestelijke dimensie: bescherming tegen
psychische problemen
OF
psychische problemen als gevolg ve onveilige situatie
-veiligheidszorg =wat burgers doen om lichamelijke en geestelijke integriteit te beschermen
-veiligheidsbeleid =wat overheid doet om haar burgers te beschermen
-veiligheidsrisico =de kans dat je loopt om slachtoffer te worden, LEED te ondervinden
constant aanwezig in alle sectoren
R = p x E ·de kans op bedreiging
·de schadelijke effecten
!een grote kans betekent niet altijd een groot risico!
vb. de kans van een gebeurtenis is groot MAAR de impact is klein risico klein
autorijden, vliegtuigcrash
2.hoofdthema’s binnen veiligheid
Er zijn ≠ soorten veiligheid:
·Objectieve en subjectieve veiligheid
·Sociale en fysieke veiligheid
·Criminaliteit en leefbaarheid
·Interne en externe veiligheid
·Safety en Security
-objectieve veiligheid FEITEN
=een gemeten niveau op voorhand bepaalde schaal van veiligheid
=feitelijke veiligheid
=men meet en telt uiterlijke waarneembare maatschappelijke verschijnselen EN die zijn
onafhankelijk waarneembaar
HOE METEN?
·officiële registraties: politiestatistieken vormen reflectie van registratie v criminele feiten
PROBLEEM 1
dark number problematiek
PROBLEEM 2
prioriteitstellingen en gericht politieaandacht
,Dark number =de geregistreerde criminaliteit is slechts een fractie van de reële omvang van
de criminaliteit
Verklaringen
slachtoffers doen niet altijd aangifte bij de politie als er iets gebeurt cf. fietsdiefstal
sommige delicten zijn slachtofferloos vb. handel in drugs
sommige delicten zijn moeilijk zichtbaar vb. fraude
registratiebereidheid bij politiediensten
-grey number =wel aangeven bij de politie, maar politie registreert niet
-afhankelijk van de prioriteiten die gesteld worden in
geeft een vertekend beeld
!toename van geregistreede criminaliteit betekent niet altijd daadwerkelijke stijging van v
meer criminaliteit!
·slachtoffersenquêtes: polsen bij grote, representatieve steekproef naar slachtofferschap van
reeks criminele feiten
voordeel: slachtoffers van feiten waarbij aangifte% laag is ook aanwezig
nadeel: niet noodzakelijk een beter zicht op ernstige delicten
geen oplossing voor slachtofferloze delciten
België Veiligheidsmonitor afgeschaft 2009
·self-report-onderzoek of daderbevraging
-subjectieve veiligheid GEVOEL
=mate waarin mensen zich veilig voelen
=een persoonlijke zaak, eigen beleving
HOE METEN?
moeilijk meetbaar
Hoe veilig voelt u zich? OF Voelt u zich wel eens onveilig? standaardvragen
samenspel van ≠ factoren
verband tussen objectieve en subjectieve veiligheid?
soms samenhang MAAR niet noodzakelijk
we moeten ons nt verstoppen achter statistieken MAAR ook rekening houden mt het gevoel
houden verband met elkaar, maar vaak minder strikt dan dat men zou vermoeden
soms subjectieve onveiligheid = objectieve onveiligheid
soms subjectieve onveiligheid < objectieve onveiligheid
soms objectieve onveiligheid < subjectieve onveiligheid
-sociale veiligheid
=de mate waarin mensen beschermd zijn en zich beschermd voelen tegen persoonlijk leed
door misdrijven, overtredingen en overlast door anderen
·zowel individuen als tussen groepen
,·zowel (semi)publiek als privaat
·zowel alledaags als terrorisme, oorloog…
·heeft objectieve en subjectieve zijde
Intentie: ook als iemand iemand per ongeluk pijn doet en dit voor leed heeft gezorgd, dan
kunnen we dit onder sociale veiligheid rekenen
Ernst: ook bij een minimale vorm van leed sprake van sociale onveiligheid
-fysieke veiligheid OF systematische
=de mate waarin mensen beschermd zijn en zich beschermd voelen tegen persoonlijk leed
door ongevallen en tegen onheil van niet-menselijke oorsprong
·objectieve component: meetbare situaties vb. aantal arbeidsongevallen
·Subjectieve component: risicoperceptie inschatting dat men maakt van het risico
!achter fouten in systemen vinden we altijd personen MAAR dat wil niet zeggen dat deze
altijd verwijtbaar zijn!
bij twijfels naar het gerecht
verband fysieke en sociale veiligheid dun
vb. ongeval of misdrijf?
