Samenvatting Goederenrecht Rechtspraktijk 1

Partim: Goederenrecht


Inleiding
Inhoud en opbouw
 Goederenrecht = regels over
- De rechten = zakelijk rechten = rechten op een bepaald goed en
de macht om te handelen met dit goed
- Die personen kunnen hebben = rechtssubjecten
- Op goederen = rechtsobjecten die vatbaar zijn voor toe-eigening

Illustratie
 Vruchtgebruik = het recht van gebruik en genot van een zaak
waarvan het eigendomsrecht bij iemand anders ligt
- Waarom?
Succesieplanning = plannen over u erfenis

 Bv. ouders hebben een huis en een kind, kind zal dit huis
erven en zal ook belastingen moeten betalen. Voor de
belasting te verminderen kunnen ze al eerder het huis
schenken aan het kind. De ouders willen een bepaalde
garantie dat het kind niet helemaal het eigendomsrecht
heeft. Daarom komt vruchtgebruik van pas…

 Mede-eigendom = meerdere personen samen eigenaar zijn van
eenzelfde goed
- Bv. appartement, je bent exclusieve eigenaar van jouw
appartement maar ook mede-eigenaar van de
gemeenschappelijke ruimte (bv. lift, hal, trappen, dak, muren,…)
 Onderhoudskosten voor de lift


 Opstalrecht = recht om op andermans grond bouwwerken op te
richten en er eigenaar van te zijn
- Bv. groen energie => energie maatschappij die zonnepanelen en
windtrubines willen zetten => willen niet eigenaar zijn van de
grond => opstalconstructie; land dat niet gebruikt wordt zoals
een landbouwgrond => landbouwer blijft eigenaar maar de
bedrijven krijgen alleen het recht van het plaatsen van de
constructies

Belang:
 Basiselement van ons rechtssysteem:
En dus onmisbare kennis voor de juridische professional
- Basis voor veel juridische documenten en transacties
Bv. koopovereenkomst, hypotheekakten,…

- Veel voorkomend onderwerp in juridische adviesverlening en
geschillen

, Bv. successieplanning, energieprojecten,…

- Samenhang met andere rechtstakken
Bv. erfrecht, beslagrecht, insolventierecht,…

Thema 1: begrippen, soorten goederen en zakelijke rechten


Situering
Wat is goederenrecht?
Begrip:
 Goederenrecht: regels over
- De rechten die = zakelijke rechten
- Personen kunnen hebben = rechtssubjecten
- Op goederen = rechtsobjecten/ voorwerpen vatbaar voor toe-
eigening

Rechtssubject Rechtsobject
 Persoon die rechten en  Zaak/ voorwerp waarover
plichten kan hebben rechtssubjecten rechten
 Heeft ‘rechtspersoonlijkheid’ kunnen uitoefenen
 Kan een wil uitdrukken en  Is ‘willoos’
rechtshandeling stellen  Bv. huis, auto,
 2 soorten: vorderingsrecht
- Natuurlijke personen =
mensen ‘van vlees en
bloed’
- Rechtspersonen =
juridische constructie,
eigen rechten en plichten,
los van haar leden


Situering:
 Goederenrecht: onderdeel van het vermogensrecht
= recht tot regeling van vermogensrechten of patrimoniale rechten

- In geld waardeerbare rechten, dus met een economische waarde
en vatbaar voor verhandeling

Extrapatrimoniale rechten

 Soorten vermogensrechten
1. Zakelijke rechten
2. Vorderingsrechten
3. Intellectuele rechten

,Zakelijke rechten
 geven rechtssubject rechtstreek recht op een rechtsobject (of geld
waarde ervan)
 recht = zeggenschap/ macht/ bevoegdheid over het goed (of recht
op geldwaarde ervan)
 vereist geen tussenkomst/ handeling van ander rechtssubject
 met variabele draagwijdte i.f.v. soort zakelijke recht
 gaat over de rechtstreekse verhouding tussen rechtssubject en
rechtsobject
 absolute werking = erga omnes worden uitgeoefend want moet door
iedereen geëerbiedigd worden

