MEGAMONSTERGROTESAMENVATING KUNSTGESCHIEDENIS
INHOUD:
1. De spelende mens
2. Gustave Courbet en de 19e eeuw
3. Franse schilderkunst 1850-1910
4. Wenen rond 1900 en expressionisme in duitsland 1905-1925
5. Futurisme & Nieuwe zakelijkheid
6. Kubisme & Suprematisme
7. Dada, de stijl, constructivisme
8. Bauhaus, Surrealisme
9. Harlem Renaissance
10. De jaren '30
11. 1945-1989
12. Art informel & Cobra
13. Constants New Babylon
14. Gutai & Neo-concrete kunst
15. Kinetische kunst & this is tomorrow
16. Kunst in de VS 1945-1960
17. Voorbij de abstractie 1960-1975
18. Het vormeloze en het abjecte
19. 1989 en daarna
20. epiloog
,LES 1: DE SPELENDE MENS
FRIEDRICH SCHILLER:
• Duitse filosoof einde 18de Eeuw – begin 19de Eeuw. (Eind Franse Revolutie)
• Uitvinder van het Duitse idealisme, stortte zich volledig op het vrijheidsproject van de
vroege negentiende eeuw.
In zijn 15e brief (1795) over de esthetische opvoeding van de mens:
'de mens is en hij is alleen dan geheel mens, indien hij speelt' = We zijn geen mens door ons werk,
ons geloof etc. De mens moet spelen om mens te zijn: in actie zijn, zoeken en uitvoeren, zich
vergissen. “Homo Ludens”
De combinatie van zintuiglijke drift (geassocieerd met het leven en ervaren) en vormdrift
(geassocieerd met gestaltes) vormt de levende gestalte, die op zijn beurt een beeld van
schoonheid tot leven brengt. Hij benadrukt dat het samenkomen van deze twee driften, wat
hij de speeldrift noemt, essentieel is voor het ervaren van schoonheid.
INVLOED: blauwdruk voor de figuur van de kunstenaar in de 20e eeuw:
o Hirst: de schoonheid in dood. Hij speelt met iets dat niet meer levend is. Hij maakt er
schoonheid van. Door er een levende gestalte van te maken.
o Pollock: de spontaniteit en het gevoel van beweging, waarbij zintuiglijke ervaringen van verf
en beweging worden gecombineerd met vormgevende principes van compositie en ritme.
DAMIEN HIRST
• Britse hedendaagse kunstenaar
• Fascinatie met de dood, hij is als 15-jarige in een crematorium en trekt een selfie met
iemand die dood is. Dit 200 jaar nadat Schiller een voorspelling deed.
WITH DEAD HEAD
-> ‘81 gemaakt (hij was 16) maar uitgekomen in ‘91
A THOUSAND YEARS 1990
-> koeienkop omringd door vliegjes
-> een grote witte box zoals een dobbelsteen maar op elke kant maar 1 stip
= je kan nooit winnen.
Gaat over dood-> vliegjes eten hoofd maar leven zelf niet lang =
cirkelbeweging van leven en dood
-> ook commentaar op minimal art
THE PHYSICAL IMPOSSIBILITY OF DEATH IN THE MIND OF SOMEONE LIVING
Betekenis = waarom zorgen maken over de dood? Zolang je leeft zal je het niet
kennen
, Gescheiden moeder en kind koe -> ze staan apart maar zijn ook in 2 gesplitst
“It opens a path for the viewer into areas of experience which are not immoral or amoral, but extramoral.
We take a holiday from our ethics into a world created from death and violence about which we are invited
not to care –a world where bad taste is driven to the point of elegance, and disgust filtered into delight.”
- The Guardian
Deze quote gaat over het werk van Damien Hirst. The Guardian noemt zijn werk niet moreel of
immoreel maar buitenmoreel -> we gaan weg van onze ethiek
PHARMACY 1992
-> apotheek in museum maar je kan er niets kopen, er zijn vliegjes die naar het
licht gaan. Hoe opgeruimd of mooi de apotheek ook is, het gaat over de dood
(medicatie neem je als je ziek bent)
‘BEAUTIFUL INSIDE MY HEAD FOREVER’ – september 2008 = een tweedaagse veiling waar Hirst al
zijn werken in één keer verkoopt. Op de eerste avond van de veiling gingen dan de Lehman Brothers
(een bank) failliet. Dit was het begin van de financiële crisis van 2008.
