Complete samenvatting minor oncologie!

KENNISTOETS MINOR
ONCOLOGIE
Fleur Bril

,Inhoudsopgave
Preventie (4v)................................................................................................................................................ 2

Epidemiologie (4v)......................................................................................................................................... 5

Behandelmethoden (7v)................................................................................................................................ 7
Chemotherapie.....................................................................................................................................................7
Radiotherapie.......................................................................................................................................................8
Targeted therapie...............................................................................................................................................12

Organisatie oncologische zorg (2v)............................................................................................................... 14

Ziektebeelden (28v)..................................................................................................................................... 15
Mammacarcinoom.............................................................................................................................................15
Longkanker.........................................................................................................................................................20
Prostaatkanker...................................................................................................................................................26
Huidkanker..........................................................................................................................................................30
Darmkanker........................................................................................................................................................35
Hematologische kanker (ALL).............................................................................................................................40
Hoofd-halskanker...............................................................................................................................................44

Oncologische verpleegproblemen (20v)........................................................................................................ 50
Pijn......................................................................................................................................................................50
Seksualiteit & fertiliteit.......................................................................................................................................54
Stomazorg...........................................................................................................................................................56
Wondzorg...........................................................................................................................................................58
Mondzorg...........................................................................................................................................................61
Veilig werken met cytostatica............................................................................................................................64

Voeding (3v)................................................................................................................................................ 67

Psychosociale zorg (4v)................................................................................................................................ 73

Complementaire zorg (2v)............................................................................................................................ 75

Palliatieve zorg (6v)...................................................................................................................................... 77

Palliatieve sedatie en Euthanasie (7v).......................................................................................................... 80

Dood, verlies en rouw (5v)........................................................................................................................... 83




1

,Preventie (4v)
Net als bij andere ziektebeelden zijn er beïnvloedbare factoren waardoor het risico op ziekte groter
wordt.

Uit onderzoek blijkt dat 40% van nieuwe kankerdiagnosen, vanaf 2010 in Nederland, is toe te
schrijven aan leefstijlfactoren. Hierbij is roken de koploper als oorzaak van kanker.

Kanker: een samenspel van factoren
- Gevoeligheid: van cellen, leefstijl en pech

Hoofdstuk 3.5 boek Oncologie
Tot de jaren 50 was er weinig belangstelling naar de invloed van leefgewoonten op kankerrisico. In
1950 verschenen twee internationale publicaties die het verband tussen roken (en het aantal
sigaretten) en longkanker verklaarde.

Populatie attributieve fractie (PAF): beschrijft het aandeel van
een bepaalde risicofactor in het voorkomen van een bepaalde
aandoening binnen een bepaalde populatie.
 PAF wordt steeds per risicofactor berekend en geeft
het effect op het kankerrisico weer als men de
risicofactor onafhankelijk van andere risicofactoren
wegneemt
In 2014 is een update van World Cancer Report verschenen,
met de meest recente bewijslast voor de relatie tussen
modificeerbare risicofactoren en kanker.

Tabaksgebruik
In tabaksrook bevinden zich meer dan 7.000 chemische verbindingen, waarvan vele carcinogeen zijn.
Het roken van tabaksrook is gerelateerd aan verschillende kankertypen:
 Longkanker
 Stembandkanker
 Mondkanker
 Slokdarmkanker
 Blaaskanker  sterk verhoogd risico
 Alvleesklierkanker
Tabak die oraal wordt ingenomen, i.p.v. gerookt, verhoogd het risico op: mond- en
alvleesklierkanker.
Risico kanker neemt toe naarmate iemand langer en meer heeft gerookt.

Alcoholinname
Men neemt aan dat ethanol de carcinogene component is van alcohol. Alcoholinname verhoogd
hierbij het risico op:
 Mondkanker
 Keelholtekanker
 Stembandkanker
 Slokdarmkanker
 Leverkanker
 Dikke darm kanker
 Borstkanker
Sprake van dosis-responsierelatie: elk glas alcohol verhoogd het risico op kanker.
Infecties

2

, Virale, bacteriële en macroparasieteninfecties zijn geassocieerd met een sterk verhoogd kankerrisico
(10 of hoger)
 Chronische infectie met helicobacter pylori: maagkanker en non-hodgkinlymfomen van de
maag
 Humaan papillomavirus: baarmoederhalskanker, anogenitale- en orofaryngeale kanker
 Besmetting HIV + immunosuppressie: kaposisarcomen, non-hodgkinlymfomen en
baarmoederhalskanker
 Chronische infectie hepatitis B of C: leverkanker
Preventie: vaccinaties!

Reproductieve en hormonale factoren
Reproductieve en menstruele factoren zijn gerelateerd aan het risico op:
 Borstkanker: vrouwen die geen kinderen hebben gebaard 2x zo hoog risico en vrouwen die
vroeg de eerste menarche hadden, laat de menopauze hoger risico op borstkanker. Vrouwen
die jong kinderen krijgen, lang borstvoeding geven hebben een lager risico op borstkanker.
Daarentegen verhoogd de pil het risico op borst- en baarmoederhalskanker echter verlaagd
het risico op endometrium/ovariakanker
 Endometriumkanker
 Ovariumkanker
Hierbij gaat het met name om hormoongevoelige tumoren.

Voeding (veel nog niet bekend)
Er wordt uitgegaan dat voeding vaak via gewichtstoename een rol speelt bij het ontstaan van kanker.
 Hoge consumptie rood of bewerkt vlees hoger risico op kanker
 Groente- en fruitconsumptie lager risico op kanker

Overgewicht en obesitas
Er wordt uitgegaan dat door overgewicht veroorzaakte verhoging van kanker gerelateerde
hormoonspiegels een rol speelt.
Overgewicht/obesitas zijn een belangrijke risicofactor voor kanker. Teveel buikvet verhoogd het
risico op:
 Slokdarmkanker
 Darmkanker
 Alvleesklierkanker
 Endometriumkanker
 Leverkanker
 Borstkanker (post menopauzaal)
Mogelijk heeft overgewicht/obesitas ook nog invloed op: kanker galblaas, eierstok, schildklier, non-
hodgkinlymfomen, maligne melanomen, multipele myelomen en leukemie.

Fysieke activiteit
Er wordt aangenomen dat het voorkomen van gewichtstoename een beschermend effect heeft op
alle kankertypen die samenhangen met overgewicht en obesitas.
 Fysieke activiteit heeft onafhankelijk van overgewicht een beschermend effect op borst- en
darmkanker
Minimaal 1h per dag actief zijn.

Beroepsmatige blootstellingen
Het LARC heeft een lijst opgesteld met 32 beroepsmatige stoffen (asbest, zware metalen) en 11
beroepsmatige omstandigheden (onbeschermd werken) die kankerverwekkend zijn.
Preventie steeds succesvoller: scholing, invoer beschermende kleding en controle
arbeidsomstandigheden.
3