1 Relationele vaardigheden
1. Van probleemgerichte naar krachtgerichte
gespreksvoering
Probleemgerichte gespreksvoering
- Komt voort uit een technisch-wetenschappelijke benadering van klachten en
gezondheidsproblemen (medisch model)
- Kenmerken:
o Verhouding leek – deskundige
o Rationele, objectiverende analyse van problemen
o Zorgontvanger als bron van informatie in plaats van actieve deelnemer
o Denken in termen van ontregelingen, stoornissen, aandoeningen of ziekten
o Luisteren staat in het teken van het verzamelen van informatie over de klachten en
de omstandigheden waaronder ze optreden
Krachtgerichte gespreksvoering
- Van toepassing bij de hedendaagse, herstelgerichte zorg
- Gebaseerd op de oplossingsgerichte en narratieve gespreksmodellen
- Kenmerken:
o Zorgontvanger als de deskundige
o Uitgaande van de kracht en de vindingrijkheid van de zorgontvanger om zelf een
diagnose te formuleren en tot een oplossing te komen
o Blokkerend vinden te denken in termen van stoornissen of afwijkingen
o Actief luisteren naar de wensen en de mogelijkheden van de zorgontvanger
o Empowerment staat centraal
Grondhouding van de vpk: Niet-wetende, geïnteresseerde houding
1.2 Krachtenmatrix
- Hulpmiddel bij krachtgerichte gespreksvoering
- Verschillende domeinen bespreken
o Persoonseigenschappen en kwaliteiten
o Talenten en vaardigheden
o Kennis en ervaring
o Steunbronnen (mensen en materieel)
o Wensen
1.2.1 persoonseigenschappen en kwaliteiten (ik ben)
- Hoe zouden je vrienden jou omschrijven?
- Wat zijn je mooiste eigenschappen?
- Waar ben je trots op?
- Wat is het mooiste compliment dat je ooit kreeg?
,2 Relationele vaardigheden
1.2.2 Talenten en vaardigheden (ik kan...)
- Wat kun je goed ?
- Wat zijn je hobby’s?
- Wat zou jij aan anderen kunnen leren?
1.2.3 Kennis en ervaring (ik weet...)
- Wat heb je geleerd uit bijzondere (negatieve/positieve) momenten in je leven?
- Wat zou je aan anderen kunnen uitleggen?
1.2.4 Steunbronnen (ik heb...)
- Op wie of op wat kun je rekenen?
- Wie/wat is belangrijk in jouw omgeving?
- Wie/wat biedt jou houvast?
- Bij welke vereniging ben je aangesloten? Tot welke groep behoor je?
1.2.5 Ambities, dromen, wensen, doelen (ik wil...)
- Waar droom jij van?
- Wat wil je nog graag bereiken?
- Wie zou jij nog graag eens ontmoeten?
- Wat wil jij nog bijleren in het leven?
1.3 krachtgerichte gesprekken
Probleemgerichte vragen Krachtgerichte vragen
Wat ging er niet deze week? Wat ging er deze week (een beetje) goed?
Hoe is het probleem ontstaan? Wie of wat kan er helpen om het probleem op te lossen?
Waarom deed je dat? Hoe wist je dat je dat moest doen?
Wat zijn de gevolgen van het probleem? Wanneer waren er uitzonderingen op het probleem?
Waar wil je van af? Waar wil je naartoe?
Wat houdt je tegen? Welke signalen vertellen je dat je op de goeie weg bent?
Hoe bent je hierin terechtgekomen? Hoe kan je hier weer uitgeraken?
Een krachtgerichte kennismaking
- Begroeten
- Verduidelijken van je rol en je bedoeling met het gesprek(je)
- Vraag of je eerst enkele vragen mag stellen over de ZO los van de moeilijkheden waar die ZO
misschien mee te maken heeft
- Wanneer de ZO akkoord is dan vraag je hem of haar om iets te vertellen van zichzelf, los van
de toestanden of moeilijkheden
o Leer de ZO écht kennen. Waar staat hij voor? Waar gaat hij voor?
- Ingaan op wat de ZO vertelt: nieuwsgierigheid mag je gids zijn
,3 Relationele vaardigheden
- Hoppen van het ene naar het andere thema of wat doorgaan op één of twee thema’s
- Wanneer ZO iets probleem-gerelateerd aanhaalt dan ga je daar niet op door
o Sta stil bij wat iemands mogelijkheden zijn. Erkenning geven via bekrachtiging.
