samenvatting volledig economie A

Deel 1: basisconcepten
−1. Wat is economie?
Economie = organisatie v systemen v consumptie en productie
 Consumenten, producenten, banksector (micro-eco), overheid & buitenland (macro-eco)

Consumenten= maken keuzes over het aanscha en v G&D voor eigen gebruik binnen het beschikbare budget

Producenten= maken keuzes over het tot stand brengen v G&D en bieden die aan op de markt
Door technologie -> Prosumenten= consumenten die ook G&D aanbieden in markten die voorheen door de
klassieke producenten of bedrijven bespeeld werden
 Mens staat centraal => economie is sociale wetenschap

Economie = keuzes maken:
 Onbeperkte behoeften, MAAR schaarse goederen => budgettering
 Met schaarse goederen een maximale behoeften invulling bekomen

Economische wetenschap bestudeert:
 Keuzes inzake consumptie als gevolg v schaarste
 Keuzes inzake productie als gevolg v schaarste
 Gevolgen v deze keuzes voor de maatschappij
 Keuze = gedrag => eco is sociale wetenschap
 Schaarste = centraal begrip in economie als wet. Discipline
 Welke instituties zijn er in de maatschappij ontstaan om aan die schaarste-problematiek het hoofd
te bieden?

 Economie = sociale wetenschap die keuzes inzake productie en consumptie onder voorwaarden v
schaarste bestudeert, inclusief de gevolgen v deze keuzes voor de hele maatschappij

Schaarste =
 Een middel is schaars wnr de mogelijke aanwendingen ve middel de beschikbaarheid v dat middel
overstijgen
 Een middel is schaars als er middelen moeten worden voor opgeo erd om het te bekomen
 Een middel is (economisch) schaars als het meer gewild is dan het beschikbaar is

Schaarste vs zeldzaam
 Zeldzaam = weinig voorkomend
 zonder vraag is zeldzaam goed niet schaars
 Niet-zeldzame zaken kunnen schaars zijn (vb: water)

Schaarste is subjectief
 wnr je een tekort ervaart ontstaat er schaarste (niet als je tevreden bent met wat je hebt)
 Filosofisch: Rijk zijn zij die tevreden zijn, arm die alleen meer willen

Schaarste evolueert
 Door economische en technologische ontwikkeling
o Bv. 18e eeuw: tekort aan voeding, nu: overconsumptie
 Gevolg van keuzes -> creatie van welvaart(= de mate waarin schaarste wordt verminderd)



1|Pa g in a

, Economische behoeften = de verlangens vd mens waaraan men slechts kan voldoen door het inzetten v
schaarse middelen

 uiten zich door een ervaring ve “tekort”
 immaterieel : het economische G/D dat aan de behoefte voldoet
o Vb: avondje uit-> sociaal cc ; smartphone-> bereikbaarheid …

Soorten:
 Primair
o Aangeboren; sterk verbonden met lichamelijk zijn
 Vb: fysiek overleven, veiligheid, slaap…
 Secundair
o Aangeleerd; sterk sociaal georiënteerd, niet levensnoodzakelijk
 Vb: cultuur, persoonlijke ontwikkeling, ontspanning…
 tertiair
o Behoeften nr luxe
 Vb: wereld zien, je opgemerkt verplaatsten…

evolueren in tijd
 digitale omgeving, wooncomfort, werkschema, ecologie…

onbeperkt

 na elke ingevulde behoefte, komt een nieuwe
 verklaring: toename economische productie & technologisch ontwikkeling
o er ontstaan nieuwe G&D waar de mens nr verlangt
 theoretische veronderstelling:
o duurzaamheid denken anno ‘23
o recente Degrowth gedachte

1.1 keuze, afruil en opportuniteitskosten
Onbeperkte behoeften <-> schaarse middelen

 Economische agenten moeten keuzes maken
Economie =
o (def 3)de wetenschap van de keuzes die gemaakt worden als gevolg van schaarste
o (def 4) een set van beslissingsregels die in diverse contexten inzetbaar zijn

 Economische problemen = keuzes maken; afwegen van …
o Voordelen: voldoen aan behoeften
o Nadelen: ingezette middelen zijn niet meer beschikbaar (incl opportuniteitskosten)

Opportuniteitskost= de niet gerealiseerde opbrengst vh best mogelijke alternatief voor de gemaakt keuze. Het
meet de gemiste opbrengst ve alternatief middelengebruik en is meestal de belangrijkste kost ve afruil

 Economisch begrip ≠ boekhoudkundige invulling van “kost”
 Economische kost is incl. gederfde baten v best mogelijk alternatief
o Stel bedrijf investeert in project A (boven project B), dan is de economische kost de aankoop
van A, + het gederfd rendement van project B
 Vaak belangrijkste deel vd (economische) totaalkost
 Gebruikt om economisch winst te bepalen
=opbrengsten verminderd met de kosten, incl. de opportuniteitskosten




