AANSPRAKELIJKHEIDSVERZEKERI
NG
1. INLEIDING
BETEKENIS WOORD
- Aansprakelijk of verantwoordelijkheid
o Kunnen aangesproken worden tot schadevergoeding
o Verantwoordelijke voor de gevolgen van aansprakelijkheid
- Aansprakelijkheid of verantwoordelijkheid
o Vervolgbaarheid wegens veroorzaakte schade
o Verplichting om zich te verantwoorden
UITGANGSPUNT
- Wie schade lijdt moet ze zelf dragen
o Je moet geluk hebben om niet getroffen te worden
o Voortdurend gevaar
- Wetgever streeft naar gelijkheid
o De ongelijkheid van het lot kan niet uitgeschakeld worden
Talenten, gezondheid, opvoeding, wisselvalligheid in het leven
o Overheid doet inspanningen om dit in te dijken
Sociale zekerheid
UITZONDERING SCHADEVERSCHUIVING IN HET
AANSPRAKELIJKHEIDSRECHT
- In de wetgeving ingevoerd
o Veroorzaakte schade wordt verschoven naar de verantwoordelijke ervoor
= Schadeverschuiving
Verantwoordelijke heeft fout begaan
Aansprakelijkheid uit onrechtmatige daad
Contractuele aansprakelijkheid
Verantwoordelijke heeft geen fout begaan maar is gehouden om de
schade te vergoeden
Schadewekker heeft fout begaan maar is betrokken bij de schade
Zwakke weggebruiker
Arbeidsongeval
SCHADESCHUIVING – SCHADESPREIDING
Schadelijder draagt zelf schade
- Tenzij er schadeverschuiving is
o Schadeveroorzaker staat in voor financiële gevolgen
Problematiek insolvabele aansprakelijke
Problematiek langdurige procedures
1
, - Tenzij er schadeverspreiding is schade veroorzaakt door aansprakelijke wordt
verspreid
o Vergoedingsfondsen: samengesteld uit bijdragen
Verzekering
Sociale zekerheid
Schadefondsen
IOPC (International Oil Pollution Compensation Fund)
Fonds voor Beroepsziekten
Asbestfonds
Fonds voor medische ongevallen
Gemeenschappelijk motorwaarborgfonds
- Schadespreiding derde-betalerssysteem
o Derde heeft de schade vergoed die de aansprakelijke had moeten betalen
- Subrogatie
o Als verzekeraar eigen schade, sociale zekerheid of fonds schade heeft
gedragen
Treedt in rechten van schadelijder
Neemt rechten over
o Schadevergoeding verhalen op de aansprakelijke partij
BRONNEN AANSPRAKELIJKHEIDSRECHT
BURGERLIJKE AANSPRAKELIJKHEID
- Bron: Burgerlijk Wetboek
o Verbintenissenrecht
- Begrip vorderingsrecht
o Situering
Vorderingsrecht rechtbank tussen twee personen
Schuldenaar en schuldeiser
Voorwerp van de rechtsband
Prestatie: geven, doen, niet doen
o Zakelijk recht: relatie tussen persoon en zaak
Titularis zakelijk recht zaak
Macht/heerschappij
o Vorderingsrecht: relatie tussen twee personen op grond van prestatie
Schuld
Slachtoffer prestatie aansprakelijke
Schuldeiser schuldenaar
Vordering
2
,SOORTEN VERBINTENISSEN
- Contracten
o Samentreffen van 1 of meer wilsuitingen met de bedoeling om
verbintenissen te doen ontstaan
o Bij niet naleving contractuele aansprakelijkheid
- Onrechtmatige daad
o Verbintenis ontstaat zonder akkoord tussen betrokkenen
o Foutieve gedragingen brengt schade toe
o Schadeverwekker moet de schadevergoeding
o Extra-contractuele aansprakelijkheid, aquiliaanse aansprakelijkheid,
aansprakelijkheid buiten overeenkomst
RISICOAANSPRAKELIJKHEID
- Uitvloeisel burgerlijke aansprakelijkheid
- Aansprakelijkheid soms moeilijk aan te tonen
- Degene die het risico schept moet de verantwoordelijkheid dragen
- Zelfs al heeft men geen fout begaan toch moet de schade worden gedragen
o Objectieve aansprakelijkheid voor brand en ontploffing
o Burenhinder
STRAFRECHTERLIJKE AANSPRAKELIJKHEID
- Overheid ziet toe op een ordelijke samenleving
o Middel: opleggen van een sanctie bij miskenning
o Eerbied voor het individu & op de instellingen
Lichamelijke integriteit
Bescherming van goederen
Bescherming van de instellingen van het land
- Bron: strafwetboek
o Geen misdrijf zonder wet, geen straf zonder wet
o Daarnaast nog andere strafrechtelijke bepalingen
Vb. verkeerswetgeving
- Wordt uitgesproken door strafrechtbanken
- Soorten straffen
o Administratief: rijverbod opleggen
