Microbiologie - Bacteriologie
Algemene Bacteriologie
Hoofdstuk 1: Introductie
1.1: Evolutie
Microbiële fossielen:
Eerste leven op aarde 3,5 tot 4
miljard jaren geleden:
Stromatolieten:
afzettingsgesteenten met
fossiele filamenteuze
micro-organismen. vb:
cyanobacteriën
Fossiele microbiële
‘matten’
versteende resten van
micro-organismen die
samen in lagen
groeiden
vooral gevormd in
intergetijdengebieden
gebieden die soms
onderwater staan
(vloed) of
Microbiologie - Bacteriologie 1
, droogvallen (eb) =
zones tussen hoog-
en laagwaterlijn
Kerogen: organisch
materiaal in oude
gesteenten
wijst op biologische
activiteit
gevolg: O2-productie door sommige bacteriën maakte ander leven
mogelijk !
1.2: Historisch overzicht
Vóór 1650:
Theorie van spontane generatie: ontstaan van levende organismen
uit niet-levend materiaal
G. Fracastoro (ca. 1478–1553): zag als eerste relatie tussen ziekte en
spreiding door direct contact, aanraking van kleding, lucht, ...
conclusie: overdraagzaamheid van ziekte
Microbiologie - Bacteriologie 2
, Vanaf 17e eeuw:
Ontwikkeling van microscoop (30x)
Introductie van term ‘cel’ als entiteit in weefsel (Robert Hooke: 1635-
1703)
Van 1650-1850
Antoni van Leeuwenhoek
Carolus Linnaeus
1850-1950:
Louis Pasteur & medewerkers
Robert Koch & medewerkers
Martinus Beijerinck & Sergei Winogradsky
vanaf 1950: modern tijdperk
Intrede biochemie
Intrede moleculaire biologie
1. Antoni van Leeuwenhoek (1632 - 1723)
Ontwikkelde lichtmicroscoop met hoge resolutie (270 – 480x)
Beschreef als eerste bacteriën (1683): ‘Animalcules’ = kleine levende
wezens
2. Carolus (Carl) Linnaeus (1707 – 1778)
Grondlegger huidige taxonomie:
Taxonomie = wetenschap van het indelen en benoemen van
organismen.
‘Systema Naturae’ (1735)
→ basis zoölogische nomenclatuur (Dieren)
‘Species Plantarum’ (1753)
→ basis botanische nomenclatuur (Planten)
Binaire nomenclatuur:
Microbiologie - Bacteriologie 3
, genus- en speciesnaam (geslacht en soort)
elke soort krijgt dus 2 namen
1e classificatie bacteriën, vnl. gebaseerd op vorm (Later andere
classificaties)
4. Louis Pasteur (1822-1895)
Weerlegde idee van ‘spontane generatie’: ‘Kiemen’ aan basis van
bedorven voedsel, niet vice versa!
Ontwikkelde ‘ziektekiemtheorie’: micro-organismen (kiemen)
veroorzaken ziektes
Leverde bewijs van aanwezigheid van kiemen in lucht
Pasteurisatie: vernietiging van kiemen door verhitting
5. Robert Koch (1843-1910)
Bevestigde ziektekiemtheorie
Eerst aangetoond voor antrax (miltvuur), nadien voor verschillende
ziekten
Kochs postulaten: 4 voorwaarden om aan te tonen dat bepaalde kiem
ziekte veroorzaakt
Microbiologie - Bacteriologie 4
Algemene Bacteriologie
Hoofdstuk 1: Introductie
1.1: Evolutie
Microbiële fossielen:
Eerste leven op aarde 3,5 tot 4
miljard jaren geleden:
Stromatolieten:
afzettingsgesteenten met
fossiele filamenteuze
micro-organismen. vb:
cyanobacteriën
Fossiele microbiële
‘matten’
versteende resten van
micro-organismen die
samen in lagen
groeiden
vooral gevormd in
intergetijdengebieden
gebieden die soms
onderwater staan
(vloed) of
Microbiologie - Bacteriologie 1
, droogvallen (eb) =
zones tussen hoog-
en laagwaterlijn
Kerogen: organisch
materiaal in oude
gesteenten
wijst op biologische
activiteit
gevolg: O2-productie door sommige bacteriën maakte ander leven
mogelijk !
1.2: Historisch overzicht
Vóór 1650:
Theorie van spontane generatie: ontstaan van levende organismen
uit niet-levend materiaal
G. Fracastoro (ca. 1478–1553): zag als eerste relatie tussen ziekte en
spreiding door direct contact, aanraking van kleding, lucht, ...
conclusie: overdraagzaamheid van ziekte
Microbiologie - Bacteriologie 2
, Vanaf 17e eeuw:
Ontwikkeling van microscoop (30x)
Introductie van term ‘cel’ als entiteit in weefsel (Robert Hooke: 1635-
1703)
Van 1650-1850
Antoni van Leeuwenhoek
Carolus Linnaeus
1850-1950:
Louis Pasteur & medewerkers
Robert Koch & medewerkers
Martinus Beijerinck & Sergei Winogradsky
vanaf 1950: modern tijdperk
Intrede biochemie
Intrede moleculaire biologie
1. Antoni van Leeuwenhoek (1632 - 1723)
Ontwikkelde lichtmicroscoop met hoge resolutie (270 – 480x)
Beschreef als eerste bacteriën (1683): ‘Animalcules’ = kleine levende
wezens
2. Carolus (Carl) Linnaeus (1707 – 1778)
Grondlegger huidige taxonomie:
Taxonomie = wetenschap van het indelen en benoemen van
organismen.
‘Systema Naturae’ (1735)
→ basis zoölogische nomenclatuur (Dieren)
‘Species Plantarum’ (1753)
→ basis botanische nomenclatuur (Planten)
Binaire nomenclatuur:
Microbiologie - Bacteriologie 3
, genus- en speciesnaam (geslacht en soort)
elke soort krijgt dus 2 namen
1e classificatie bacteriën, vnl. gebaseerd op vorm (Later andere
classificaties)
4. Louis Pasteur (1822-1895)
Weerlegde idee van ‘spontane generatie’: ‘Kiemen’ aan basis van
bedorven voedsel, niet vice versa!
Ontwikkelde ‘ziektekiemtheorie’: micro-organismen (kiemen)
veroorzaken ziektes
Leverde bewijs van aanwezigheid van kiemen in lucht
Pasteurisatie: vernietiging van kiemen door verhitting
5. Robert Koch (1843-1910)
Bevestigde ziektekiemtheorie
Eerst aangetoond voor antrax (miltvuur), nadien voor verschillende
ziekten
Kochs postulaten: 4 voorwaarden om aan te tonen dat bepaalde kiem
ziekte veroorzaakt
Microbiologie - Bacteriologie 4
