LES 1: INLEIDING TOT DE OFTALMOLOGIE EN INNOVATIEVE GENTHERAPIE VOOR
ZELDZAME OOGZIEKTEN
INLEIDING TOT DE OFTALMOLOGIE
ANATOMIE EN FYSIOLOGIE
- Netvlies/retina = zet licht om in elektrische
prikkels en deze elektrische prikkels gaan
doorgestuurd worden via de oogzenuw naar de
hersenen
- Er is een focussysteem via de lens
- Lens is opgehangen aan corpus ciliare/zonula
van Zinn
o Als m ciliaris aanspant dan zal de lens
boller worden
o Als je ouder wordt dan zal je lens starrer
worden en dan zal je je lens niet meer
even bol krijgen ook al doe je wel
dezelfde spierinspanningen → bril nodig met correctievoorschrift om over scherp te zien
als iemand die geen bril nodig heeft
- Gel
o 98% water
o Zit vast op de binnenkant van het netvlies → vooral rond straallichaam en rond de
oogzenuw
DE DRIE OOGROKKEN
- Buitenste oogrok
o Cornea: refractie en transparantie
o Sclera: bescherming en aanhechting van de peri-oculaire spieren
▪ Sclerale rigiditeit = pas aanwezig na 3 jaar
- Middenste oogrok
o Iris
▪ Diafragma
▪ Scheiding voorste en achterste oogkamers
o Corpus ciliare
▪ Accommodatie
▪ Productie voorkamer vocht
o Choroidea
▪ Vascularisatie buitenste netvlieslagen
▪ Thermoregulatie
▪ Schokabsorptie
- Binnenste oogrok
o Retina:
▪ Functies
• Fototransductie (licht → elektrische prikkel)
• Binnenste netvlieslagen voorzien van bloed/voedingsstoffen/zuurstof
▪ Macula lutea = gele vlek = centrale zone
▪ Papil = blinde vlek = kop van oogzenuw = optic disc
1
,▪ Opbouw
• Staafjes
o 120 miljoen per netvlies
o Zeer lichtgevoelig
o Nachtzicht – geen kleur dus !!!
• Kegeltjes
o 6 miljoen per netvlies
o Voldoende licht nodig voor te werken
o Scherpzicht
o Kleurenzicht
• Bipolare en horizontale cellen – krijgen info van staafjes en kegeltjes en
geven deze door
• Ganglion en amacriene cellen
▪ Buitenste segmenten van de fotoreceptoren zijn kegel of staafvormig
▪ Op overgang van binnenste en buitenste retina heb je cellen die integratief zitten
over de verschillende synapsen heen
▪ Horizontale cellen = buitenste retinalaag
▪ Amacriene cellen = binnenste retinalaag
▪ → zorgen beiden voor een soort van processing al op retinaal niveau
▪ Ganglioncellen: geven vezel af aan de binnenkant
• Vezel zal in retinal nerve fiber layer zitten
• Zullen samenvloeien in de kop van de oogzenuw tot de kabel naar je
hersenen
2
,OCULAR FUNDUS
- Optic disc = papil
- Venen zijn dikker dan arteriën
- Macula lutea: het middenste stuk hiervan is de fovea centralis
- Rechterfoto: samenstelling van verschillende momentopnames die weergeven wat er gebeurt in
de achterste delen van het netvlies
VISUALISATIETECHNIEKEN OOG
- Normal fluorescein angiography
o Vaten van oog meer in detail gaan bekijken
o Bij pathologie: je kan gaan kijken waar het zou gaan lekken
- Fundus imaging with monochromatic light
o Hier heb je verschillende technieken voor
o Reflectantie: licht da je binnenstuurt krijg je terug
o Autofluorescentie: exciteren van een chromofoor met bepaalde golflengte → hogere
energiestatus → zal terugvallen naar basistoestand → als basistoestand bereikt wordt =
emitting light dat opgevangen wordt met filters
o Lipofuscine = verzamelnaam voor afvalstoffen geaccumuleerd in pigmentepitheel
3
, VISUELE BANEN EN CORTEX
- Chiasma opticum zit boven de hypofyse
- Als hypofyse tumoraal weefsel bevat → druk uitvoeren op chiasma
- Chiasma opticum = kruisplaats van vezels dus als er hier druk op
uitgevoerd wordt dan kan je een bitemporale hemianopsie krijgen
o 47% van de vezels gaat naar unilateraal en dus niet gaan
kruisen
o 53% van de vezels gaat wel gaan kruisen naar de andere
kant
- Er zijn veel structuren waar het kan foutlopen
- Als er 1 oog is dat acuut blind wordt = kan geen probleem zijn
achter chiasma opticum !! want hier gaan de vezels gaan kruisen
ANAMNESE
ALGEMEEN
- Waarvoor komt u
- Wat kan ik voor u doen
- Bent u verwezen of komt u op eigen initiatief
- Wanneer zijn de klachten begonnen
PRECISEREN VISUSKLACHTEN
- Belangrijk dat ze juist omschreven worden
o Afwijkingen van centrale visus (BCVA = best corrected visual acuity) of van gezichtsveld
o Nachtzicht en/of dagzicht
o Nachtblindheid en/of lichtschuwheid (= fotofobie – mensen kunnen overdag niet
rondlopen zonder zonnebril → vaak door een aangeboren kegelproblematiek)
- Monoculair of binoculair – is belangrijk bij dubbelzien maar is niet gemakkelijk om dit aan te
geven
o Monoculaire diplopie = startende cataract