o Penitentiair: gevangenis, huisarrest
o Pecuniair: boete
o Materieel: inbeslagname
- Openbaar ministerie
o Ambtenaren van het ministerie van Justitie
o Waken over de naleving van het strafrecht
o Vertegenwoordigen de belangen van de overheid-de burger
Procureur des Konings
Procureur Generaal Hof van Beroep
3
, Procureur Generaal Hof van Cassatie
- Samenloop strafrechtelijke & burgerrechtelijke aansprakelijkheid
o Strafrecht opleggen straf, bijkomend leed
o Burgerlijk recht herstellen van de schade
o Kan samen behandeld worden voor de strafrechter
- Niet altijd samenloop met burgerlijke aansprakelijkheid
o Strafrechtelijke inbreuk zonder dat er schade werd toegebracht
2. ONRECHTMATIGE DAAD
INLEIDING
- Drie voorwaarden moeten voldaan zijn
o Fout
o Schade
o Causaal verband
DADER MOET FOUT BEGAAN HEBBEN
BENAADELE MOET FOUT AANTONEN
- Dader heeft maatschappelijke onaanvaardbare gedraging gesteld objectief
onrechtmatige daad
- Dader moet zich bewust zijn van dit gedrag, moet schuld treffen subjectieve
onrechtmatige daad
o Vb. Kind die ongeval veroorzaakt is niet van bewust wat hij gedaan heeft =
niet schuldig?
OBJECTIEF ONRECHTMATIGE DAAD
- Schending van wettelijke regel die bepaald gedrag oplegt
o Vb. Links rijden als je rechts moet rijden
- Schending van wettelijke regel die bepaald gedrag verbiedt
- Schending algemene zorgvuldigheidsnorm
- Schending door misbruik bij uitoefening van subjectieve rechten
ZOGRVULDIGHEIDSNORM
- Persoon geplaatst in dezelfde omstandigheden zou deze daad niet hebben gesteld
o Vb. Patiënt sterft door operatie arts, vragen aan een andere arts hoe hij
geopereerd zou hebben
- Niet strikt geformuleerd door de wetgever: open systeem
o Strafrecht een gesloten systeem
- Getoetst aan criterium redelijke zorgvuldige persoon
o Beoordeling in abstracto
- Wordt beoordeeld op ogenblik van de handeling
o Stand van technieken, van de wetenschap
- Redelijkerwijze voorzienbare schade moet worden vergoed
4
NG
1. INLEIDING
BETEKENIS WOORD
- Aansprakelijk of verantwoordelijkheid
o Kunnen aangesproken worden tot schadevergoeding
o Verantwoordelijke voor de gevolgen van aansprakelijkheid
- Aansprakelijkheid of verantwoordelijkheid
o Vervolgbaarheid wegens veroorzaakte schade
o Verplichting om zich te verantwoorden
UITGANGSPUNT
- Wie schade lijdt moet ze zelf dragen
o Je moet geluk hebben om niet getroffen te worden
o Voortdurend gevaar
- Wetgever streeft naar gelijkheid
o De ongelijkheid van het lot kan niet uitgeschakeld worden
Talenten, gezondheid, opvoeding, wisselvalligheid in het leven
o Overheid doet inspanningen om dit in te dijken
Sociale zekerheid
UITZONDERING SCHADEVERSCHUIVING IN HET
AANSPRAKELIJKHEIDSRECHT
- In de wetgeving ingevoerd
o Veroorzaakte schade wordt verschoven naar de verantwoordelijke ervoor
= Schadeverschuiving
Verantwoordelijke heeft fout begaan
Aansprakelijkheid uit onrechtmatige daad
Contractuele aansprakelijkheid
Verantwoordelijke heeft geen fout begaan maar is gehouden om de
schade te vergoeden
Schadewekker heeft fout begaan maar is betrokken bij de schade
Zwakke weggebruiker
Arbeidsongeval
SCHADESCHUIVING – SCHADESPREIDING
Schadelijder draagt zelf schade
- Tenzij er schadeverschuiving is
o Schadeveroorzaker staat in voor financiële gevolgen
Problematiek insolvabele aansprakelijke
Problematiek langdurige procedures
1
, - Tenzij er schadeverspreiding is schade veroorzaakt door aansprakelijke wordt
verspreid
o Vergoedingsfondsen: samengesteld uit bijdragen
Verzekering
Sociale zekerheid
Schadefondsen
IOPC (International Oil Pollution Compensation Fund)
Fonds voor Beroepsziekten
Asbestfonds
Fonds voor medische ongevallen
Gemeenschappelijk motorwaarborgfonds
- Schadespreiding derde-betalerssysteem
o Derde heeft de schade vergoed die de aansprakelijke had moeten betalen
- Subrogatie
o Als verzekeraar eigen schade, sociale zekerheid of fonds schade heeft
gedragen
