Partim verbintenissenrecht
Hoofdstuk 1: inleiding
Algemene inleiding
Verbintenissenrecht is de basis bij veel andere rechtstakken!
Waar vind je het verbintenissenrecht?
Het burgerlijk wetboek van 1804
Nieuw Burgerlijk wetboek:
- Nieuwe structuur in verschillende boeken, ingevoerd bij wet van
13 april 2019 (gewijzigd bij wet 28/04/2022)
Niet elk boek heeft echter al een inhoud
Belangrijke boeken voor verbintenissenrecht: Boek 5 maar
ook Boek 1, Boek 6, Boek 8 en toekomstig Boek 10
(verjaring)
- Onderscheid: oud BW en BW
Boek 5 BW: verbintenissen
- In werking getreden op 1 januari 2023
- Toepasselijk op rechtshandelingen en rechtsfeiten van na de
inwerkingtreding
- Op situaties van voor de inwerkingtreding blijft oude BW van
toepassing
Boek 6 BW: buitencontractuele aansprakelijkheid
- In werking getreden op 1 januari 2025
, - Toepasselijk op feiten die tot aansprakelijkheid kunnen leiden en
die zich hebben voorgedaan na de inwerkingtreden
Boek 8 BW: bewijs
Oud BW: koop, huur, bewaargeving, lening, dading …. (toekomst:
boek 7 BW: bijzondere contracten)
Maar ook verschillende vindplaatsen van verbintenissenrecht naast het
BW!
Vb. Vlaamse Woninghuurdecreet
Wetboek economisch recht
Arbeidsovereenkomstenwet
De bijzondere regel heeft voorrang op de algemene regel!
Wat is een verbintenis?
Een verbintenis kan contractueel of buiten contractueel:
Begrip:
Artikel 5.1 BW: “Een verbintenis is een rechtsband op grond waarvan
een schuldeiser van een schuldenaar, indien nodig in rechte, de
uitvoering van een prestatie mag eisen.”
Een juridische verplichting tussen twee of meer personen
Eigenschappen van een verbintenis
1) De verbintenis creëert een rechtsband tussen personen
De schuldenaar heeft een verbintenis tegenover een schuldeiser
De schuldeiser heeft een vorderingsrecht tegenover de schuldenaar
natuurlijke natuurlijke persoon/
persoon/ rechtspersoon
rechtspersoon
nieuw: iets garanderen
Wie is schuldeiser en schuldenaar in dit voorbeeld?
Welke prestatie moet de schuldenaar leveren/ kan de SE eisen? Wat
is m.a.w. het voorwerp van de VB?
wederkerige overeenkomst
, Verschil vorderingsrechten en zakelijke rechten
- Bestaat er soms ook een rechtsband tussen personen en zaken/
goederen
- Heet dit ook een ‘verbintenis’?
Onderscheid vorderingsrechten en zakelijke rechten
Zakelijke rechten
Zelfstandige zakelijke rechten Zakelijke zekerheidsrechten
Eigendom Hypotheek
Vruchtgebruik Pand
Recht van gebruik voorrechten
Recht van bewoning
Erfdienstbaarheden
Recht van opstal
Erfpacht
voorbeeld 1:
In 2020 ondertekenen Jan en Annelies een huurovereenkomst,
waarin Jan zich ertoe verbindt gedurende vijf jaar aan Annelies een
garagebox te verhuren. In 2024 beslist Jan echter de garagebox te
verkopen aan Peter. Peter heeft de garage echter gekocht om die
zelf te gebruiken.
Kan Annelies van Peter eisen dat zij de garagebox nog twee jaar
langer mag huren?
, - Nee, want het gaat over een vorderingsrecht en dit is niet zo
sterk. Dit zou anders zijn met een zakelijk recht.
Voorbeeld 2:
Vincent huurt een wagen van een autoverhuurbedrijf, maar hij
verkoopt die door aan Wim, die niet weet dat het gaat om een
huurwagen.
Welk recht heeft het autoverhuurbedrijf op de wagen?
- Het autohuurverblijf staat wel sterk en kan de auto terugvragen.
Ze zijn eigenaar dus hebben het eigendomsrecht dus een
volgrecht van toepassing. En kan opgevraagd worden
2) Een verbintenis heeft in geld waardeerbare aanspraken tot
voorwerp
Het klassieke verbintenissenrecht concentreert zich op de
vermogensrechtelijke verbintenissen. Zaken die niet vermogensrechtelijk
zijn, vallen niet onder het verbintenissenrecht.
3) Een verbintenis is afdwingbaar
Voorbeeld Gentlemen’s agreement:
Belgische bouwbedrijven zijn elkaars concurrent. Ze spreken onder
elkaar af dat ze “elkaar niet zullen onderbieden bij een bepaalde
aanbesteding, om de winstgevendheid in de sector te beschermen”
- Deze afspraak wordt niet schriftelijk vastgelegd
- Er is geen intentie om juridische afdwingbaar te zijn
- Men vertrouwt elkaar op erewoord
Casus:
Hoofdstuk 1: inleiding
Algemene inleiding
Verbintenissenrecht is de basis bij veel andere rechtstakken!
