Samenvatting motivatie & gedrag
Les 1: inleiding in de psychologie
Inhoud les 1:
- wat is psychologie
- pyschologie en verwante wetenschappen
- psychologie als wetenschap
- geschiedenis van de psychologie
- hedendaagse stromingen
- subdisciplines binnen de psychologie
Leerdoelen:
• Het begrip psychologie omschrijven
• De psychologie als wetenschap definiëren
• Mijlpaalonderzoeken uit de geschiedenis van de psychologie beschrijven en deze in de juiste
stroming situeren
• Bevindingen uit onderzoeken toelichten
• Hedendaagse stromingen en subdisciplines benoemen en beschrijven
1. Wat is psychologie
• Marshmellow experiment
• Psychè + logos = de wetenschap van de geest/ons brein
• Definitie:
▪ Wetenschappelijke studie van het individueel gedrag
• Niet alleen interesse in afwijkend gedrag (vb. psychose, depressie, crimineel antisociaal
gedrag, enz.)
Iedereen stelt ander gedrag, maar er gaan zich patronen vormen ( sommigen wachten, anderen vinden
excuses etc.) vertelt ons iets over copingmechanismen
• Gedragswetenschap:
▪ Richt zich op het begrijpen van het gedrag van individuen
▪ zowel gekeken naar de persoon als zijn omgeving
▪ Factoren bij het individu zelf en de directe omgeving spelen een rol
• De psychologie verschilt van intuïtieve (mensen)kennis
▪ Intuïtieve kennis: inzichten die in de loop van het leven ontstaan, ontstaat uit
ervaringen (we weten hoe menselijk gewoonlijk reageren op een bepaalde situatie)
• Psychologie als wetenschap: objectiviteit, via verschillende wetenschappelijke methodes
uiterlijk waarneembare aspecten verklaren
• Hedendaagse definitie: psychologie is de wetenschappelijke studie van het gedrag én de
mentale activiteiten van het individu
• Ook andere takken van de wetenschap bestuderen gedrag:
▪ Biologie: hoe lichaamsprocessen gedrag bepalen (casus van phineas gage ->
spoorarbeider die zeer zachtaardig was -> ernstig accident tijdens werk (ijzere staaf in
oog/ hersenen deel doorboord -> nadien aggresief/drinken/risicovol gedrag -> verband
hersenen – persoonlijkheid/gedrag)
1
, ▪ Sociologie: hoe gedrag samenhangt met de maatschappelijke context
2. Psychologie en verwante wetenschappen
3. Psychologie als wetenschap
Wetenschappelijke aanpak: gedrag begrijpen door observaties, experimenten, het in kaart brengen van
biologische veranderingen (vb. neurologische processen) in relatie tot het gedrag, etc.
a. begrijpen van het gedrag van het individu (waarom heeft iemand iets gedaan): vaak
via case-studies
• vb. ik had net een gewelddadige film gezien en werd hierdoor agressief
b. beschrijven van verbanden of samenhangen (correlaties)
• vb. een groep bevragen of ze agressiever zijn na het bekijken van
gewelddadige films (observationeel)
• vb. een groep naar gewelddadige films laten kijken en observeren of ze
hierna agressiever reageren dan een groep die niet naar deze films keek
(experimenteel)
Empirisch: studie op basis van gemeten data, via vb:
• objectieve vaststellingen (objectiviteitsbeginsel)
▪ geen interpretatie van het individu, iedereen kan hetzelfde vaststellen
• intersubjectiviteit
▪ zorgen dat verschillende waarnemers in voldoende mate tot eenzelfde
appreciatie/interpretatie komen
• systhematische observaties
▪ representatieve steekgroepen, representatief aantal observaties (hoe je iets aanpakt)
• experimenten in gecontroleerde omstandigheden
▪ door de experimenten in bepaalde omstandigheden uit te voeren, worden een
aantal stoorzenders die anders zouden spelen uitgeschakeld
Verschillende methoden om gedrag te bestuderen, vb:
• Observatie (natuurlijke, participerende)
• Interview (gestructureerd, semi-gestructureerd, ongestructureerd)
• Vragenlijsten (of data uit vragenlijsten in databanken)
2
,• Fysiologische metingen (hersenscans, bloeddruk, pupilverwijding,…)
• Gestandaardiseerde psychologische tests
• Gebruik van databanken
• …
• Wetenschap vs pseudo-wetenschap
4. Geschiedenis van de psychologie
a. Verre voorloper: filosofie
b. Vanaf 16de eeuw (ontdekkingsreizen, boekdrukkunsten ..)