o Binoculaire diplopie = probleem van positionering van de ogen
4
ZELDZAME OOGZIEKTEN
INLEIDING TOT DE OFTALMOLOGIE
ANATOMIE EN FYSIOLOGIE
- Netvlies/retina = zet licht om in elektrische
prikkels en deze elektrische prikkels gaan
doorgestuurd worden via de oogzenuw naar de
hersenen
- Er is een focussysteem via de lens
- Lens is opgehangen aan corpus ciliare/zonula
van Zinn
o Als m ciliaris aanspant dan zal de lens
boller worden
o Als je ouder wordt dan zal je lens starrer
worden en dan zal je je lens niet meer
even bol krijgen ook al doe je wel
dezelfde spierinspanningen → bril nodig met correctievoorschrift om over scherp te zien
als iemand die geen bril nodig heeft
- Gel
o 98% water
o Zit vast op de binnenkant van het netvlies → vooral rond straallichaam en rond de
oogzenuw
DE DRIE OOGROKKEN
- Buitenste oogrok
o Cornea: refractie en transparantie
o Sclera: bescherming en aanhechting van de peri-oculaire spieren
▪ Sclerale rigiditeit = pas aanwezig na 3 jaar
- Middenste oogrok
o Iris
▪ Diafragma
▪ Scheiding voorste en achterste oogkamers
o Corpus ciliare
▪ Accommodatie
▪ Productie voorkamer vocht
o Choroidea
▪ Vascularisatie buitenste netvlieslagen
▪ Thermoregulatie
▪ Schokabsorptie
- Binnenste oogrok
o Retina:
▪ Functies
• Fototransductie (licht → elektrische prikkel)
• Binnenste netvlieslagen voorzien van bloed/voedingsstoffen/zuurstof
▪ Macula lutea = gele vlek = centrale zone
▪ Papil = blinde vlek = kop van oogzenuw = optic disc
1
,▪ Opbouw
• Staafjes
o 120 miljoen per netvlies
o Zeer lichtgevoelig
o Nachtzicht – geen kleur dus !!!
• Kegeltjes
o 6 miljoen per netvlies
o Voldoende licht nodig voor te werken
o Scherpzicht
o Kleurenzicht
• Bipolare en horizontale cellen – krijgen info van staafjes en kegeltjes en
geven deze door
• Ganglion en amacriene cellen
▪ Buitenste segmenten van de fotoreceptoren zijn kegel of staafvormig
▪ Op overgang van binnenste en buitenste retina heb je cellen die integratief zitten
over de verschillende synapsen heen
▪ Horizontale cellen = buitenste retinalaag
▪ Amacriene cellen = binnenste retinalaag
▪ → zorgen beiden voor een soort van processing al op retinaal niveau
▪ Ganglioncellen: geven vezel af aan de binnenkant
• Vezel zal in retinal nerve fiber layer zitten
• Zullen samenvloeien in de kop van de oogzenuw tot de kabel naar je
hersenen
2
,OCULAR FUNDUS
- Optic disc = papil
- Venen zijn dikker dan arteriën
- Macula lutea: het middenste stuk hiervan is de fovea centralis
- Rechterfoto: samenstelling van verschillende momentopnames die weergeven wat er gebeurt in
de achterste delen van het netvlies
VISUALISATIETECHNIEKEN OOG
- Normal fluorescein angiography
o Vaten van oog meer in detail gaan bekijken
o Bij pathologie: je kan gaan kijken waar het zou gaan lekken
- Fundus imaging with monochromatic light
o Hier heb je verschillende technieken voor
o Reflectantie: licht da je binnenstuurt krijg je terug
o Autofluorescentie: exciteren van een chromofoor met bepaalde golflengte → hogere
energiestatus → zal terugvallen naar basistoestand → als basistoestand bereikt wordt =
emitting light dat opgevangen wordt met filters
o Lipofuscine = verzamelnaam voor afvalstoffen geaccumuleerd in pigmentepitheel
3
, VISUELE BANEN EN CORTEX
- Chiasma opticum zit boven de hypofyse
- Als hypofyse tumoraal weefsel bevat → druk uitvoeren op chiasma
- Chiasma opticum = kruisplaats van vezels dus als er hier druk op
uitgevoerd wordt dan kan je een bitemporale hemianopsie krijgen
o 47% van de vezels gaat naar unilateraal en dus niet gaan
kruisen
o 53% van de vezels gaat wel gaan kruisen naar de andere
kant
- Er zijn veel structuren waar het kan foutlopen
- Als er 1 oog is dat acuut blind wordt = kan geen probleem zijn
achter chiasma opticum !! want hier gaan de vezels gaan kruisen
ANAMNESE
ALGEMEEN
- Waarvoor komt u
- Wat kan ik voor u doen
- Bent u verwezen of komt u op eigen initiatief
- Wanneer zijn de klachten begonnen
PRECISEREN VISUSKLACHTEN
- Belangrijk dat ze juist omschreven worden
o Afwijkingen van centrale visus (BCVA = best corrected visual acuity) of van gezichtsveld
o Nachtzicht en/of dagzicht
o Nachtblindheid en/of lichtschuwheid (= fotofobie – mensen kunnen overdag niet
rondlopen zonder zonnebril → vaak door een aangeboren kegelproblematiek)
- Monoculair of binoculair – is belangrijk bij dubbelzien maar is niet gemakkelijk om dit aan te
geven
o Monoculaire diplopie = startende cataract
o Binoculaire diplopie = probleem van positionering van de ogen
4
