Lisa Van Damme RMW S2
Recht voor maatschappelijk werkers
Woorden Uitleg
INLEIDING
Privaat recht Regelt de verhouding tussen burgers onderling
(horizontaal)
Publiek recht Regelt de verhouding tussen overheid en burgers, en tussen
staten onderling. (verticaal)
Materieel recht Deel van het recht waarin spelregels voor maatschappelijk
gedrag inhoudelijk worden bepaald
Formeel recht Regelt de conflicten naar aanleiding van het materieel
recht toe te passen.
Dwingende rechtsregels Normen waarvan niet mag worden afgeweken. Iedereen
moet ze naleven, met het risico een sanctie te krijgen als ze
dat niet doen.
Aanvullende rechtsregels Rechtsregels waar wel van mag afgeweken worden. Men
kan regel naleven, maar niet volledig toepassen.
DEEL 1: Gerechtelijke procedure
Dubbele aanleg De zaak wordt volledig opnieuw behandeld in hoger beroep
voor een andere rechtsmacht. (= Eerste aanleg + hoger
beroep)
Vonnis Uitspraken van een rechter in de rechtbank.
Arrest Uitspraken van een hogere rechter in het Hof.
Eenheid van de rechtspraak Rechters dat in vergelijkbare zaken zoveel mogelijk
dezelfde beslissingen nemen.
Eerstelijnsrechtsbijstand Een vorm van gratis juridisch advies of doorverwijzing naar
een gespecialiseerde dienst die bedoeld is als eerste hulp
bij juridische vragen of problemen.
Tweedelijnsrechtsbijstand Gespecialiseerd juridisch advies en bijstand van een
advocaat in een gerechtelijke procedure.
Bemiddeling Bij bemiddeling gaan twee (of meer) partijen met elkaar in
gesprek over hun conflict om met als doel de partijen zelf
tot een oplossing te laten komen.
DEEL 2: Personen- en familierecht
Genotsbekwaamheid De mogelijkheid rechten en plichten te hebben. De mens
beschikt in principe over alle rechten.
(rechtsbekwaamheid)
Handelingsbekwaamheid De mogelijkheid om de rechten en plichten die men heeft
zelf uit te oefenen. (Bijna) iedereen heeft
Handelingsbekwaamheid, behalve in de bij wet bepaalde
uitzonderingen, zoals minderjarigen of onbekwaam
verklaarden.
Bewindvoering Bij personen die geen (verantwoorde) beslissingen (meer)
kunnen nemen, oftewel wilsonbekwaam zijn, zal er om
deze persoon te beschermen met betrekking tot
beslissingen omtrent diens goederen en/of persoon een
derde worden aangeduid door de vrederechter van de
verblijfplaats van deze persoon die gaat optreden als
bewindvoerder.
1
Begrippenlijst (kort)
Recht voor maatschappelijk werkers
Woorden Uitleg
INLEIDING
Privaat recht Regelt de verhouding tussen burgers onderling
(horizontaal)
Publiek recht Regelt de verhouding tussen overheid en burgers, en tussen
staten onderling. (verticaal)
Materieel recht Deel van het recht waarin spelregels voor maatschappelijk
gedrag inhoudelijk worden bepaald
Formeel recht Regelt de conflicten naar aanleiding van het materieel
recht toe te passen.
Dwingende rechtsregels Normen waarvan niet mag worden afgeweken. Iedereen
moet ze naleven, met het risico een sanctie te krijgen als ze
dat niet doen.
Aanvullende rechtsregels Rechtsregels waar wel van mag afgeweken worden. Men
kan regel naleven, maar niet volledig toepassen.
DEEL 1: Gerechtelijke procedure
Dubbele aanleg De zaak wordt volledig opnieuw behandeld in hoger beroep
voor een andere rechtsmacht. (= Eerste aanleg + hoger
beroep)
Vonnis Uitspraken van een rechter in de rechtbank.
Arrest Uitspraken van een hogere rechter in het Hof.
Eenheid van de rechtspraak Rechters dat in vergelijkbare zaken zoveel mogelijk
dezelfde beslissingen nemen.
Eerstelijnsrechtsbijstand Een vorm van gratis juridisch advies of doorverwijzing naar
een gespecialiseerde dienst die bedoeld is als eerste hulp
bij juridische vragen of problemen.
Tweedelijnsrechtsbijstand Gespecialiseerd juridisch advies en bijstand van een
advocaat in een gerechtelijke procedure.
Bemiddeling Bij bemiddeling gaan twee (of meer) partijen met elkaar in
gesprek over hun conflict om met als doel de partijen zelf
tot een oplossing te laten komen.
DEEL 2: Personen- en familierecht
Genotsbekwaamheid De mogelijkheid rechten en plichten te hebben. De mens
beschikt in principe over alle rechten.
(rechtsbekwaamheid)
Handelingsbekwaamheid De mogelijkheid om de rechten en plichten die men heeft
zelf uit te oefenen. (Bijna) iedereen heeft
Handelingsbekwaamheid, behalve in de bij wet bepaalde
uitzonderingen, zoals minderjarigen of onbekwaam
verklaarden.
Bewindvoering Bij personen die geen (verantwoorde) beslissingen (meer)
kunnen nemen, oftewel wilsonbekwaam zijn, zal er om
deze persoon te beschermen met betrekking tot
beslissingen omtrent diens goederen en/of persoon een
derde worden aangeduid door de vrederechter van de
verblijfplaats van deze persoon die gaat optreden als
bewindvoerder.
1
Begrippenlijst (kort)
