H01: Basisbegrippen
1. Wetenschappelijk verantwoord onderzoek
Onderzoek = vragen stellen over verschijnselen en op zoek gaan naar antwoorden door beschrijven en verklaren van
deze verschijnselen
Bv onderzoek over agressie op de werkvloer
Hoe vaak komt dit voor en hoe beperken we het? Beschrijven van het verschijnsel – literatuur (zoeken naar verklaringen
voor de agressie) en deze literatuur toetsen aan de eigen omgeving.
Er zijn regels nodig voor een kwaliteitsvol onderzoek. We bestuderen eerst reeds bestaande kennis alvorens met ons
eigen onderzoek te starten.
1.1. Onderzoek vs wetenschappelijk onderzoek
Er is een verschil tussen ‘iets onderzoeken’ en een wetenschappelijk onderzoek.
Wetenschappelijk onderzoek = een doelgericht proces waarbij men op systematische manier op basis van een
onderzoeksonderwerp, data verzamelt en analyseert, om op betrouwbare en geldige wijze onderzoeksvragen te
beantwoorden die deel uitmaken van een probleemstelling.
- Doelgericht – onderzoeksvragen beantwoorden
- Systematisch – volgens regels
- Onderzoeksonderwerp – onderzoeksvraag bepaalt de methode – resultatenselectie – discussie
Er zijn 2 basisvereisten voor wetenschappelijk onderzoek:
- Geldigheid: meet wat het moet meten
- Betrouwbaarheid: als men het onderzoek opnieuw doet, moet men dezelfde resultaten bekomen$
2. Soorten onderzoek
Onderverdelingen naar: doel, grondvorm en tijdsperspectieven
2.1. Verschillende doelen
2.1.1. Fundamenteel onderzoek
Doel = kennisvermeerdering, ontwikkelen van algemeen geldende kennis
Dit type onderzoek heeft theoretische relevantie
2.1.2. Praktijkgericht onderzoek
Doel = vragen uit de praktijk beantwoorden en zo aanpassingen doen in de praktijk
Actieonderzoek = wanneer de onderzoeker zelf mee wordt betrokken in de uitvoering van zijn aanbevelingen
,2.2. Verschillende grondvormen
2.2.1. Kwantitatief onderzoek
= onderzoek in de breedte
- Aan de hand van enquêtes, experimenten, …
- Doel = beschrijven van ideeën, attitudes, gedragingen
- Er is onderlinge samenhang – relatie naar andere kenmerken
- De conclusies zijn niet alleen van toepassing voor de steekproef maar voor iedereen = generaliseren
- Gegevens worden omgezet in cijfers
2.2.2. Kwalitatief onderzoek
= onderzoek in de diepte, belevingen en betekenissen van gedragingen, gebeurtenissen
- Aan de hand van interviews, focusgroepen, observatie, …
- Geen cijfers maar taal
- Geen statische analyse, wel inhoudsanalyse
- Kleine steekproef
- Doel ≠ generaliseren
2.3. Verschillende tijdsperspectieven
2.3.1. Cross-sectioneel onderzoek
= éénmalig, op een bepaald tijdstip onderzoeken
2.3.2. Longitudinaal onderzoek
Loopt langer doorheen de tijd, er zijn meerdere onderzoek momenten.
Trend-onderzoek = op regelmatige tijdstippen onderzoeken maar niet bij dezelfde groep
Panel-onderzoek = op regelmatige tijdstippen onderzoeken bij eenzelfde groep
2.3.3. Retrospectief onderzoek
Blikt terug in de tijd, het linkt hetgene dat je nu ziet aan het verleden.
,2.3.4. Prospectief onderzoek
Kijkt vooruit in de tijd, er zijn meerdere onderzoeken op verschillende tijdstippen.
3. Eisen aan onderzoek
3.1. Wetenschappelijke eisen
- Empirisch
- Onafhankelijk
- Betrouwbaar
- Nauwkeurigheid
- Geldigheid/validiteit
3.1.1. Empirisch
= gericht op onderwerpen die zintuigelijk waarneembaar zijn in de werkelijkheid
Men kan data verzamelen aan de hand van 2 manieren:
- Inductie = vertrekken vanuit de realiteit en hierrond een idee ontwikkelen
- Deductie = vertrekken vanuit een idee en dit controleren in de realiteit
3.1.2. Onafhankelijk
Het onderzoek moet gegeven worden door een onafhankelijke opdrachtgever (bv ziekenhuis) en het moet uitgevoerd
worden door een onafhankelijke onderzoeker bv vaccins ontwikkelen deze onderzoeken zelf hun vaccin ≠
onafhankelijk
3.1.3. Betrouwbaar
Betrouwbaarheid verwijst naar de exactheid van een onderzoek.