= goederenrecht

Vorderingsrechten
 geven rechtssubject recht op prestatie van een ander rechtssubject
 prestatie = iets doen of iets geven
 gaat over de verhouding tussen rechtssubjecten
 relatieve werking

= verbintenissenrecht




Soorten zakelijke rechten
Zakelijke hoofdrechten (of zelfstandige zakelijke rechten):
 betreffen het goed zelf
 verlenen recht (zeggenschap) over goed zelf

,  zijn zelfstandige rechten = bestaan op zichzelf, zonder band met
andere rechtsverhouding
 met variabele draagwijdte ifv soort zakelijk hoofdrecht

1) eigendomsrecht = meest volkomen zakelijke recht (art. 3.3, lid 2
BW)
2) mede-eigendom = variant eigendomsrecht met eigen kenmerken
(art. 3.3, lid 2 BW)
3) zakelijke gebruiksrechten = zakelijke rechten met minder
omvangrijke zeggenschap: art. 3.3, lid 3 BW
 vruchtgebruik
 opstalrecht
 erfpacht
 erfdienstbaarheden

Je hebt hier altijd twee partijen:
- partij 1: eigenaar
- partij 2: zakelijk gebruiker

zakelijke zekerheidsrechten (accessoire zakelijke rechten):
 betreffen geldwaarde van het goed
 verlenen recht op geldwaarde van het goed
 zijn afhankelijk van andere rechtsverhouding = accessorium/ bijzaak
van een schuldvordering




 waarborgen deze schuldvordering en geven zo ‘zekerheid’ van
nakoming ervan
 bieden voorrang op andere SEs in ‘samenloopsituaties’
 met variabele draagwijdte ifv soort zakelijk zekerheidsrecht
1) voorrechten
2) pand
3) hypotheek
4) retentierecht (art. 3.3, lid 4 BW)

,Rechtsbronnen




 Probleem: samenleving was anders in 1804 veel regels hadden
betrekking op dingen die nu minder relevant
 Boek 3 Goederen: veel voordelen
 Complexe: nog een aantal boeken zijn nog niet vastgesteld
- Specifieke regels van koop staan in boek 7 maar dit bestaat nog
niet

, Belang goederenrecht
 Verband met maatschappelijke welvaart
- Bepaalt omvang vermogen: belangrijk voor eigen levenskwaliteit
- Bepaalt kredietwaardigheid: belangrijk voor de economie

 Belangrijk onderdeel goederenrecht = publiciteitssysteem
- Systeem waaruit blijkt wie welke zakelijke rechten heeft op welke
goederen
- Nuttig in vele opzichten: voor medecontractanten, Ses,
investeerders, OV,..
- België: onderscheid RG en OG
 OG: uitgewerkt publiciteitssysteem => wordt vastgelegd bij
een overheidskantoor
 RG: bezit geldt als eigendomstitel



Indeling van goederen
Algemeen
 Juridische basis: art. 3.38 – 3.49 BW
 Waarom indelen?
- Elke categorie goederen heeft eigen juridisch statuut

 Soorten indelingen: goederen kunnen worden ingedeeld volgens…
- Toe-eigeningsmogelijkheid (bv. “verborgen goederen”)
- Gebruik: verbruikbare vs niet-verbruikbare goederen
- Aard:
 Lichamelijke vs onlichamelijk
 Roerend vs onroerend

Voorbeeld: verborgen goederen
Eigenaar heeft het goed verborgen maar iemand vind het. Wie is
eigenaar?
- Goed is verborgen en heeft geen eigenaar, louter gevonden
- Schat op u eigen pand dan wordt je volledig eigenaar
- Anders is het afhankelijk van de relatie tot plaats van vinding

Belang onderscheid OG – RG:
 Verkrijging eigendom door verjaring
- Je kan eigenaar worden door verjaring; verstrijkt een bepaalde
tijd
- Bv. twee percelen grond naast elkaar, A gebruikt al jaren een stuk
grond van B, geen probleem daarvan, A kan eigendomsrecht
krijgen op dat deel door verjaring. Het gebruik van het perceel
zorgt dat hij na jaren eigenaar kan worden.
- Regels voor de verjaring zijn afhankelijk van aard van goed