Waar vind je het verbintenissenrecht?
Het burgerlijk wetboek van 1804
Nieuw Burgerlijk wetboek:
- Nieuwe structuur in verschillende boeken, ingevoerd bij wet van
13 april 2019 (gewijzigd bij wet 28/04/2022)
Niet elk boek heeft echter al een inhoud
Belangrijke boeken voor verbintenissenrecht: Boek 5 maar
ook Boek 1, Boek 6, Boek 8 en toekomstig Boek 10
(verjaring)
- Onderscheid: oud BW en BW
Boek 5 BW: verbintenissen
- In werking getreden op 1 januari 2023
- Toepasselijk op rechtshandelingen en rechtsfeiten van na de
inwerkingtreding
- Op situaties van voor de inwerkingtreding blijft oude BW van
toepassing
Boek 6 BW: buitencontractuele aansprakelijkheid
- In werking getreden op 1 januari 2025
, - Toepasselijk op feiten die tot aansprakelijkheid kunnen leiden en
die zich hebben voorgedaan na de inwerkingtreden
Boek 8 BW: bewijs
Oud BW: koop, huur, bewaargeving, lening, dading …. (toekomst:
boek 7 BW: bijzondere contracten)
Maar ook verschillende vindplaatsen van verbintenissenrecht naast het
BW!
Vb. Vlaamse Woninghuurdecreet
Wetboek economisch recht
Arbeidsovereenkomstenwet
De bijzondere regel heeft voorrang op de algemene regel!
Wat is een verbintenis?
Een verbintenis kan contractueel of buiten contractueel:
Begrip:
Artikel 5.1 BW: “Een verbintenis is een rechtsband op grond waarvan
een schuldeiser van een schuldenaar, indien nodig in rechte, de
uitvoering van een prestatie mag eisen.”
Een juridische verplichting tussen twee of meer personen
Eigenschappen van een verbintenis
1) De verbintenis creëert een rechtsband tussen personen
De schuldenaar heeft een verbintenis tegenover een schuldeiser
De schuldeiser heeft een vorderingsrecht tegenover de schuldenaar
natuurlijke natuurlijke persoon/
persoon/ rechtspersoon
rechtspersoon
nieuw: iets garanderen
Wie is schuldeiser en schuldenaar in dit voorbeeld?
Welke prestatie moet de schuldenaar leveren/ kan de SE eisen? Wat
is m.a.w. het voorwerp van de VB?
wederkerige overeenkomst
, Verschil vorderingsrechten en zakelijke rechten
- Bestaat er soms ook een rechtsband tussen personen en zaken/
goederen
- Heet dit ook een ‘verbintenis’?
Onderscheid vorderingsrechten en zakelijke rechten
Zakelijke rechten
Zelfstandige zakelijke rechten Zakelijke zekerheidsrechten
Eigendom Hypotheek
Vruchtgebruik Pand
Recht van gebruik voorrechten
Recht van bewoning
Erfdienstbaarheden
Recht van opstal
Erfpacht
voorbeeld 1:
In 2020 ondertekenen Jan en Annelies een huurovereenkomst,
waarin Jan zich ertoe verbindt gedurende vijf jaar aan Annelies een
garagebox te verhuren. In 2024 beslist Jan echter de garagebox te
verkopen aan Peter. Peter heeft de garage echter gekocht om die
zelf te gebruiken.
Kan Annelies van Peter eisen dat zij de garagebox nog twee jaar
langer mag huren?
, - Nee, want het gaat over een vorderingsrecht en dit is niet zo
sterk. Dit zou anders zijn met een zakelijk recht.
Voorbeeld 2:
Vincent huurt een wagen van een autoverhuurbedrijf, maar hij
verkoopt die door aan Wim, die niet weet dat het gaat om een
huurwagen.
Welk recht heeft het autoverhuurbedrijf op de wagen?
- Het autohuurverblijf staat wel sterk en kan de auto terugvragen.
Ze zijn eigenaar dus hebben het eigendomsrecht dus een
volgrecht van toepassing. En kan opgevraagd worden
2) Een verbintenis heeft in geld waardeerbare aanspraken tot
voorwerp
Het klassieke verbintenissenrecht concentreert zich op de
vermogensrechtelijke verbintenissen. Zaken die niet vermogensrechtelijk
zijn, vallen niet onder het verbintenissenrecht.
3) Een verbintenis is afdwingbaar
Voorbeeld Gentlemen’s agreement:
Belgische bouwbedrijven zijn elkaars concurrent. Ze spreken onder
elkaar af dat ze “elkaar niet zullen onderbieden bij een bepaalde
aanbesteding, om de winstgevendheid in de sector te beschermen”
- Deze afspraak wordt niet schriftelijk vastgelegd
- Er is geen intentie om juridische afdwingbaar te zijn
- Men vertrouwt elkaar op erewoord
Casus:
