Ethisch ondernemen
Doel van het vak:
Kritische geest ontwikkelen voor toekomstige uitdagingen
Economische vraagstukken ethisch analyseren
Kritisch zelf verstaan aanscherpen
Stimuleren van verbeeldingsvermogen en ondernemingszin
Essentiële zijnskwaliteiten
Examen: kennis en inzichtvragen (PowerPoint en nota’s van les) (op laptop, 2u tijd)
2 lessenreeksen
1) Levensbeschouwing en zingeving
- Uitdiepen van thema’s op het snijpunt van jezelf
- Vanuit een focus op zijnskwaliteiten
2) Ethisch en kritisch denken
- Uitdiepen op thema’s op het snijpunt van ethiek, economie en ondernemerschap
- Vanuit een focus op systeemdenken
Les 1: Inleiding
Freire’s model voor ‘kritische pedagogiek’
Drie taken van onderwijs Gert Biesta
1) kwalificatie: inhoud van onderwijs aanleren kennis en vaardigheden
2) socialisatie: inleiden in de maatschappij traditie, praktijken, attitudes, omgangsvormen, normen,
overtuigen
3) subjectivering: kwaliteiten van het persoon zijn die we willen bevorderen kritisch denken, connectie
maken, samenleven, volwassenheid, engagement, ondernemingszin
de balans tussen deze 3 taken. Biesta pleit ervoor om deze 3 in evenwicht te houden. We vergeten het
belang van persoonsvorming: jonge mensen niet alleen leren zich aan te passen aan de toekomst, maar om
zelf de toekomst te maken
, De balans tussen de drie taken van onderwijs
- Biesta pleit ervoor deze drie elementen in evenwicht te houden
- Vandaag lijkt de klemtoon in het publieke discours over onderwijs vooral op kwalificatie te liggen
- We vergeten het belang van subjectivering/persoonsvorming: jonge mensen niet alleen leren zich aan te
passen aan de toekomst maar om zelf de toekomst te maken
- Hoe we het op langere termijn op een humane manier met elkaar uithouden op een kwetsbare planeet
samenleven
Wereldgericht onderwijs
• Onderwijs als vorming: uitgenodigd worden om persoon te worden in de wereld
• De wereld opentrekken én open komen voor de wereld Jezelf in relatie tot de wereld ontmoeten
• Ontwikkelen van zijnskwaliteiten: hoe je als persoon in de wereld bent/komt
• Vb.: ondernemingszin, connectievorming, engagement, kwetsbaarheid, diepe aandacht, betekenisgeving,
…
De 4 grote vragen van ons bestaan (Irvin Yalom)
1) vrijheid en verantwoordelijkheid: de keuzes die we maken en de verantwoordelijkheid die we opnemen
2) angst voor de dood en het verlies: hoe we omgaan met oncontroleerbare van het leven
3) isolatie en connectie: hoe wij ons verbinden met de ander en de wereld
4) zinloosheid en zingeving: de zin en onzin van ons leven
1.1 vrijheid
- ‘De mens is gedoemd om vrij te zijn’~ Sartre
- we ervaren allemaal een zeker auteurschap over onszelf en ons leven we moeten keuzes maken
en zijn daarin deels verantwoordelijk voor onszelf
- vraagt dat we een zeker verantwoordelijkheid voor onszelf en de wereld opnemen
Uitdaging: hoe maken we betekenisvolle keuzes? Welke verantwoordelijkheid nemen we op?
1.2 angst voor de dood en het verlies
- we hebben heel wat dingen in de wereld niet in de hand, vaak onszelf
- onderscheid maken tussen de dingen die we in de hand hebben en de dingen die we niet kunnen
veranderen
Uitdaging: hoe geven we een plaats aan de dingen die we niet controleren en aan onze sterfelijkheid
,1.3 isolatie en connectie
- de mens is fundamenteel eenzaam: er is altijd een zeker afstand tussen mezelf en de ander
- we hebben allemaal nood aan connectie maar connectie is ook beangstigend
Uitdaging: hoe kunnen wij ons op een betekenisvolle manier verbinden met onszelf, de andere en de wereld
1.4 zinloosheid en zingeving
- we zijn in de wereld geworpen
- de zoektocht naar zin en betekenis is de belangrijkste motivator van de mens ( Viktor Frankl)
Uitdaging: hoe geven we zin aan ons leven? Hoe ontvangen we zin?
