Samenvatting inleiding tot criminologie en strafrechtsbedeling

Inleiding tot criminologie en
strafrechtsbedeling
1. De criminologie wetenschap en haar object?
Definitie criminologie:
Criminologie is een kennis die kijkt naar de criminaliteit en delinquent gedrag als een sociaal
fenomeen en daarin zit een proces van wetten maken, wetten overtreden en reageren tegen de
overtredende wetten.

Wat is criminaliteit?
ETHISCHE EN MORELE OMSCHRIJVING OVER GOED EN KWAAD:
Wat goed is en wat kwaad is?  Meestal niet allemaal over eens: bv euthanasie (morele overtuiging
is anders, religie, cultuur,..)
Over een aantal zaken zijn we het wel eens en deze worden vaak samengenomen in strafwet bv
moord: we zijn erover eens dat dit niet kan en we gaan het in een strafwet inschrijven.
 Als het in de strafwet staat=beschouwen als criminaliteit
Moet ook strafbaar vastgesteld worden
Bepaald gedrag wordt nooit vervolgder bestaat consensus over dat dit geen crimineel gedrag
is(bv alcohol drinken onder 18)
Soms staat iets in strafrecht maar of men het ziet als criminaliteit hangt af van:
1. De wet
2. Maatschappelijk
3. Cultureel
4. Religie (moslims,christenen,..)
5. Moreel
Hangt af van hoe je naar criminaliteit kijkt

Normovertreding moet strafbaar worden gesteld!
Een norm is op zich geen juridisch afdwingbaar gegeven, wanneer een wet, een koninklijk besluit of
een contract rechtstreeks naar een bepaalde norm verwijst, wordt die norm echter wel wettelijk
bindend van karakter.
*dark number: niet geregistreerde criminaliteitvergelijk met een ijsberg: topje van ijsberg=de
bekende criminaliteit
En alles wat onder het water zit en wat we niet zien =de ongeregistreerde of onbekende misdrijven.

Dimensies criminaliteit:
1. gedrag (en de betrokkenen)
2. Is wat er gebeurd strafbaar gesteld door de wet? Is het vastgesteld?
3. De schadelijkheid(gevolgen)milieu? Geen slachtoffers? Schade niet enkel menselijk
4. Sociale consensus(strafrechtelijk in wet maar eens dat het geen criminaliteit is)
5. Maatschappelijke reactie: reactie op het gedrag

 niet evident, afhankelijk van tijd en context 300j geleden was je een heks als je zalfjes maakte,
vandaag is dit absurd
institutioneel maatschappelijke praktijk: bv godvergeten: institutie kerk past niet bij criminaliteit

,Hoe komt iets in de wet? ROL BELANGENGROEPEN
criminaliteit werd bepaald door hogere klasse(klasse normativiteit)
organisaties strijden voor wetten(green-peacetegen vervuilers)
erin slagen om bepaalde zaken in strafrecht krijgen(opniestukken,brieven schrijven, stem geven
aan probleem)

Criminaliteit is geen ontologisch gegeven:
Ontologie: we hebben een waargenomen feitonderzoekt wat er achter waargenomen feiten
plaatsvindt, we gaan opzoek naar feiten en bewijzen( de leer van het zijn, wat neem je waar?)
Epistomologie: hoe verzamelen we kennis daarover? Zoeken naar mogelijke verklaringen van
gedrag(kennisleer)
Criminologie=sociale wetenschap(geen fysica)kunnen geen gedrag voorspellen en gedrag
veranderd voortdurendwaarheid zoeken in criminologie is moeilijk.

Sociaal constructivisme: criminaliteit ontstaat doordat mensen in interactie gaan met elkaar, je wordt
niet geboren als crimineel!


2. Basisbegrippen
Misdrijf Stelen, slaan (kan vanalles zijn wat in strafrecht verboden is)
Misdaad Erge feiten met zware straffen  enkel veroordeeld bij hof van
asissen (bv moord)
Slachtoffer Persoon/instelling die schade heeft geleden  burgerlijke partij in
proces
Normafwijkend Gedrag is niet in overeenstemming met wetten en regels, en niet in
gedrag/delinquent gedrag overeenstemming met norm (bv hangjongeren) breder dan
misdrijven
Justitie Rechtbank spreekt straf/sanctie uit, enkel rechter kan dit

Beslissing van de rechtbank
vonnis
dader Op het moment dat je schuld krijgt (straf van rechter)
Verdachte Nog niet veroordeeld, vermoeden van onschuld, onschuldig tot
tegendeel bewezen is
Beschuldigde Verschijnt voor hof van assisen

beklaagde Verschijnt voor politierechtbank/correctionele rechtbank


Piramidaal strafrechtsysteem(strafrechtketen)

1. Politie: opsporen + openbare handhaving ordenelk proces verbaal gaat automatisch naar
openbaar ministerie.
2. Alles gaat naar Openbaar ministeriecontroleert pv’s en beslist of zaak naar rechtbank gaat
of niet.
3. Rechtbank: rechters doen uitspraak

, 4. Strafuitvoering (gevangenisstraf,..)