2|Pa g in a

,1.2 kosten tegenover baten; shortcuts of de marginale analyse
Mental shortcut = eerder intuïtieve beslissingsregel door het onvermogen om alle informatie te verwerken of
doordat relevante informatie ontbreekt

Kosten en opbrengsten(baten) worden afgewogen in “marginaliteit”(-> in termen v bijkomende eenh)
 Volgens marginale kosten en marginale baten


Kosten voor Baten/opb voor
bijkomende eenheid bijkomende
inspanning, output of eenheid
productie inspanning, output
of productie


 Economisch evenwicht: vaak waar MK=MB

1.3 gebruik van modellen en aannames
Economie (def 3)= de wetenschap vd keuzes die economische agenten maken als gevolg v schaarste

 Maakt gebruik v modellen (om werkelijkheid vereenvoudigen, beter te begrijpen)
o Leidt uit modellen voorspellingen en hypothesen af (deductie)
o Verzamelt en analyseert gegevens om de theorieën te testen en indien nodig bij te stellen
(inductie)
 Rol van aannames (assumpties): om wereld begrijpelijker te maken
o Wetenschappelijk denken is het maken van de juiste aannames voor een bepaalde vraag en de
gepaste sensitiviteitsanalyse
o Veelgebruikte aannames:
 Ceteris paribus = de veronderstelling dat bij de studie vd impact van x op y, alle andere
factoren ongewijzigd blijven
 Mens is rationeel en streeft eigen belang na
 Bedrijf streeft naar maximale winst
 Perfecte informatie = de aanname dat alle agenten in een bepaalde markt een perfecte
kennis hebben vd prijs, nut, kwaliteit en de productiekosten vh betre enden goed
-> realiteit: imperfecte en asymmetrische info (opl: mental shortcuts)
o De optimale keuze is de waar MO=MK

1.4 het 1e model: de grens van de productiemogelijkheden
Productie= de activiteit waarin productiefactoren en intermediaire goederen worden ingezet om via een
transformatieproces andere economische G&D voort te brengen

 Productiefactoren (PF)= de schaarse middelen die producenten inzetten om tot een productie te
komen (arbeid, kapitaal, natuur)
 Intermediaire goederen = verwerkte grondsto en, halfafgewerkte producten,… die een verdere
verwerking vergen
 Economische goederen = materiële zaken of immateriële prestaties die ontstaan uit de inzet van PF

Productiemogelijkhedengrens = curve die de maximale productie v combinaties v twee goederen voorstelt bij
stabiele PF en technologie




3|Pa g in a

, Veronderstel :
 Kleine economie
 Productie van slechts ananas & kokosnoot
 Beschikt over productiefactoren landbouwgrond en arbeid
 Technologie blijft constant
 De PMG als grafische weergave van de maximale output
 Grafiek:




Concepten die Productiemogelijkhedencurve illustreert:

 Schaarste vd PF & keuze
o Eens alle PF ingezet worden betekent meer Ko = minder An
o Dalend verloop
 Opportuniteitskost
o Van punt B naar C
o Geeft ananas op voor kokosnoot = Trade O
 Bij Qkokos=2 moet je 2 eenheden Anopgeven voor 1 extra eenheid Ko
 OKkokos =I I
 Verschilt van punt tot punt
->Bij Qkokos=3 moet je 3 eenheden An opgeven voor 1 extra eenheid Ko
 Heterogeniteit vd PF
o Concave vorm
o Geeft eerst minst goede PF op
o OK(Ko) stijgt naarmate minder van het andere goed(An)

 Pareto- e iciënt
o Pareto-e iciënt = alle PF worden optimaal ingezet; je kan niet meer produceren vh ene goed
zonder afname van het andere goed
o Op de curve = PE
o Boven de curve (F) = Tijdelijk haalbaar, lange termijnonmogelijk
o Onder de curve (G) = Haalbaar maar ine iciënt

 Wijziging productiviteit bij 1 sector
o Rotatie PMG (rond ongewijzigde sector)
o Meer van beide producten! (behalve in punt A)
o = Groei economie (= de toename v economische activiteit)
o
Ongelijkmatige verschuiving vd PMG
 Bronnen v economische groei
o toename productiviteit beide PF (door specialisatie, betere PF)
o Meer PF (↗kapitaal, ↗arbeidsbevolking,..) gelijkmatige verschuiving van pmg
o Weergave groei :
 Verschuiving PMG
 Bijkomende productiemogelijkheden



4|Pa g in a