Motivatie verhogen
- ZO bedanken voor wat hij/zij met jou gedeeld heeft
- Eventueel vragen of de ZO ook bepaalde dingen van jou wil weten of horen
1.4 Inspiratie
- Verschillende gesprekstechnieken om dieper in te zoomen op welke krachten intern reeds
aanwezig zijn:
o Concretiserende vragen
o Ervoor en erna vragen
- Geef betekenis aan kracht:
o Geef het een naam
- Wanneer krachten reeds aanwezig zijn zonder dat het de persoon beseft is het van belang
deze in de verf te zetten:
o Stel vragen naar vroeger
o Door de ogen van de ander kijken
o Zigzag
Dieper inzoomen op welke krachten intern reeds aanwezig zijn
- Concretiserende vragen
o Blijf zoveel mogelijk aansluiten bij het denk- en zoekproces van de cliënt en help
mensen om te exploreren en concreet te zijn
o KOESTERING door Wie-, Wanneer-, Waar- en Hoe-vragen te stellen
- Ervoor vragen
o Hoe heb jij dat klaargespeeld?
o Wat heb jij gedaan dat dit mogelijk heeft gemaakt?
- Erna vragen
o Wat voor verschil maakte dit voor je?
o Moest jij nog iets soortgelijk doen in de toekomst, wat zou dat zijn?
Betekenisgeving
- Geef het een naam
o Geef niet zelf een naam aan wat de persoon gedaan heeft, maar geef de persoon de
kans om er een naam of omschrijving voor te geven.
o Wat is nu een goeie naam voor wat jij hier gedaan hebt?
o Als dit een stap was: in welke richting was dit een stap?
In de verf zetten van krachten
- Stel vragen naar vroeger
o Een stap of initiatief krijgt nog meer betekenis/echtheid als iemand gaat beseffen dat
hij vroeger gelijkaardige stappen gezet heeft
o Hoe deed jij dit vroeger?
o Heb je dit vroeger nog meegemaakt?
- Door de ogen van een ander
, 4 Relationele vaardigheden
o Vragen stellen in de vorm van: ‘Wat zou … zeggen als ik hem/haar zou vragen …?’
o Persoon uitnodigen om te kijken door de ogen van iemand waardoor hij zich
waarderingsvol bekeken voelt.
Vraag naar betekenisvolle anderen, in om het even welke zin of context?
Vraag aan wie ze nu graag steun zouden hebben of een mening horen of …?
Wat denk je dat hij/zij zal zeggen?
Wat denk je dat … hierbij belangrijk vindt?
- Zigzag
o Gebruik deze vragen door elkaar, beslis waar jij ze wilt inzetten, …
- Belang om de krachten woordelijk te bevestigen:
o De woorden van de persoon gebruiken
o Complimenten: directe of indirecte
o Uitnodigen tot evaluatie & zeggen wat jou treft en waarom
o Neerschrijven op document
Positieve krachten benoemen
o Betrekken van anderen
Positief roddelen
- De woorden van de persoon gebruiken
o Taal van de ander overnemen
o Niet parafraseren
o Wel (eventueel) markeren (klemtoon leggen) en doorvragen
- Complimenteren
o Direct: je zegt – gemeend weliswaar – wat je goed, mooi, schitterend, … vindt.
(tip: vermijd het woordje ‘toch’ als je een compliment geeft, want dat zet de
ander aan om het oneens te zijn)
o Indirect: je complimenteert door vragen te stellen.
Hoe wist jij dat jij dat moest doen?
Hoe wist jij dat dat een goed idee was?
Hoe/wanneer/van wie heb jij dat geleerd?
Welke kwaliteiten of vaardigheden heb je moeten gebruiken?
Waar heb je de moed/kracht/vertrouwen vandaan gehaald om…
Van wie heb je (die kwaliteit)? Zijn er nog mensen in je familie die (die
kwaliteit) hebben?
- Uitnodigen tot evaluatie
o Persoon uitnodigen zich zelf uit te spreken over wat die vond van iets en ook over het
waarom van dat oordeel.
o Waarom ben je blij dat …? Past dat bij iets dat je wil of belangrijk vindt?