Treedt in rechten van schadelijder
Neemt rechten over
o Schadevergoeding verhalen op de aansprakelijke partij
BRONNEN AANSPRAKELIJKHEIDSRECHT
BURGERLIJKE AANSPRAKELIJKHEID
- Bron: Burgerlijk Wetboek
o Verbintenissenrecht
- Begrip vorderingsrecht
o Situering
Vorderingsrecht rechtbank tussen twee personen
Schuldenaar en schuldeiser
Voorwerp van de rechtsband
Prestatie: geven, doen, niet doen
o Zakelijk recht: relatie tussen persoon en zaak
Titularis zakelijk recht zaak
Macht/heerschappij
o Vorderingsrecht: relatie tussen twee personen op grond van prestatie
Schuld
Slachtoffer prestatie aansprakelijke
Schuldeiser schuldenaar
Vordering
2
,SOORTEN VERBINTENISSEN
- Contracten
o Samentreffen van 1 of meer wilsuitingen met de bedoeling om
verbintenissen te doen ontstaan
o Bij niet naleving contractuele aansprakelijkheid
- Onrechtmatige daad
o Verbintenis ontstaat zonder akkoord tussen betrokkenen
o Foutieve gedragingen brengt schade toe
o Schadeverwekker moet de schadevergoeding
o Extra-contractuele aansprakelijkheid, aquiliaanse aansprakelijkheid,
aansprakelijkheid buiten overeenkomst
RISICOAANSPRAKELIJKHEID
- Uitvloeisel burgerlijke aansprakelijkheid
- Aansprakelijkheid soms moeilijk aan te tonen
- Degene die het risico schept moet de verantwoordelijkheid dragen
- Zelfs al heeft men geen fout begaan toch moet de schade worden gedragen
o Objectieve aansprakelijkheid voor brand en ontploffing
o Burenhinder
STRAFRECHTERLIJKE AANSPRAKELIJKHEID
- Overheid ziet toe op een ordelijke samenleving
o Middel: opleggen van een sanctie bij miskenning
o Eerbied voor het individu & op de instellingen
Lichamelijke integriteit
Bescherming van goederen
Bescherming van de instellingen van het land
- Bron: strafwetboek
o Geen misdrijf zonder wet, geen straf zonder wet
o Daarnaast nog andere strafrechtelijke bepalingen
Vb. verkeerswetgeving
- Wordt uitgesproken door strafrechtbanken
- Soorten straffen
o Administratief: rijverbod opleggen
o Penitentiair: gevangenis, huisarrest
o Pecuniair: boete
o Materieel: inbeslagname
- Openbaar ministerie
o Ambtenaren van het ministerie van Justitie
o Waken over de naleving van het strafrecht
o Vertegenwoordigen de belangen van de overheid-de burger
Procureur des Konings
Procureur Generaal Hof van Beroep
3
, Procureur Generaal Hof van Cassatie
- Samenloop strafrechtelijke & burgerrechtelijke aansprakelijkheid
o Strafrecht opleggen straf, bijkomend leed
o Burgerlijk recht herstellen van de schade
o Kan samen behandeld worden voor de strafrechter
- Niet altijd samenloop met burgerlijke aansprakelijkheid
o Strafrechtelijke inbreuk zonder dat er schade werd toegebracht
2. ONRECHTMATIGE DAAD
INLEIDING
- Drie voorwaarden moeten voldaan zijn
o Fout
o Schade
o Causaal verband
DADER MOET FOUT BEGAAN HEBBEN
BENAADELE MOET FOUT AANTONEN
- Dader heeft maatschappelijke onaanvaardbare gedraging gesteld objectief
onrechtmatige daad
- Dader moet zich bewust zijn van dit gedrag, moet schuld treffen subjectieve
onrechtmatige daad
o Vb. Kind die ongeval veroorzaakt is niet van bewust wat hij gedaan heeft =
niet schuldig?
OBJECTIEF ONRECHTMATIGE DAAD
- Schending van wettelijke regel die bepaald gedrag oplegt
o Vb. Links rijden als je rechts moet rijden
- Schending van wettelijke regel die bepaald gedrag verbiedt
- Schending algemene zorgvuldigheidsnorm
- Schending door misbruik bij uitoefening van subjectieve rechten
ZOGRVULDIGHEIDSNORM
- Persoon geplaatst in dezelfde omstandigheden zou deze daad niet hebben gesteld
o Vb. Patiënt sterft door operatie arts, vragen aan een andere arts hoe hij
geopereerd zou hebben
- Niet strikt geformuleerd door de wetgever: open systeem
o Strafrecht een gesloten systeem
- Getoetst aan criterium redelijke zorgvuldige persoon
o Beoordeling in abstracto
- Wordt beoordeeld op ogenblik van de handeling
o Stand van technieken, van de wetenschap
- Redelijkerwijze voorzienbare schade moet worden vergoed
4