Samenvatting - Politiek en beleid: verkenning H5

Politiek en beleid H5
1. Breuklijnen en politieke stromingen
 Transformaties en breuklijnen in de westerse wereld
 Breuklijnen en politieke stromingen in België
 Breuklijnen vervagen
1.1. Transformaties en breuklijnen in de westerse wereld
 Langdurige, geïnstitutionaliseerde vormen van conflict
 Uiteinde breuklijn = partijen

Revoluties Breuklijnen Breuklijnen in
Belgische context
Politieke revolutie Scheiding kerk & staat 1 levensbeschouwelijk
-> periferie vs centrum 2 communautair
Economische revolutie Arbeid vs Kapitaal 3 sociaaleconomisch
-> Primaire vs (niet van toepassing)
secundaire economie
Onderwijs revolutie Nieuw links vs nieuw- 4 sociaal-culturele
rechts breuklijn
 Politieke
o Vorming nationale staten = eenmaking territorium & vestiging
centraal gezag
o Oorsprong = twee breuklijnen
 Kerk versus staat
 Moderne staten niet langer gelegitimeerd vanuit
religieuze argumenten -> wel soevereiniteit van het
volk en op een grondwet
 Kerk verliest politieke en culturele macht
 Periferie versus centrum
 Conflict nationale en regionale belangen -> behoud
eigen taal en cultuur + tegen macht centrale staat
 Economisch = industriële
o Arbeiders versus kapitaal (= mensen die dingen realiseren)
 Toenemende verzet georganiseerde arbeidersklasse
 Ontstaan vakbonden en coöperaties + ontwikkeling sociaal
overleg
o Primaire versus secundaire economie
 Verschuiving economische productie en macht primaire
economie naar secundaire economie
 Landbouw raakt in verval = minder inkomen voor
mensen
 Bevolking trekt naar industriële centra waar
arbeidersklasse snel aangroeit
o België = minder
 Onderwijs
o Jaren 1960 ‘stille’ omwenteling
o Meer meisjes, jongeren, allochtonen = langer naar school
 = nieuw soort middenklasse die gestudeerd had
 Mentaliteit verandert

,  Verzet tegen lager opgeleide en oudere ouders
 = leerplicht tot 18 jaar -> opleidingen hoger onderwijs
groeien
o Nieuwe sociaal-culturele breuklijn
 = waarden, normen en ethiek
 Nieuw-links versus nieuw-rechts
 Nieuw-links = vertrouwensvol mensbeeld,
postmaterialistische waarden, democratische, open
opvatting over samenleving
 Nieuw-rechts = negatief mensbeeld,
materialistische waarden en een autoritaire
opvatting over de samenleving
1.2. Breuklijnen en politieke stromingen in België
 Partijen ontstaan op uiteinden breuklijnen -> 3 klassieke
breuklijnen
o Levensbeschouwelijk -> gelovigen versus vrijzinnigen
o Communautair -> tussen taalgemeenschappen
o Sociaaleconomisch -> werkgever versus werknemers
o Later: Sociaal-cultureel -> nieuw-links versus nieuw-rechts
1.2.1. Levensbeschouwelijke breuklijn
 Unionisme 1830 = na onafhankelijkheidsverklaring
o België ontstaan uit monsterverbond van kerk en liberale
burgerij tegen NL
o Na periode van samenwerking = uiteenvallen unionisme
 Conflicten katholieken-vrijzinnige liberalen
o = over relaties tussen kerk en staat
o ‘Vrijheid van onderwijs’ = eerste spanningen katholieken
en liberalen
 Schoolstrijd
 Liberalen = gemeenten moeten officiële
scholen kunnen oprichten en godsdienst moet
buiten de muren van de school
 Katholieken = vrijheid van onderwijs ->
godsdienst moet gegeven worden
 Schoolpact
 = gezamenlijk pact voor scholen = oplossing
o Invloed religie in politiek
 Vrijzinnigen = tegen aanwezigheid religieuze
symbolen in openbare gebouwen
 Liberale vs katholieke partij
o Na dioxinecrisis in 1997
 = socialistische & liberale (vrijzinnige) partij aan de
macht
 Terugdringen religie naar privésfeer
 Toch blijvende spanningen op ethische thema’s
o Vb: euthanasie voor dementerende mensen

,  Invloed van nieuwkomers die vanuit (andere) religies ook ethisch
conservatief denken
o Voorbeeld vandaag: Abortuswet
 Uitbreiding abortuswet?
o Nu: abortus tot 12 weken zwangerschap +
verplicht 6 dagen bedenktijd.
o Europa: van verboden (Malta) tot 24 weken
(Nederland)
o Voorstel experten: 18 weken en geen
bedenktijd
o Standpunten <>:
 CD&V: max 14 weken en 48u bedenktijd
 Open VLD: 18 weken, geen bedenktijd,
recht op abortus in de grondwet
1.2.2. Sociaal-economische breuklijn
 Industriële revolutie > uitbuiting en sociale ellende
 Socialistische organisaties > Belgische Werklieden
Partij
o Organiseerde zich in de industriële centra om belangen
arbeiders te verdedigen
 Vakbonden, mutualiteiten, coöperatieve organisaties
 Vb: vooruit -> goedkoop eten, dansen, toneel
 Vb: vrijdagsmarkt -> grootwarenhuis socialisten met
bonnetjes
 Reactie Kerk
o Eerst defensief en krampachtig
 ze mochten zelf geen vakbonden oprichten (centrale
macht in Vaticaan)
o Later met toelating Rerum Novarum: Christelijke
Arbeidersbeweging
 = sociale bewegingen
 Algemeen stemrecht na WO I: doorbraak BWP
o Samenwerking katholieke en liberale vakbonden voor
algemeen stemrecht
 Na WO II:
o Opbouw welvaartstaat + sociaaleconomisch overlegmodel
 Door samenwerking katholieken en liberalen
 Belgische socialistische partij &
christendemocraten
o Temmen van het conflict in het sociaal overleg tussen
werkgevers en werknemers
 Maar door moeilijke economische toestand
o Sociaal overleg loopt steeds moeizamer: minder
compromis
 Langer duren traditionele sociaaleconomische links-
rechts tegenstelling
o Mondialisering + druk op arbeid