Een onderzoek is betrouwbaar en exact als het bij herhaaldelijke uitvoering telkens dezelfde of heel gelijkaardige
resultaten oplevert.
3.1.4. Geldigheid/validiteit
Meet het onderzoek wat het moet meten? LEZEN BOEK!!!!
Bv sociaal wenselijke antwoorden
1. Betrouwbaar en valide omdat allemaal samen en naar het
doel
2. Betrouwbaar omdat allemaal samen maar niet valide omdat
niet naar het doel
3. Niet betrouwbaar omdat allemaal andere resultaten wel
valide omdat allemaal verschillende richtingen en niet 1
richting (bv sociaal wenselijk antwoord)
4. Niet betrouwbaar omdat allemaal andere resultaten en niet valide omdat allemaal naar 1 kant is (naar sociaal
wenselijk antwoord)
, 3.2. Ethische eisen
- Recht op informatie: opdrachtgever, onderzoeker, doel, verwerking informatie, …
- Vrijwilligheid
- Anonimiteit (kan niet altijd anoniem zijn bv interview) en vertrouwelijkheid (voor een interview rekenen we
hierop)
3.3. Praktische eisen
- Efficiënt
- Budgetvriendelijk
- Binnen een bepaald termijn
- Bruikbare resultaten (werken met praktijkgerichte onderzoeksvragen)
4. Het onderzoeksproces: fasen in een onderzoek
4.1. Onderzoeksplan
Probleemstelling/inleiding: aanleiding, doelstelling, afbakenen probleem en doelgroep, formuleren van het
onderzoeksonderwerp
Onderzoeksonderwerp: wat onderzoeken we, welke kenmerken beschrijven we, welke verbanden onderzoeken we?
Wie onderzoeken we, populatie/steekproef, methoden, instrumenten, …
4.2. Dataverzameling
Gegevens verzamelen aan de hand van dataverzamelingsinstrumenten bij beoogde steekproef
4.3. Data-analyse
Verwerken en bestuderen van de data aan de hand van een statische analyse of inhoudsanalyse.
4.4. Rapportage
1. Wetenschappelijk verantwoord onderzoek
Onderzoek = vragen stellen over verschijnselen en op zoek gaan naar antwoorden door beschrijven en verklaren van
deze verschijnselen
Bv onderzoek over agressie op de werkvloer
Hoe vaak komt dit voor en hoe beperken we het? Beschrijven van het verschijnsel – literatuur (zoeken naar verklaringen
voor de agressie) en deze literatuur toetsen aan de eigen omgeving.
Er zijn regels nodig voor een kwaliteitsvol onderzoek. We bestuderen eerst reeds bestaande kennis alvorens met ons
eigen onderzoek te starten.
1.1. Onderzoek vs wetenschappelijk onderzoek
Er is een verschil tussen ‘iets onderzoeken’ en een wetenschappelijk onderzoek.
Wetenschappelijk onderzoek = een doelgericht proces waarbij men op systematische manier op basis van een
onderzoeksonderwerp, data verzamelt en analyseert, om op betrouwbare en geldige wijze onderzoeksvragen te
beantwoorden die deel uitmaken van een probleemstelling.
- Doelgericht – onderzoeksvragen beantwoorden
- Systematisch – volgens regels
- Onderzoeksonderwerp – onderzoeksvraag bepaalt de methode – resultatenselectie – discussie
Er zijn 2 basisvereisten voor wetenschappelijk onderzoek:
- Geldigheid: meet wat het moet meten
- Betrouwbaarheid: als men het onderzoek opnieuw doet, moet men dezelfde resultaten bekomen$
2. Soorten onderzoek
Onderverdelingen naar: doel, grondvorm en tijdsperspectieven
2.1. Verschillende doelen
2.1.1. Fundamenteel onderzoek
Doel = kennisvermeerdering, ontwikkelen van algemeen geldende kennis
Dit type onderzoek heeft theoretische relevantie
2.1.2. Praktijkgericht onderzoek
Doel = vragen uit de praktijk beantwoorden en zo aanpassingen doen in de praktijk
Actieonderzoek = wanneer de onderzoeker zelf mee wordt betrokken in de uitvoering van zijn aanbevelingen
,2.2. Verschillende grondvormen
2.2.1. Kwantitatief onderzoek
= onderzoek in de breedte
- Aan de hand van enquêtes, experimenten, …
- Doel = beschrijven van ideeën, attitudes, gedragingen
- Er is onderlinge samenhang – relatie naar andere kenmerken
- De conclusies zijn niet alleen van toepassing voor de steekproef maar voor iedereen = generaliseren
- Gegevens worden omgezet in cijfers
2.2.2. Kwalitatief onderzoek
= onderzoek in de diepte, belevingen en betekenissen van gedragingen, gebeurtenissen
- Aan de hand van interviews, focusgroepen, observatie, …
- Geen cijfers maar taal
- Geen statische analyse, wel inhoudsanalyse
- Kleine steekproef
- Doel ≠ generaliseren
2.3. Verschillende tijdsperspectieven
2.3.1. Cross-sectioneel onderzoek
= éénmalig, op een bepaald tijdstip onderzoeken
2.3.2. Longitudinaal onderzoek
Loopt langer doorheen de tijd, er zijn meerdere onderzoek momenten.