1.5 belang van deze uitdaging volgens yalow
- yalom argumenteert dat deze 4 bezorgdheden onvermijdelijk deel zijn van ons menszijn –> we
moeten er allemaal op onze manier aan antwoord op formuleren
- proces van een antwoord geven aan deze uitdaging begint bij aanvaarding van deze condities
geen zin om er tegen te vechten alleen de manier waarop je er mee omgaat heb je deels in de hand
- doorheen ons leven stellen deze uitdagingen zich op verschillende manieren
- alle levensvragen komen voort uit deze 4 uitdagingen
- belangrijk om deze vragen niet te ontwijken, maar om ze recht in de ogen te kijken
les 2: Aandacht en overdaad
1. overdaad
leven en leren in een overprikkelende wereld
2. een wereld van overdaad
- overdaad aan impulsen en informatie: moeilijk om nog het onderscheid te maken tussen het
relevante/ betekenisvolle en de ruis
- overdaad aan entertainment gemakkelijk om afgeleid te worden
- internet en elektronica: constante beschikbarheid van onmiddellijke prikkels en beloningen
2.2 verslaafd aan prikkels
- Psychologische manipulatie: advertenties en beloningen en verslavingsmechanismes
2.3 aandacht en gewoontes
- Hooked: how to build habit forming products
- Sociale media is niet zozeer ontworpen om mensen te verbinden, maar om zoveel mogelijk
interacties te generen die gemonetariseerd kunnen worden
The hook canvas: p.11
2.4 the social dilemma
, Conclusie: ontwerp van sociale media is gericht op het voeden van verslaving om wisnt te
maximaliseren
De oplossing hiervoor wordt altijd beperkt tot aanpassen van persoonlijk gedrag
Problemen van sociale media worden voorgesteld als een perversie van de oorspronkelijke goede
intenties terwijl het ontwerp van sociale media deze problemen onvermijdelijk maakt
3. De vermoeide samenleving
3.1 De vermoeide samenleving: Multitasken
- Ons brein wordt voortdurend gedwongen tot multitasking
en “productiviteit” hyperaandacht
- Dit is extreem uitputtend voor de mens geen
rustmomenten
- We zijn als wilde dieren die voortdurend op hun hoede moeten
zijn multitasking reduceert ons tot opgejaagd wild
- “Een dier dat aan het eten is, moet voortdurend met andere
dingen bezig zijn. Het moet constant op uitkijk staan zodat het
zelf niet opgegeten wordt terwijl het aan het eten is. In het
wild moet het dier zijn
aandacht voortdurend verdelen tussen verschillende activiteiten.”
3.2 De vermoeide samenleving: hyperaandacht
- "Cultuur veronderstelt een omgeving waarin diepe aandacht mogelijk is. Die
meeslepende reflectie wordt steeds meer verdrongen door een heel andere
vorm van aandacht: hyperaandacht. Deze versplinterede
manier van aandacht wordt gekarakteriseerd door een overhaaste
verandering van focus tussen verschillende taken, informatiebronnen en
processen” (Byung-chul Han)
- "De consumentistische levensvorm heeft de overhand. Elke behoefte moet
onmiddellijk bevredigd worden. We worden ongeduldig als ons wordt
verteld dat we moeten wachten tot iets langzaam rijpt. Het enige dat telt, zijn
korte termijneffecten en snelle resultaten. Acties worden gereduceerd tot
reacties. Ervaringen verwateren en worden gebeurtenissen (events).
Gevoelens verarmen en worden emoties of affecten.“ (Han)
3.3 De vermoeide samenleving: reproductie
- De constante informatiestroom selecteert op laagdrempeligheid en is
zelfversterkend
Doel van het vak:
Kritische geest ontwikkelen voor toekomstige uitdagingen
Economische vraagstukken ethisch analyseren
Kritisch zelf verstaan aanscherpen
Stimuleren van verbeeldingsvermogen en ondernemingszin
Essentiële zijnskwaliteiten
Examen: kennis en inzichtvragen (PowerPoint en nota’s van les) (op laptop, 2u tijd)
2 lessenreeksen
1) Levensbeschouwing en zingeving
- Uitdiepen van thema’s op het snijpunt van jezelf
- Vanuit een focus op zijnskwaliteiten
2) Ethisch en kritisch denken
- Uitdiepen op thema’s op het snijpunt van ethiek, economie en ondernemerschap
- Vanuit een focus op systeemdenken
Les 1: Inleiding
Freire’s model voor ‘kritische pedagogiek’
Drie taken van onderwijs Gert Biesta
1) kwalificatie: inhoud van onderwijs aanleren kennis en vaardigheden
2) socialisatie: inleiden in de maatschappij traditie, praktijken, attitudes, omgangsvormen, normen,
overtuigen
3) subjectivering: kwaliteiten van het persoon zijn die we willen bevorderen kritisch denken, connectie
maken, samenleven, volwassenheid, engagement, ondernemingszin
de balans tussen deze 3 taken. Biesta pleit ervoor om deze 3 in evenwicht te houden. We vergeten het
belang van persoonsvorming: jonge mensen niet alleen leren zich aan te passen aan de toekomst, maar om
zelf de toekomst te maken
, De balans tussen de drie taken van onderwijs
- Biesta pleit ervoor deze drie elementen in evenwicht te houden
- Vandaag lijkt de klemtoon in het publieke discours over onderwijs vooral op kwalificatie te liggen
- We vergeten het belang van subjectivering/persoonsvorming: jonge mensen niet alleen leren zich aan te
passen aan de toekomst maar om zelf de toekomst te maken
- Hoe we het op langere termijn op een humane manier met elkaar uithouden op een kwetsbare planeet
samenleven
Wereldgericht onderwijs
• Onderwijs als vorming: uitgenodigd worden om persoon te worden in de wereld
• De wereld opentrekken én open komen voor de wereld Jezelf in relatie tot de wereld ontmoeten
• Ontwikkelen van zijnskwaliteiten: hoe je als persoon in de wereld bent/komt
• Vb.: ondernemingszin, connectievorming, engagement, kwetsbaarheid, diepe aandacht, betekenisgeving,
…
De 4 grote vragen van ons bestaan (Irvin Yalom)
1) vrijheid en verantwoordelijkheid: de keuzes die we maken en de verantwoordelijkheid die we opnemen
2) angst voor de dood en het verlies: hoe we omgaan met oncontroleerbare van het leven
3) isolatie en connectie: hoe wij ons verbinden met de ander en de wereld
4) zinloosheid en zingeving: de zin en onzin van ons leven
1.1 vrijheid
- ‘De mens is gedoemd om vrij te zijn’~ Sartre
- we ervaren allemaal een zeker auteurschap over onszelf en ons leven we moeten keuzes maken
en zijn daarin deels verantwoordelijk voor onszelf
- vraagt dat we een zeker verantwoordelijkheid voor onszelf en de wereld opnemen
Uitdaging: hoe maken we betekenisvolle keuzes? Welke verantwoordelijkheid nemen we op?
1.2 angst voor de dood en het verlies
- we hebben heel wat dingen in de wereld niet in de hand, vaak onszelf
- onderscheid maken tussen de dingen die we in de hand hebben en de dingen die we niet kunnen
veranderen
Uitdaging: hoe geven we een plaats aan de dingen die we niet controleren en aan onze sterfelijkheid
,1.3 isolatie en connectie
- de mens is fundamenteel eenzaam: er is altijd een zeker afstand tussen mezelf en de ander
- we hebben allemaal nood aan connectie maar connectie is ook beangstigend
Uitdaging: hoe kunnen wij ons op een betekenisvolle manier verbinden met onszelf, de andere en de wereld
1.4 zinloosheid en zingeving
- we zijn in de wereld geworpen
- de zoektocht naar zin en betekenis is de belangrijkste motivator van de mens ( Viktor Frankl)
Uitdaging: hoe geven we zin aan ons leven? Hoe ontvangen we zin?