De veiling wordt het kunstwerk, waardoor de verzamelaar niet alleen zijn kunst koopt, maar
deel uitmaakt van het kunstwerk. Dit is het bewijs dat een kunstwerk alles kan zijn. Hij heeft
zijn veiling een titel gegeven.
Er werd gedacht dat het in tijden van economische crisis nuttig was om geld bij te drukken.
Keizer Nero heeft ooit zo veel bankbiljetten bijgedrukt dat het geld niets meer waard was.
Mensen moesten met een kruiwagen vol biljetten naar de bakker om een brood te kopen.
Dit leek ook met de werken van Hirst te gebeuren. Hirst speelt met de economie, hij is een
perfect voorbeeld van een spelende mens.
Door al zijn werk in 1 klap te verkopen, lijkt hij ook zijn eigen dood te willen aankondigen.
___________________________
‘In zichzelf rust en woont de gehele gestalte, een volledig gesloten schepping, alsof zij aan gene zijde
van de ruimte zou staan, zonder verflauwen, zonder weerstand; daar is geen kracht die strijdt met
krachten, geen zwakheid waarin het tijdelijke zou kunnen binnendringen.’ -Shiller
Gaat over een beeldhouwwerk. Hirst doet een beetje hetzelfde als Shiller. We kunnen deze
quote, die 2 eeuwen geleden geschreven is, vergelijken met enkele moderne quotes:
‘In het esthetisch regime is de kunst slechts kunst voor zover ze iets anders is dan kunst.’(Jacques
Rancière)
Kunst mag zichzelf zijn en is niet meer een weerspiegeling van de waarheid. Het is alleen
maar kunst. Kunst gaat op zoek naar nieuwe bestaansrechtvaardigingen. Dit kan
bijvoorbeeld door vormelijke abstractie, waaronder een laag van vrijheid/politiek zit. Kunst is
nooit alleen maar zichzelf. Elke keer dat er kunst wordt gemaakt; komt er iets nieuws in de
kunstwereld, nieuwe deuren gaan open (bv: man steekt kak in blikjes -> dat is nu ook kunst)
, LES 2: GUSTAVE COURBET EN DE NEGETIENDE EEUW
‘Pastorale’ van Ludwig Beethoven = Symfonie van Beethoven waar de blazers het geluid van vogels
imiteren (nachtigall-wachtel-kukuk). Dit gebruik van blazers was zeer nieuw voor die tijd + het geluid
van vogels = bepaalde sfeer van het platteland. Romantisch
Rond 1840 ontspint er zich een hevige strijd tussen het NEO-CLASSICISME en de ROMANTIEK
HET NEO CLASSICISME DE ROMANTIEK
Jean Dominique Ingres Eugène Delacroix en Théodore Géricault
→ strenge, eenvoudige compositie → Gevoel, emotie, fantasie
→ de omtreklijn (contour) is belangrijk → Mystiek-religieuze elementen
→ reliëfachtige dieptewerking → Escapisme en natuurverlangen
→ koel, helder kleurgebruik → Individualisme
→ statische houdingen van de → Nadruk op de geschiedenis van het volk
weergegeven personen → Tegenreactie verlichting
→ klassieke onderwerpen in de eigen tijd
geplaatst
→ klassieke vormentaal
→ moraliserende onderwerpen
→ Portretten
POLITIEK IN DE 19e EEUW
- 1789 = Franse revolutie
- 1815 = Restauratie: Slag bij Waterloo, Napoleon wordt verslagen + Congres van Wenen (voor
vrede in Europa)
- 1884 = Revolutie: volk komt in protest, leiders moeten luisteren naar het volk + Europa was
rijk door de vele Kolonies, maar deze wilden onafhankelijk worden
De 19e eeuw was de eeuw van revolutie, het volk en de vooruitgang:
Volk = nationale ondertoon, idealistisch idee van een groep mensen, je hoort bij het volk of niet bij
het volk -> bevolking is niet hetzelfde als volk
Grondwetten: rechten van de burger verzekeren (burgers worden politiek relevant)
• Revoluties in Zuid-Amerika: er ontstaat een burgeroorlog rond de slavernij in het zuiden. De
slavernij wordt afgeschaft, maar blijft nog tot op heden door sudderen.