Trend-onderzoek = op regelmatige tijdstippen onderzoeken maar niet bij dezelfde groep
Panel-onderzoek = op regelmatige tijdstippen onderzoeken bij eenzelfde groep
2.3.3. Retrospectief onderzoek
Blikt terug in de tijd, het linkt hetgene dat je nu ziet aan het verleden.
,2.3.4. Prospectief onderzoek
Kijkt vooruit in de tijd, er zijn meerdere onderzoeken op verschillende tijdstippen.
3. Eisen aan onderzoek
3.1. Wetenschappelijke eisen
- Empirisch
- Onafhankelijk
- Betrouwbaar
- Nauwkeurigheid
- Geldigheid/validiteit
3.1.1. Empirisch
= gericht op onderwerpen die zintuigelijk waarneembaar zijn in de werkelijkheid
Men kan data verzamelen aan de hand van 2 manieren:
- Inductie = vertrekken vanuit de realiteit en hierrond een idee ontwikkelen
- Deductie = vertrekken vanuit een idee en dit controleren in de realiteit
3.1.2. Onafhankelijk
Het onderzoek moet gegeven worden door een onafhankelijke opdrachtgever (bv ziekenhuis) en het moet uitgevoerd
worden door een onafhankelijke onderzoeker bv vaccins ontwikkelen deze onderzoeken zelf hun vaccin ≠
onafhankelijk
3.1.3. Betrouwbaar
Betrouwbaarheid verwijst naar de exactheid van een onderzoek.
Een onderzoek is betrouwbaar en exact als het bij herhaaldelijke uitvoering telkens dezelfde of heel gelijkaardige
resultaten oplevert.
3.1.4. Geldigheid/validiteit
Meet het onderzoek wat het moet meten? LEZEN BOEK!!!!
Bv sociaal wenselijke antwoorden
1. Betrouwbaar en valide omdat allemaal samen en naar het
doel
2. Betrouwbaar omdat allemaal samen maar niet valide omdat
niet naar het doel
3. Niet betrouwbaar omdat allemaal andere resultaten wel
valide omdat allemaal verschillende richtingen en niet 1
richting (bv sociaal wenselijk antwoord)
4. Niet betrouwbaar omdat allemaal andere resultaten en niet valide omdat allemaal naar 1 kant is (naar sociaal
wenselijk antwoord)
, 3.2. Ethische eisen
- Recht op informatie: opdrachtgever, onderzoeker, doel, verwerking informatie, …
- Vrijwilligheid
- Anonimiteit (kan niet altijd anoniem zijn bv interview) en vertrouwelijkheid (voor een interview rekenen we
hierop)
3.3. Praktische eisen
- Efficiënt
- Budgetvriendelijk
- Binnen een bepaald termijn
- Bruikbare resultaten (werken met praktijkgerichte onderzoeksvragen)
4. Het onderzoeksproces: fasen in een onderzoek
4.1. Onderzoeksplan
Probleemstelling/inleiding: aanleiding, doelstelling, afbakenen probleem en doelgroep, formuleren van het
onderzoeksonderwerp
Onderzoeksonderwerp: wat onderzoeken we, welke kenmerken beschrijven we, welke verbanden onderzoeken we?
Wie onderzoeken we, populatie/steekproef, methoden, instrumenten, …
4.2. Dataverzameling
Gegevens verzamelen aan de hand van dataverzamelingsinstrumenten bij beoogde steekproef
4.3. Data-analyse
Verwerken en bestuderen van de data aan de hand van een statische analyse of inhoudsanalyse.
4.4. Rapportage
