Samenvatting - Politiek en beleid: verkenning H9

Politiek en beleid: H9: Participatie

1. Politieke vervreemding
1.1. Twee dimensies van politieke vervreemding: wantrouwen en
onmacht
 De twee dimensies van politieke vervreemding zijn
wantrouwen en
onmacht.
o Wantrouwen kan zich richten op
 politieke instellingen(partijen en regering),
 politiek personeel,
 politiek regime (democratie)
o Politieke onmacht kan gaan
 over interne onmacht (mensen “als wij” hebben
geen invloed op de politiek)
 en externe onmacht (politici houden geen rekening
met “onze” wensen)
o Vertrouwen wordt regelmatig gemeten.(zie volgende
slides)
o Enkele vaststellingen:
 Vertrouwen in politiek regime (democratie) blijft.
 Wantrouwen in politiek personeel en de
instellingen stijgt.
 Hoe hoger het bestuursniveau, hoe minder
vertrouwen
1.2. Verklaring bij politieke vervreemding: politiek individualisme en
subjectieve desinformatie
 Er zijn twee verklaringen om de politieke vervreemding bij de
bevolking te verklaren:
o Politiek Individualisme (defensief en offensief)
o Subjectieve desinformatie
 POLITIEK INDIVIDUALISME
o Groeiend individualisme wordt ook omgezet in politiek
individualisme.
o Er zijn twee vormen van politiek individualisme:
 Defensief individualisme bij zwakkere groepen:
 Vooral defensief omwille van gevoelens van
onmacht en wantrouwen tegenover het
egoïsme van anderen. Zwakkere groepen
voelen zich hiervan het slachtoffer. Wat leidt
tot afkeer en onverschilligheid.
 Offensief individualisme bij bevoorrechte groepen:

,  Sterke individuen zijn veeleisend tegenover
de overheid.
 Versterking politiek individualisme
 SUBJECTIEVE DESINFORMATIE
o Is te verklaren door
 Complex wordende en onoverzichtelijke
samenleving zowel voor de burger als voor de
overheid.
 De houding van de burger en zijn onvermogen om
informatie over complexe beleidsvoering te
verwerken.
o Vervreemding is het grootst bij twee verschillende
groepen:
 Radicale actiegroepen met overspannen
verwachtingen op korte termijn ten aanzien van de
politiek/overheid. Dit botst op de complexe
realiteit.
 Laaggeschoolde groepen voelen zich
machteloosheid ten aanzien van de complexiteit.
Wantrouwen overheerst omdat ze denken geen
invloed te hebben op de politiek/overheid.
2. Burgerparticipatie
2.1. Burgerschap en democratie
 Burgerschap en democratie
o Hoe hebben burgers controle op de macht ?
 Indirecte democratie
 = burgers delegeren beslissingsmacht aan
de vertegenwoordigers-representatieve
democratie
 Directe democratie
 = burgers beslissen zelf over concrete
beleidsvoorstellen
 ‘hybride’ democratie = mengvorm tussen directe
en indirecte democratie
 Burgerschap tussen rechten en verantwoordelijkheid
o Burgerschap is het recht hebben om macht uit te
oefenen door wettelijk contract tussen staat en individu.
o Burgerschap als verantwoordelijkheid opnemen door
actief in de gemeenschap te staan.
 Dit kan door als burger in verenigingen, vakbonden, partijen,
adviesraden, op sociale media, in publieke debatten,...actief te
zijn.
2.2. Burgerparticipatie en verdieping van de democratie