1.5 belang van deze uitdaging volgens yalow
- yalom argumenteert dat deze 4 bezorgdheden onvermijdelijk deel zijn van ons menszijn –> we
moeten er allemaal op onze manier aan antwoord op formuleren
- proces van een antwoord geven aan deze uitdaging begint bij aanvaarding van deze condities
geen zin om er tegen te vechten alleen de manier waarop je er mee omgaat heb je deels in de hand
- doorheen ons leven stellen deze uitdagingen zich op verschillende manieren
- alle levensvragen komen voort uit deze 4 uitdagingen
- belangrijk om deze vragen niet te ontwijken, maar om ze recht in de ogen te kijken
les 2: Aandacht en overdaad
1. overdaad
leven en leren in een overprikkelende wereld
2. een wereld van overdaad
- overdaad aan impulsen en informatie: moeilijk om nog het onderscheid te maken tussen het
relevante/ betekenisvolle en de ruis
- overdaad aan entertainment gemakkelijk om afgeleid te worden
- internet en elektronica: constante beschikbarheid van onmiddellijke prikkels en beloningen
2.2 verslaafd aan prikkels
- Psychologische manipulatie: advertenties en beloningen en verslavingsmechanismes
2.3 aandacht en gewoontes
- Hooked: how to build habit forming products
- Sociale media is niet zozeer ontworpen om mensen te verbinden, maar om zoveel mogelijk
interacties te generen die gemonetariseerd kunnen worden
The hook canvas: p.11
2.4 the social dilemma
, Conclusie: ontwerp van sociale media is gericht op het voeden van verslaving om wisnt te
maximaliseren
De oplossing hiervoor wordt altijd beperkt tot aanpassen van persoonlijk gedrag
Problemen van sociale media worden voorgesteld als een perversie van de oorspronkelijke goede
intenties terwijl het ontwerp van sociale media deze problemen onvermijdelijk maakt
3. De vermoeide samenleving
3.1 De vermoeide samenleving: Multitasken
- Ons brein wordt voortdurend gedwongen tot multitasking
en “productiviteit” hyperaandacht
- Dit is extreem uitputtend voor de mens geen
rustmomenten
- We zijn als wilde dieren die voortdurend op hun hoede moeten
zijn multitasking reduceert ons tot opgejaagd wild
- “Een dier dat aan het eten is, moet voortdurend met andere
dingen bezig zijn. Het moet constant op uitkijk staan zodat het
zelf niet opgegeten wordt terwijl het aan het eten is. In het
wild moet het dier zijn
aandacht voortdurend verdelen tussen verschillende activiteiten.”
3.2 De vermoeide samenleving: hyperaandacht
- "Cultuur veronderstelt een omgeving waarin diepe aandacht mogelijk is. Die
meeslepende reflectie wordt steeds meer verdrongen door een heel andere
vorm van aandacht: hyperaandacht. Deze versplinterede
manier van aandacht wordt gekarakteriseerd door een overhaaste
verandering van focus tussen verschillende taken, informatiebronnen en
processen” (Byung-chul Han)
- "De consumentistische levensvorm heeft de overhand. Elke behoefte moet
onmiddellijk bevredigd worden. We worden ongeduldig als ons wordt
verteld dat we moeten wachten tot iets langzaam rijpt. Het enige dat telt, zijn
korte termijneffecten en snelle resultaten. Acties worden gereduceerd tot
reacties. Ervaringen verwateren en worden gebeurtenissen (events).
Gevoelens verarmen en worden emoties of affecten.“ (Han)
3.3 De vermoeide samenleving: reproductie
- De constante informatiestroom selecteert op laagdrempeligheid en is
zelfversterkend