c. Impulsen vanuit de natuurwetenschap
d. Wilhem WUNDT (19e eeuw)
Je gaat iemand pijn toen en daarna vragen om te reflecteren hierop. De reacties verlopen altijd via een
vaste structuur. Deze methode = de experimentele bewustzijnspsychologie
Eerste vorm van psychologisch onderzoek
Introspectie = refelctie
3
, e. William james (19e eeuw)
Mensen kan je niet vatten in een schema. Er is steeds een dynamiek. Hij ging dit onderzoeken bij
dieren
f. Behaviouristische revolutie (19e eeuw) – Ivan pavlov
Geen focus op interne mentale processen, enkel op het gedrag. We kijken enkel naar de prikkel en het
gedrag. Je moet hier geen aandacht aan geven. Gedrag= respons op een prikkel
g. John Broudus Watson
S= stimulus R= respons
h. 20e eeuw
Hoe komt het dat ik een geheel kan zien? We gaan er later op verder
4
Les 1: inleiding in de psychologie
Inhoud les 1:
- wat is psychologie
- pyschologie en verwante wetenschappen
- psychologie als wetenschap
- geschiedenis van de psychologie
- hedendaagse stromingen
- subdisciplines binnen de psychologie
Leerdoelen:
• Het begrip psychologie omschrijven
• De psychologie als wetenschap definiëren
• Mijlpaalonderzoeken uit de geschiedenis van de psychologie beschrijven en deze in de juiste
stroming situeren
• Bevindingen uit onderzoeken toelichten
• Hedendaagse stromingen en subdisciplines benoemen en beschrijven
1. Wat is psychologie
• Marshmellow experiment
• Psychè + logos = de wetenschap van de geest/ons brein
• Definitie:
▪ Wetenschappelijke studie van het individueel gedrag
• Niet alleen interesse in afwijkend gedrag (vb. psychose, depressie, crimineel antisociaal
gedrag, enz.)
Iedereen stelt ander gedrag, maar er gaan zich patronen vormen ( sommigen wachten, anderen vinden
excuses etc.) vertelt ons iets over copingmechanismen
• Gedragswetenschap:
▪ Richt zich op het begrijpen van het gedrag van individuen
▪ zowel gekeken naar de persoon als zijn omgeving
▪ Factoren bij het individu zelf en de directe omgeving spelen een rol
• De psychologie verschilt van intuïtieve (mensen)kennis
▪ Intuïtieve kennis: inzichten die in de loop van het leven ontstaan, ontstaat uit
ervaringen (we weten hoe menselijk gewoonlijk reageren op een bepaalde situatie)
• Psychologie als wetenschap: objectiviteit, via verschillende wetenschappelijke methodes
uiterlijk waarneembare aspecten verklaren
• Hedendaagse definitie: psychologie is de wetenschappelijke studie van het gedrag én de
mentale activiteiten van het individu
• Ook andere takken van de wetenschap bestuderen gedrag:
▪ Biologie: hoe lichaamsprocessen gedrag bepalen (casus van phineas gage ->
spoorarbeider die zeer zachtaardig was -> ernstig accident tijdens werk (ijzere staaf in
oog/ hersenen deel doorboord -> nadien aggresief/drinken/risicovol gedrag -> verband
hersenen – persoonlijkheid/gedrag)
1
, ▪ Sociologie: hoe gedrag samenhangt met de maatschappelijke context
2. Psychologie en verwante wetenschappen
3. Psychologie als wetenschap
Wetenschappelijke aanpak: gedrag begrijpen door observaties, experimenten, het in kaart brengen van
biologische veranderingen (vb. neurologische processen) in relatie tot het gedrag, etc.
a. begrijpen van het gedrag van het individu (waarom heeft iemand iets gedaan): vaak
via case-studies
• vb. ik had net een gewelddadige film gezien en werd hierdoor agressief
b. beschrijven van verbanden of samenhangen (correlaties)
• vb. een groep bevragen of ze agressiever zijn na het bekijken van
gewelddadige films (observationeel)
• vb. een groep naar gewelddadige films laten kijken en observeren of ze
hierna agressiever reageren dan een groep die niet naar deze films keek
(experimenteel)
Empirisch: studie op basis van gemeten data, via vb:
• objectieve vaststellingen (objectiviteitsbeginsel)
▪ geen interpretatie van het individu, iedereen kan hetzelfde vaststellen
• intersubjectiviteit
▪ zorgen dat verschillende waarnemers in voldoende mate tot eenzelfde
appreciatie/interpretatie komen
• systhematische observaties
▪ representatieve steekgroepen, representatief aantal observaties (hoe je iets aanpakt)
• experimenten in gecontroleerde omstandigheden
▪ door de experimenten in bepaalde omstandigheden uit te voeren, worden een
aantal stoorzenders die anders zouden spelen uitgeschakeld
Verschillende methoden om gedrag te bestuderen, vb:
• Observatie (natuurlijke, participerende)
• Interview (gestructureerd, semi-gestructureerd, ongestructureerd)
• Vragenlijsten (of data uit vragenlijsten in databanken)
2
,• Fysiologische metingen (hersenscans, bloeddruk, pupilverwijding,…)
• Gestandaardiseerde psychologische tests
• Gebruik van databanken
• …
• Wetenschap vs pseudo-wetenschap
4. Geschiedenis van de psychologie
a. Verre voorloper: filosofie
b. Vanaf 16de eeuw (ontdekkingsreizen, boekdrukkunsten ..)
c. Impulsen vanuit de natuurwetenschap
d. Wilhem WUNDT (19e eeuw)
Je gaat iemand pijn toen en daarna vragen om te reflecteren hierop. De reacties verlopen altijd via een
vaste structuur. Deze methode = de experimentele bewustzijnspsychologie
Eerste vorm van psychologisch onderzoek
Introspectie = refelctie
3
, e. William james (19e eeuw)
Mensen kan je niet vatten in een schema. Er is steeds een dynamiek. Hij ging dit onderzoeken bij
dieren
f. Behaviouristische revolutie (19e eeuw) – Ivan pavlov
Geen focus op interne mentale processen, enkel op het gedrag. We kijken enkel naar de prikkel en het
gedrag. Je moet hier geen aandacht aan geven. Gedrag= respons op een prikkel
g. John Broudus Watson
S= stimulus R= respons
h. 20e eeuw
Hoe komt het dat ik een geheel kan zien? We gaan er later op verder
4