- Zeggen wat jou treft en waarom
o Als hulpverlener jouw ideeën en voorkeuren weergeven met enige context
- Neerschrijven op document
o Het is bevestigend en ondersteunend om sommige van de dingen die je geleerd hebt
in een of enkele gesprekken in een document te zetten en dat te geven aan de
persoon
1. Van probleemgerichte naar krachtgerichte
gespreksvoering
Probleemgerichte gespreksvoering
- Komt voort uit een technisch-wetenschappelijke benadering van klachten en
gezondheidsproblemen (medisch model)
- Kenmerken:
o Verhouding leek – deskundige
o Rationele, objectiverende analyse van problemen
o Zorgontvanger als bron van informatie in plaats van actieve deelnemer
o Denken in termen van ontregelingen, stoornissen, aandoeningen of ziekten
o Luisteren staat in het teken van het verzamelen van informatie over de klachten en
de omstandigheden waaronder ze optreden
Krachtgerichte gespreksvoering
- Van toepassing bij de hedendaagse, herstelgerichte zorg
- Gebaseerd op de oplossingsgerichte en narratieve gespreksmodellen
- Kenmerken:
o Zorgontvanger als de deskundige
o Uitgaande van de kracht en de vindingrijkheid van de zorgontvanger om zelf een
diagnose te formuleren en tot een oplossing te komen
o Blokkerend vinden te denken in termen van stoornissen of afwijkingen
o Actief luisteren naar de wensen en de mogelijkheden van de zorgontvanger
o Empowerment staat centraal
Grondhouding van de vpk: Niet-wetende, geïnteresseerde houding
1.2 Krachtenmatrix
- Hulpmiddel bij krachtgerichte gespreksvoering
- Verschillende domeinen bespreken
o Persoonseigenschappen en kwaliteiten
o Talenten en vaardigheden
o Kennis en ervaring
o Steunbronnen (mensen en materieel)
o Wensen
1.2.1 persoonseigenschappen en kwaliteiten (ik ben)
- Hoe zouden je vrienden jou omschrijven?
- Wat zijn je mooiste eigenschappen?
- Waar ben je trots op?
- Wat is het mooiste compliment dat je ooit kreeg?
,2 Relationele vaardigheden
1.2.2 Talenten en vaardigheden (ik kan...)
- Wat kun je goed ?
- Wat zijn je hobby’s?
- Wat zou jij aan anderen kunnen leren?
1.2.3 Kennis en ervaring (ik weet...)
- Wat heb je geleerd uit bijzondere (negatieve/positieve) momenten in je leven?
- Wat zou je aan anderen kunnen uitleggen?
1.2.4 Steunbronnen (ik heb...)
- Op wie of op wat kun je rekenen?
- Wie/wat is belangrijk in jouw omgeving?
- Wie/wat biedt jou houvast?
- Bij welke vereniging ben je aangesloten? Tot welke groep behoor je?
1.2.5 Ambities, dromen, wensen, doelen (ik wil...)
- Waar droom jij van?
- Wat wil je nog graag bereiken?
- Wie zou jij nog graag eens ontmoeten?
- Wat wil jij nog bijleren in het leven?
1.3 krachtgerichte gesprekken
Probleemgerichte vragen Krachtgerichte vragen
Wat ging er niet deze week? Wat ging er deze week (een beetje) goed?
Hoe is het probleem ontstaan? Wie of wat kan er helpen om het probleem op te lossen?
Waarom deed je dat? Hoe wist je dat je dat moest doen?
Wat zijn de gevolgen van het probleem? Wanneer waren er uitzonderingen op het probleem?
Waar wil je van af? Waar wil je naartoe?
Wat houdt je tegen? Welke signalen vertellen je dat je op de goeie weg bent?
Hoe bent je hierin terechtgekomen? Hoe kan je hier weer uitgeraken?
Een krachtgerichte kennismaking
- Begroeten
- Verduidelijken van je rol en je bedoeling met het gesprek(je)
- Vraag of je eerst enkele vragen mag stellen over de ZO los van de moeilijkheden waar die ZO
misschien mee te maken heeft
- Wanneer de ZO akkoord is dan vraag je hem of haar om iets te vertellen van zichzelf, los van
de toestanden of moeilijkheden
o Leer de ZO écht kennen. Waar staat hij voor? Waar gaat hij voor?
- Ingaan op wat de ZO vertelt: nieuwsgierigheid mag je gids zijn
,3 Relationele vaardigheden
- Hoppen van het ene naar het andere thema of wat doorgaan op één of twee thema’s
- Wanneer ZO iets probleem-gerelateerd aanhaalt dan ga je daar niet op door
o Sta stil bij wat iemands mogelijkheden zijn. Erkenning geven via bekrachtiging.