• Amerikaanse Burgeroorlog (1861-65)
• Kastenoorlog in Mexico (1847-1901)
• Conflicten in Azië
• Opkomst van het socialisme & anarchisme: Pierre-Joseph Proudhon, Michail Bakoenin & Karl
Marx
INHOUD:
1. De spelende mens
2. Gustave Courbet en de 19e eeuw
3. Franse schilderkunst 1850-1910
4. Wenen rond 1900 en expressionisme in duitsland 1905-1925
5. Futurisme & Nieuwe zakelijkheid
6. Kubisme & Suprematisme
7. Dada, de stijl, constructivisme
8. Bauhaus, Surrealisme
9. Harlem Renaissance
10. De jaren '30
11. 1945-1989
12. Art informel & Cobra
13. Constants New Babylon
14. Gutai & Neo-concrete kunst
15. Kinetische kunst & this is tomorrow
16. Kunst in de VS 1945-1960
17. Voorbij de abstractie 1960-1975
18. Het vormeloze en het abjecte
19. 1989 en daarna
20. epiloog
,LES 1: DE SPELENDE MENS
FRIEDRICH SCHILLER:
• Duitse filosoof einde 18de Eeuw – begin 19de Eeuw. (Eind Franse Revolutie)
• Uitvinder van het Duitse idealisme, stortte zich volledig op het vrijheidsproject van de
vroege negentiende eeuw.
In zijn 15e brief (1795) over de esthetische opvoeding van de mens:
'de mens is en hij is alleen dan geheel mens, indien hij speelt' = We zijn geen mens door ons werk,
ons geloof etc. De mens moet spelen om mens te zijn: in actie zijn, zoeken en uitvoeren, zich
vergissen. “Homo Ludens”
De combinatie van zintuiglijke drift (geassocieerd met het leven en ervaren) en vormdrift
(geassocieerd met gestaltes) vormt de levende gestalte, die op zijn beurt een beeld van
schoonheid tot leven brengt. Hij benadrukt dat het samenkomen van deze twee driften, wat
hij de speeldrift noemt, essentieel is voor het ervaren van schoonheid.
INVLOED: blauwdruk voor de figuur van de kunstenaar in de 20e eeuw:
o Hirst: de schoonheid in dood. Hij speelt met iets dat niet meer levend is. Hij maakt er
schoonheid van. Door er een levende gestalte van te maken.
o Pollock: de spontaniteit en het gevoel van beweging, waarbij zintuiglijke ervaringen van verf
en beweging worden gecombineerd met vormgevende principes van compositie en ritme.
DAMIEN HIRST
• Britse hedendaagse kunstenaar
• Fascinatie met de dood, hij is als 15-jarige in een crematorium en trekt een selfie met
iemand die dood is. Dit 200 jaar nadat Schiller een voorspelling deed.
WITH DEAD HEAD
-> ‘81 gemaakt (hij was 16) maar uitgekomen in ‘91
A THOUSAND YEARS 1990
-> koeienkop omringd door vliegjes
-> een grote witte box zoals een dobbelsteen maar op elke kant maar 1 stip
= je kan nooit winnen.
Gaat over dood-> vliegjes eten hoofd maar leven zelf niet lang =
cirkelbeweging van leven en dood
-> ook commentaar op minimal art
THE PHYSICAL IMPOSSIBILITY OF DEATH IN THE MIND OF SOMEONE LIVING
Betekenis = waarom zorgen maken over de dood? Zolang je leeft zal je het niet
kennen
, Gescheiden moeder en kind koe -> ze staan apart maar zijn ook in 2 gesplitst
“It opens a path for the viewer into areas of experience which are not immoral or amoral, but extramoral.
We take a holiday from our ethics into a world created from death and violence about which we are invited
not to care –a world where bad taste is driven to the point of elegance, and disgust filtered into delight.”
- The Guardian
Deze quote gaat over het werk van Damien Hirst. The Guardian noemt zijn werk niet moreel of
immoreel maar buitenmoreel -> we gaan weg van onze ethiek
PHARMACY 1992
-> apotheek in museum maar je kan er niets kopen, er zijn vliegjes die naar het
licht gaan. Hoe opgeruimd of mooi de apotheek ook is, het gaat over de dood
(medicatie neem je als je ziek bent)
‘BEAUTIFUL INSIDE MY HEAD FOREVER’ – september 2008 = een tweedaagse veiling waar Hirst al
zijn werken in één keer verkoopt. Op de eerste avond van de veiling gingen dan de Lehman Brothers
(een bank) failliet. Dit was het begin van de financiële crisis van 2008.