-criminaliteit:
=het plegen van misrijven EN de wetgever bepaalt wat strafbaar is (strafrecht)
=is een weerspiegeling van de maatschappelijke ontwikkelingen MAAR de wet kan
achterlopen op die maatschappelijke ontwikkelingen
=sociale constructie: gedrag dat als zodanig is benoemd
SOORTEN
·overtredingen
·wanbedrijven
·misdaden
schade meestal helder MAAR in sommige gevallen niet vb. verzekeringsfraude
OOK schade door georganiseerde misdaden is nt altijd duidelijk op korte termijn WEL lange
termijn
!criminaliteit niet altijd een kwestie die de veiligheid direct aangaat!
-Leefbaarheid:
=de mate waarin de woonomgeving van mensen past bij hun fysieke en psychische
behoeften
=welbevinden breder dan veiligheid
V/A van behoeften bewoners EN wat woonomgeving te bieden heeft
objectieve leefbaarheid: alle kenmerken of feitelijke prestaties vd leefomgeving
subjectieve leefbaarheid: beleving van de mensen uit die prestaties
lopen niet perse parallel
, !tijds- en plaatsgebonden (leefbaarheid 100 jaar geleden tov nu), MAAR ook soms overal
gelijk: eten en drinken, sociaal contact,…
+tolerantiedrempel: grens tussen veiligheid en leefbaarheid is dun: wat voor de één
onprettig is, is voor de ander beangstigend overlast - tolerantie
vb. spelende kinderen
-externe veiligheid:
=de kans om buiten een inrichting te overlijden als rechtstreeks gevolg van een ongewoon
voorval binnen die inrichting waarbij een gevaarlijke stof betrokken is
=risico’s voor personen buiten de inrichting (buren, …) als GEVOLG ve incident id inrichting
vb. Gasexplosie Gellingen, vuurwerkramp Enschede
-interne veiligheid:
=de veiligheid van personen die gebruik maken van, of zich bevinden in het systeem van het
bedrijf waar het ongeval zich voordoet
vb. bezoekers, klanten, gasten, leveranciers, werknemers, …
SOORTEN
·arbeidsveiligheid =de bescherming van werknemers tegen bedrijfsongevallen
interne veiligheid voor werknemers
·bedrijfsveiligheid =bescherming tegen fysieke en sociale veiligheid vanuit de omgeving
bedrijfsbeveiliging: maatregelen voor de bedrijfsveiligheid (toegangscontrole, …)
Arbeidsveiligheid:
Fysieke component: werknemer geraakt gewond doordat tijdens een storm een ton op hem is
gevlogen
Sociale component: werknemer raakt gewond doordat een collega met zijn Clark op zijn voeten is
gereden
Bedrijfsveiligheid
Fysieke component: de bezoekers en werknemers raken gewond doordat een blikseminslag brand
heeft veroorzaakt
Sociale component: de bezoekers en werknemers raken gewond doordat terroristen een bom hebben
doen ontploffen in de inkomhal van het bedrijf
-safety:
=de effectieve bescherming van mensen tegen gevaar
-security:
=de effectieve bescherming v sociale of technische systemen tegen ongewenste aantasting
3.Integrale veiligheid als concept
integrale veiligheid = een bepaald veiligheidsprobleem in een breder perspectief plaatsen
4 DIMENSIES
-tijd:
=een veiligheidsprobleem is geen momentopname MAAR onderdeel ve proces, oorzaak-
gevolgketen
PROBLEEM begint niet op moment zelf maar vooraf + men houdt rekening met de gevolgen
voor de tijddimensie gebruikt men de veiligheidsketen of de preventiepiramide