Motivatie verhogen
- ZO bedanken voor wat hij/zij met jou gedeeld heeft
- Eventueel vragen of de ZO ook bepaalde dingen van jou wil weten of horen
1.4 Inspiratie
- Verschillende gesprekstechnieken om dieper in te zoomen op welke krachten intern reeds
aanwezig zijn:
o Concretiserende vragen
o Ervoor en erna vragen
- Geef betekenis aan kracht:
o Geef het een naam
- Wanneer krachten reeds aanwezig zijn zonder dat het de persoon beseft is het van belang
deze in de verf te zetten:
o Stel vragen naar vroeger
o Door de ogen van de ander kijken
o Zigzag
Dieper inzoomen op welke krachten intern reeds aanwezig zijn
- Concretiserende vragen
o Blijf zoveel mogelijk aansluiten bij het denk- en zoekproces van de cliënt en help
mensen om te exploreren en concreet te zijn
o KOESTERING door Wie-, Wanneer-, Waar- en Hoe-vragen te stellen
- Ervoor vragen
o Hoe heb jij dat klaargespeeld?
o Wat heb jij gedaan dat dit mogelijk heeft gemaakt?
- Erna vragen
o Wat voor verschil maakte dit voor je?
o Moest jij nog iets soortgelijk doen in de toekomst, wat zou dat zijn?
Betekenisgeving
- Geef het een naam
o Geef niet zelf een naam aan wat de persoon gedaan heeft, maar geef de persoon de
kans om er een naam of omschrijving voor te geven.
o Wat is nu een goeie naam voor wat jij hier gedaan hebt?
o Als dit een stap was: in welke richting was dit een stap?
In de verf zetten van krachten
- Stel vragen naar vroeger
o Een stap of initiatief krijgt nog meer betekenis/echtheid als iemand gaat beseffen dat
hij vroeger gelijkaardige stappen gezet heeft
o Hoe deed jij dit vroeger?
o Heb je dit vroeger nog meegemaakt?
- Door de ogen van een ander
, 4 Relationele vaardigheden
o Vragen stellen in de vorm van: ‘Wat zou … zeggen als ik hem/haar zou vragen …?’
o Persoon uitnodigen om te kijken door de ogen van iemand waardoor hij zich
waarderingsvol bekeken voelt.
Vraag naar betekenisvolle anderen, in om het even welke zin of context?
Vraag aan wie ze nu graag steun zouden hebben of een mening horen of …?
Wat denk je dat hij/zij zal zeggen?
Wat denk je dat … hierbij belangrijk vindt?
- Zigzag
o Gebruik deze vragen door elkaar, beslis waar jij ze wilt inzetten, …
- Belang om de krachten woordelijk te bevestigen:
o De woorden van de persoon gebruiken
o Complimenten: directe of indirecte
o Uitnodigen tot evaluatie & zeggen wat jou treft en waarom
o Neerschrijven op document
Positieve krachten benoemen
o Betrekken van anderen
Positief roddelen
- De woorden van de persoon gebruiken
o Taal van de ander overnemen
o Niet parafraseren
o Wel (eventueel) markeren (klemtoon leggen) en doorvragen
- Complimenteren
o Direct: je zegt – gemeend weliswaar – wat je goed, mooi, schitterend, … vindt.
(tip: vermijd het woordje ‘toch’ als je een compliment geeft, want dat zet de
ander aan om het oneens te zijn)
o Indirect: je complimenteert door vragen te stellen.
Hoe wist jij dat jij dat moest doen?
Hoe wist jij dat dat een goed idee was?
Hoe/wanneer/van wie heb jij dat geleerd?
Welke kwaliteiten of vaardigheden heb je moeten gebruiken?
Waar heb je de moed/kracht/vertrouwen vandaan gehaald om…
Van wie heb je (die kwaliteit)? Zijn er nog mensen in je familie die (die
kwaliteit) hebben?
- Uitnodigen tot evaluatie
o Persoon uitnodigen zich zelf uit te spreken over wat die vond van iets en ook over het
waarom van dat oordeel.
o Waarom ben je blij dat …? Past dat bij iets dat je wil of belangrijk vindt?
- Zeggen wat jou treft en waarom
o Als hulpverlener jouw ideeën en voorkeuren weergeven met enige context
- Neerschrijven op document
o Het is bevestigend en ondersteunend om sommige van de dingen die je geleerd hebt
in een of enkele gesprekken in een document te zetten en dat te geven aan de
persoon