De veiling wordt het kunstwerk, waardoor de verzamelaar niet alleen zijn kunst koopt, maar
deel uitmaakt van het kunstwerk. Dit is het bewijs dat een kunstwerk alles kan zijn. Hij heeft
zijn veiling een titel gegeven.
Er werd gedacht dat het in tijden van economische crisis nuttig was om geld bij te drukken.
Keizer Nero heeft ooit zo veel bankbiljetten bijgedrukt dat het geld niets meer waard was.
Mensen moesten met een kruiwagen vol biljetten naar de bakker om een brood te kopen.
Dit leek ook met de werken van Hirst te gebeuren. Hirst speelt met de economie, hij is een
perfect voorbeeld van een spelende mens.
Door al zijn werk in 1 klap te verkopen, lijkt hij ook zijn eigen dood te willen aankondigen.
___________________________
‘In zichzelf rust en woont de gehele gestalte, een volledig gesloten schepping, alsof zij aan gene zijde
van de ruimte zou staan, zonder verflauwen, zonder weerstand; daar is geen kracht die strijdt met
krachten, geen zwakheid waarin het tijdelijke zou kunnen binnendringen.’ -Shiller
Gaat over een beeldhouwwerk. Hirst doet een beetje hetzelfde als Shiller. We kunnen deze
quote, die 2 eeuwen geleden geschreven is, vergelijken met enkele moderne quotes:
‘In het esthetisch regime is de kunst slechts kunst voor zover ze iets anders is dan kunst.’(Jacques
Rancière)
Kunst mag zichzelf zijn en is niet meer een weerspiegeling van de waarheid. Het is alleen
maar kunst. Kunst gaat op zoek naar nieuwe bestaansrechtvaardigingen. Dit kan
bijvoorbeeld door vormelijke abstractie, waaronder een laag van vrijheid/politiek zit. Kunst is
nooit alleen maar zichzelf. Elke keer dat er kunst wordt gemaakt; komt er iets nieuws in de
kunstwereld, nieuwe deuren gaan open (bv: man steekt kak in blikjes -> dat is nu ook kunst)
, LES 2: GUSTAVE COURBET EN DE NEGETIENDE EEUW
‘Pastorale’ van Ludwig Beethoven = Symfonie van Beethoven waar de blazers het geluid van vogels
imiteren (nachtigall-wachtel-kukuk). Dit gebruik van blazers was zeer nieuw voor die tijd + het geluid
van vogels = bepaalde sfeer van het platteland. Romantisch
Rond 1840 ontspint er zich een hevige strijd tussen het NEO-CLASSICISME en de ROMANTIEK
HET NEO CLASSICISME DE ROMANTIEK
Jean Dominique Ingres Eugène Delacroix en Théodore Géricault
→ strenge, eenvoudige compositie → Gevoel, emotie, fantasie
→ de omtreklijn (contour) is belangrijk → Mystiek-religieuze elementen
→ reliëfachtige dieptewerking → Escapisme en natuurverlangen
→ koel, helder kleurgebruik → Individualisme
→ statische houdingen van de → Nadruk op de geschiedenis van het volk
weergegeven personen → Tegenreactie verlichting
→ klassieke onderwerpen in de eigen tijd
geplaatst
→ klassieke vormentaal
→ moraliserende onderwerpen
→ Portretten
POLITIEK IN DE 19e EEUW
- 1789 = Franse revolutie
- 1815 = Restauratie: Slag bij Waterloo, Napoleon wordt verslagen + Congres van Wenen (voor
vrede in Europa)
- 1884 = Revolutie: volk komt in protest, leiders moeten luisteren naar het volk + Europa was
rijk door de vele Kolonies, maar deze wilden onafhankelijk worden
De 19e eeuw was de eeuw van revolutie, het volk en de vooruitgang:
Volk = nationale ondertoon, idealistisch idee van een groep mensen, je hoort bij het volk of niet bij
het volk -> bevolking is niet hetzelfde als volk
Grondwetten: rechten van de burger verzekeren (burgers worden politiek relevant)
• Revoluties in Zuid-Amerika: er ontstaat een burgeroorlog rond de slavernij in het zuiden. De
slavernij wordt afgeschaft, maar blijft nog tot op heden door sudderen.
• Amerikaanse Burgeroorlog (1861-65)
• Kastenoorlog in Mexico (1847-1901)
• Conflicten in Azië
• Opkomst van het socialisme & anarchisme: Pierre-Joseph Proudhon, Michail Bakoenin & Karl
Marx
