Hoofdstuk 5: De tuin van Epicurus
Situering: de hellenistische en romeinse periode
Hellenistische periode (323 v.C. – 146 v.C.): Rijk van Alexander de Grote. Centrale centrum
verschuift van Athene naar Alexandrië (noorden van Egypte). Deze periode begint met de
dood van Alexander de Grote en eindigt met de annexatie van het Griekse schiereiland
binnen het Romeinse Rijk. Het is een turbulente periode waarin de autonomie van de
stadstaten taant en Griekenland deel wordt van het Macedonische Rijk. Het rijk van
Alexander komt aan een einde wanneer Griekenland wordt geannexeerd binnen het
opkomende Romeinse Rijk. Deze Romeinse periode komt dan weer op zijn einde door de val
van Rome in 476.
Op filosofisch vlak blijven de Academie van Plato en het Lyceum van Aristoteles bestaan,
maar er ontwikkelen ook nieuwe stromingen of scholen. In deze periode werd filosofie meer
beschouwd als een manier om geestelijk gezond te blijven en gemoedsrust te vinden.
Het epicurisme
Epicurus
Geboren in 341 v.C. op Samos. Hij vond weinig inspiratie in de bestaande scholen, met
uitzondering van de cynici. Hij stichtte een zelfvoorzienende leefgemeenschap op, waar hij
zijn ideeën in de praktijk kon brengen. Buiten Athene richtte hij een commune op, deze
noemde hij ‘de Tuin’. Hier leidde hij met zielsverwanten een onafhankelijk bestaan. Inclusief
de kweek van eigen groenten. Aan de poort stond geschreven: ”Welkom vreemdeling, hier is
genot het hoogste goed.” Ook de uitspraken “Pluk de dag” en “Leef geborgen” worden aan
hem toegeschreven. (= weinig sociale verplichtingen). Ook vrouwen worden toegelaten in
deze commune en slaven werden hetzelfde behandeld als vrije burgers.
Zijn wereldbeeld is erg ‘modern’ -> alles is te herleiden tot materie. Zijn aandacht ging naar
genot, maar hier kwam heel wat kritiek op. Hij kreeg de naam van woesteling en zijn
leerlingen werden Epicuristische zwijnen genoemd.
Kosmologie: materialisme
Hij is een aanhanger van de atoomleer van Democritos. Dit betekent dus dat de aard van de
werkelijkheid terug te voeren tot ondeelbare deeltjes of atomen. Deze kunnen tijdelijk aan
elkaar klitten en weer uiteenvallen. Ook de menselijke ziel bestaat uit fijne atomen. Epicurus
is geen zuivere atheïst die het bestaan van goden ontkent. Volgens hen bestaan de goden uit
erg vluchtige atomen (etheratomen).
Levenskunst
Hij benoemt zijn leer als ‘geneeskunde voor de ziel’. Het is haar taak om de oorzaken van
ongeluk, angst en verdriet bloot te leggen en een passende remedie aan te reiken.
Mensbeeld: mensen worden gedreven door een zoektocht naar geluk en een afkeer van pijn.
(nagevolgd door aantal andere filosofen)
Doel van zijn leer: onderzoeken hoe we ons leven op de best mogelijke manier kunnen
inrichten on zoveel mogelijk geluk en zo weinig mogelijk pijn te ervaren. Hedonè (genot)
verwijst naar de afwezigheid van pijn op lichamelijk vlak. Op geestelijk vlak naar innerlijke
gemoedsrust, sereniteit of onverstoorbaarheid. Hedonisme: het streven naar plezier of
genot.
Volgens Epicurus dien je met mate te genieten van de goede dingen des levens, zonder dat
het te veel moeite kost.
Situering: de hellenistische en romeinse periode
Hellenistische periode (323 v.C. – 146 v.C.): Rijk van Alexander de Grote. Centrale centrum
verschuift van Athene naar Alexandrië (noorden van Egypte). Deze periode begint met de
dood van Alexander de Grote en eindigt met de annexatie van het Griekse schiereiland
binnen het Romeinse Rijk. Het is een turbulente periode waarin de autonomie van de
stadstaten taant en Griekenland deel wordt van het Macedonische Rijk. Het rijk van
Alexander komt aan een einde wanneer Griekenland wordt geannexeerd binnen het
opkomende Romeinse Rijk. Deze Romeinse periode komt dan weer op zijn einde door de val
van Rome in 476.
Op filosofisch vlak blijven de Academie van Plato en het Lyceum van Aristoteles bestaan,
maar er ontwikkelen ook nieuwe stromingen of scholen. In deze periode werd filosofie meer
beschouwd als een manier om geestelijk gezond te blijven en gemoedsrust te vinden.
Het epicurisme
Epicurus
Geboren in 341 v.C. op Samos. Hij vond weinig inspiratie in de bestaande scholen, met
uitzondering van de cynici. Hij stichtte een zelfvoorzienende leefgemeenschap op, waar hij
zijn ideeën in de praktijk kon brengen. Buiten Athene richtte hij een commune op, deze
noemde hij ‘de Tuin’. Hier leidde hij met zielsverwanten een onafhankelijk bestaan. Inclusief
de kweek van eigen groenten. Aan de poort stond geschreven: ”Welkom vreemdeling, hier is
genot het hoogste goed.” Ook de uitspraken “Pluk de dag” en “Leef geborgen” worden aan
hem toegeschreven. (= weinig sociale verplichtingen). Ook vrouwen worden toegelaten in
deze commune en slaven werden hetzelfde behandeld als vrije burgers.
Zijn wereldbeeld is erg ‘modern’ -> alles is te herleiden tot materie. Zijn aandacht ging naar
genot, maar hier kwam heel wat kritiek op. Hij kreeg de naam van woesteling en zijn
leerlingen werden Epicuristische zwijnen genoemd.
Kosmologie: materialisme
Hij is een aanhanger van de atoomleer van Democritos. Dit betekent dus dat de aard van de
werkelijkheid terug te voeren tot ondeelbare deeltjes of atomen. Deze kunnen tijdelijk aan
elkaar klitten en weer uiteenvallen. Ook de menselijke ziel bestaat uit fijne atomen. Epicurus
is geen zuivere atheïst die het bestaan van goden ontkent. Volgens hen bestaan de goden uit
erg vluchtige atomen (etheratomen).
Levenskunst
Hij benoemt zijn leer als ‘geneeskunde voor de ziel’. Het is haar taak om de oorzaken van
ongeluk, angst en verdriet bloot te leggen en een passende remedie aan te reiken.
Mensbeeld: mensen worden gedreven door een zoektocht naar geluk en een afkeer van pijn.
(nagevolgd door aantal andere filosofen)
Doel van zijn leer: onderzoeken hoe we ons leven op de best mogelijke manier kunnen
inrichten on zoveel mogelijk geluk en zo weinig mogelijk pijn te ervaren. Hedonè (genot)
verwijst naar de afwezigheid van pijn op lichamelijk vlak. Op geestelijk vlak naar innerlijke
gemoedsrust, sereniteit of onverstoorbaarheid. Hedonisme: het streven naar plezier of
genot.
Volgens Epicurus dien je met mate te genieten van de goede dingen des levens, zonder dat
het te veel moeite kost.
