Samenvatting - Statistiek I voor de sociale wetenschappen

Statistiek I voor de sociale wetenschappen
AJ 2024-2025
HOC 1 : Inleiding
 Wat is statistiek?
Statistiek is het vertalen van gegevens in kennis en inzicht, dus een kennismethode om de
wereld beter te kennen en te begrijpen.

• Empirisch onderzoek

• Statistiek als werktuig, instrument, methode

• Kijken naar gegevens en verdelingen

• Weergeven op een manier om beter te begrijpen: grafisch, kengetallen

• Onderzoeken en vergelijken van verdelingen



 Waarom statistiek?

- Om beweringen te staven: beweringen zijn op zich niet voldoende en er is nood aan
empirie; nood aan data en gegevens
- Data verzamelen volgens de regels van de kunst => onderzoeksmethoden
- Data analyseren volgens de regels van de kunst => statistiek
-  als we dus empirisch onderzoek willen doen om een antwoord te bieden op een
vraagstelling, dan

-dienen we data te verzamelen & analyseren


Fasen in sociaalwetenschappelijk onderzoek (Swanborn, 2002)




1

, 1. Probleemstelling: vergt substentiële (inhoudelijke) kennis van het vakgebied
2. Onderzoeksontwerp & Dataverzameling :
 -Welke onderzoeksmethoden in functie van probleem- en vraagstelling?
 Overzicht van courante onderzoeksdesigns in vakgebied
 Sterkte en zwakte van verschillende manieren van data verzamelen
(secundaire data, kwantitatieve/kwalitatieve data...)
3. Data- analyse: beschrijvende statistiek, inductieve statistiek, verklarende statistiek.
4. Rapportering:
 Literatuur opzoeken, refereren, wetenschappelijk taalgebruik
 Terugkoppeling



 Soorten statistiek

o Beschrijvende statistiek
 De wereld in cijfers beschrijven
o We denken spontaan vaak kwantitatief (veel, weinig,
meer,...)
o Cijfers geven die hoeveelheden precies weer
o Gebruik van grafische technieken
 Ordenen en synthetiseren van (een grote hoeveelheid) gegevens (bv
12000 enquêtes)
 Herleiden tot :
o Samenvattende maten (bv. percentages, mediaan,
kwantielen, gemiddelde...)
o Grafieken



o Inferentiële statistiek
 Middel om met een beperkt aantal gegevens uitspraken te doen over
een breder geheel, over een volledige populatie
 Extrapolatie: uitspraken over de volledige bevolking op basis van een
toevalssteekproef uit die bevolking (bv. verkiezingsonderzoek,
gezondheidsenquêtes,...)
 Veralgemeenbaarheid van steekproefresultaten
 Voorspellingen op basis van een steekproef




2

, o Verklarende statistiek

Statistische analyse

 Gericht op de verklaring van verschillen & samenhang
 Regressietechnieken (bivariate regressie, multivariate regressie,…)
 Voorbeeld samenhang- en verschilvragen
o Wat is de relatie tussen opleidingsniveau en inkomen?
o Wat is de relatie tussen opleiding en gezondheid?


 Misleiding door statistiek?

 Statistieken worden regelmatig gebruikt om mensen te misleiden
 Uitkomsten van een onderzoek kunnen gemanipuleerd worden bij
1. Verzamelen van gegevens
2. Presentatie van de uitkomsten
3. Omschrijven van de conclusies

 Oorsprong van statistiek

 Ontstaan midden 18de eeuw
 Adolpe Quetelet




3

, HOC 2: Meten, frequentieverdelingen en grafieken
2.1 Inleiding
 Sociale wetenschappen: doel => kennis genereren over de sociale werkelijkheid
 Kennis op basis van sociaalwetenschappelijk onderzoek -> dataverzameling
 De onderzoeksresultaten: vaak op een korte en overzichtelijke manier weergeven (via
getallen, tabellen en grafieken)
 Samenvattend beschrijven van de kenmerken van een groep onderzoekseenheden =
onderzoekspopulatie

2.2 Terminologie en kernbegrippen
 (Onderzoeks)populatie: alle eenheden van een welomschreven groep die je wil
onderzoeken; omvang en type kan sterk variëren
 Onderzoekseenheid: element uit de bestudeerde bevolking: mensen, woningen,
landen, regio’s…
 Statistiek bestudeert de kenmerken van die verzameling van statistische eenheden of
bevolking
 Variabele: kenmerken van onderzoekseenheden waarin we geïnteresseerd zijn (bv.
leeftijd, geslacht,…)

 Datamatrix/ dataset
o Cases (onderzoekseenheden): in rijen=records
o Variabelen (waarde varieert) : in kolommen
o Waarden: in cellen
 Steekproef:
o onderzoek m.b.t specifieke populatie ; vaak onmogelijk om deze volledig
te onderzoek -> steekproef (GB sample) = deel van de populatie
o selectie uit een volledige groep
o moet dezelfde karakteristieken hebben als van de populatie die het
vertegenwoordigt (representativiteit)
o !!! : voor veel statistiche technieken moet dit eenvoudige aselecte
toevalssteekproef (EAS) zijn (SRS- simple random sample) -> elke
onderzoekseenheid heeft gelijke kans op selectie verschillend van nul
o kengetallen die we meten in de steekproef= (steekproef)statistieken



 Parameters (GB parameters) : Kengetallen die de verdeling weergeven van een
kenmerk in een populatie




4