O.M geeft richtlijnen aan politie voor verzamelen bewijzen: !!
À decharge: in nadeel van verdachten.
À charge: in het voordeel van verdachten.
Zijn er genoeg bewijzen  beslissen of de zaak voor rechtbank komt of niet.
Politie maakt veel pv’s maar wordt niet altijd iets meegedaan.
 wat vanboven in strafuitvoering terecht komt is 3% van hetgeen wat bij politie binnenkomt  er
valt dus veel uit gedurende de 4 stappen.
3. CRIMINALITEIT ONDERZOEKEN
Wetenschap is tegensprekelijkdebat voeren (mening van anderen respecteren)
Wetenschap is vorm van relativeren (niet alles zwart wit zien, er is veel grijs in crimineel gedrag bv:
het is niet altijd een jongeren uit een slecht milieu)meer complexiteit

- KWANTITATIEF ONDERZOEK: cijfers, trends, statistiek is het belangrijksteenquêtes,
vragenlijsten (officiële statistieken geven beeldvorming)
Kwantitatieve bronnen: bij statistieken moeten we ons wat vragen stellen?
 Is het aangegeven?
 Hoe geeft politie het aan in systeem? Moord: voorbedacht? Doodslag? Er zijn
verschillende registratiemogelijkheden (hangt af van interpretatie).
 Vervolging of niet?
 Bepaald wat er in statistieken verschijnt en wat niet
KRITIEK:
 Kijken naar context waarin statistieken tot stand worden gebrachtheeft te maken welke
aandacht ergens aangegeven wordt (na Dutroux stijging van pedofilie zaken, godvergeten 
meer meldingen seksuele handeling binnen kerk.
 Professionele context: hoe wordt er gemeten?
 SRB: wordt iets gezien als prioriteit door parket of niet?
 Decriminalisering: bv cannabisgebruik niet altijd geregistreerd omdat het minder en
minder wordt gezien als criminele activiteit  minder cijfers
 De wijze waarop iemand registreertis van belang.

- KWALITATIEF ONDERZOEK: verhaal achter de cijfers(verklaringen)interviews, observaties,
we gaan naar het veld gaan en gaan kijken naar bv politie, gevangenis, we gaan in situatie (on
the field)
KRITIEK:
 Soort van sympathie krijgen voor beroep (going native=je vereenzelvigt je teveel met
onderzoeksobject  niet meer neutraal.
whose side are you on? Als je met witte bril door verhaal kijkt is het niet eerlijk, wie zijn
verhaal moet ik bekijken en verdedigen?
- Mixed methoden: combi kwantitatief/kwalitatief
- Experimenteel onderzoek

BELANG VAN ETHIEK
CODE OF ETHICS
 Transparantie
 Risico meting
 Confidentieel: geheimhouden
 Toestemming bij kinderen/jongeren

PUBLIEKE CRIMINOLOGIE: Onderzoek naar beleid

, 4. DE VERLICHTING EN VROEGE TRADITIES
4.1 DE VERLICHTING
de verlichting is er tijdens de franse revolutie en is een reactie op hoe de koning de maatschappij
beheerste met zijn allesoverheersende macht. Tijdens de middeleeuwen stond god en de koning
centraal, zij bepaalden ook de straffen. Bij de verlichting gaat men op een andere manier kijken
naar de mens en vormd zich een nieuwe maatschappij
KENMERKEN VERLICHTING
- Ratio/rede: verwerven van kennis-mensen kunnen zelf nadenken
- Empirisme: feiten kunnen waargenomen worden door zintuigen
- Wetenschap opkomst
- Universalisme: mensen zijn altijd en overal gelijk  zelfde mogelijkheden krijgen
- Gelijkheid,vrijheid
- Tolerantie: niet oordelen en veroordelen
- Secularisatie: scheiding kerk en staat, er mag nogsteeds geloof zijn maar deze is gescheiden
van de staat(bv wetten en straffen)
M.Foucault
Boek: Surveiller et punir: naissance de la prison 2 verhalen van mensen die 2 versch. straffen krijgen
voor crimineel feit  straf is bedoeld voor mensen te disciplineren en te laten voldoen aan bepaalde
norm om zo orde te krijgen in samenleving
KLASSIEKE SCHOOL: Beccaria+Bentham
Cesare beccaria
Legde de basis van het klassieke strafrecht, dit door een essay te schrijven over criminaliteit en
bestraffing. Dit ging over het sociaal contract: we sluiten een contract met de staat, men staat
bepaalde vrijheden af en in ruil daar voor hebben ze recht op bescherming, de overheid vervult
bepaalde taken zoals veiligheid. Het contract legt ieders plichten en richten vast binnen samenleving.
Burgers beslissen zelf wat ze doen en niet doen(niet door god bepaald)
 italiaanse jurist
 Hij vertaald de idëenn van verlichting naar strafrecht
 ’Geen misdaad zonder straf’
 tegen willekeur(geen arbitraire straffen meer)en praktijk bestraffing(geen lijfstraffen)
 nut straf = Afschrikking!! Ergheid straf gekoppeld aan ergheid misdrijf zodanig dat je schrik hebt
om het te doen
 proportionaliteit: straf moet in verhouding staan met de feiten, lichten feiten=lichte straf, zware
feiten=zware straf
 straf is niet om te lijden maar om tot inkeer te komen(beseffen dat je fout bent)
Jeremy Bentham
 politieke wetenschapper
 utilitarisme: nuttigheidssysteemstreven naar zo groot mogelijke maten van geluk:
strafuitvoering moet een nuttig resultaat hebben
 ontwikkeling gevangeniswezen: eerste modelgevangenis getekend:
PANOPTICON GEVANGENIS
- Mensen moeten zelfreflecteren(aparte individuele cel, als we transporteren zetten we ze een
muts op=men is volledig in zichzelf gekeerd)
- Groepen controleren, bewaken, bestuderen,..
- Nieuwe manier van surveillance: sociale controlen invoeren via panopticon systeem.