Samenvatting - Communicatiewetenschappen

Samenvatting communicatiewetenschappen
Hoofdstuk 1: bouwstenen

1 Teken en betekenis


Kernvraag: hoe ontstaat betekenis?

Structuur

1. Basisconcepten
2. Tekensystemen
3. Tekenindelingen


1 basisconcepten

Communicatiewetenschappen kun je vergelijken met Lego; je kan veel
creëren naargelang je eigen ideeën. Bijvoorbeeld drie voertuigen met
dezelfde blokjes.



Hoe je een getal uitspreekt kan een andere betekenis veroorzaken.
Bijvoorbeeld: 1980 of duizendnegenhonderdtachtig



1. Semiotiek: overkoepelende kern, de leer van tekens
2. Subdomeinen
- Fonologie: klanken, de kleinste elementen die je gebruikt, hoe je
bepaalde zaken uitspreekt
- Syntaxis: hoe alle kleine elementen gestructureerd zijn, orde,
patronen, chronologisch
- Semantiek: relatie tussen de tekens en betekenis, logo’s en
symbolen
- Pragmatiek: relatie tussen betekenis en tekengebruiker



Intensie- extensie

Intensie: criteria, waaraan moet een object voldoen opdat je de term/het
teken juist kan toepassen

Extensie: klasse van zaken waarop die term correct is toegepast, de zaken
die de criteria kan afvinken



Voorbeelden:

- Democratie

1

, - Romantische komedie
- Champagne voetbal



Teken

- Betekenaar: materiële vorm (foto, schrift, uitspraak, tekening, …)
SA
- Betekende: dat waar de tekenvorm naar verwijst (betekenis,
concept, object, …) SE
- Relatie tussen beide: op basis van afspraak



Voorbeeld SA (Signifiant): foto, woord stoel, afbeelding.



Voorbeeld: muzieknoot op een partituur

Signifiant: muzieknoot, solsleutel, de projectie bol met lijntje

Signifié: la, wordt gebruikt om muziek te maken, “de wikepediadefinitie”

De relatie tussen die twee is een code/afspraak die we maken, ook goed
dat we die maken. In dit voorbeeld: nuttig zodat iedereen dezelfde noot
kan lezen anders verkrijg je een kakafonie.



Referent: een fysiek object



Voorbeeld: auto

Signifiant: de letters van het woord auto

Signifié: voertuig, je kunt je ermee verplaatsen

Referent: afbeelding chique auto, afbeelding kleine auto, afbeelding grote
auto. Ze hebben allebei dezelfde kenmerken, voldoen aan de criteria maar
iedereen kan een ander beeld voor zich hebben.




Significatie (Roland Barthes)

Primair betekenisniveau: denotatie (“wikepediadefinitie”)

Secundair betekenisniveau: connotatie, hangt samen met een specifieke
(fysieke) verschijningsvorm van de Betekenaar.
2

, Evaluatieve lading

Referentiële lading




voorbeeld: tekening van een Jodenster

Denotatie: Een Jodenster verwijst naar het Joodse volk.

Connotatie: in een vlag, betekenis naar het volk, kan ook een negatieve
connotatie hebben bij een verwijzing naar het naziregime.



EXAMENVRAAG

Wetenschappelijk onderzoek wil niet langer vegetarisch of vegan
gebruiken.

Is dit hier een correct gebruik? Ja, je ziet duidelijk dat we op een tweede
niveaus zitten van bijbetekenis. Dit is een standaardbetekenis. De
bijbetekenis kan variëren van persoon tot persoon.



2 Tekensystemen

Structuur

1. Basisconcepten
2. Tekensystemen: systematisch aspect, de relaties tussen tekens
Peirce
De Saussure
3. Tekenindelingen: de verschillende soorten tekens




Tekensysteem van Charles Peirce (VSA)

Teken= drager van een betekenis




3

, voorbeeld: school

Representamen/teken: school

Interpretant: de extra betekenis die gecreëerd wordt bij de gebruiker, voor
de ene was school een positieve ervaring maar voor de andere niet.



voorbeeld: studenten

Representatem: student

Signifiant: de tekens, letters

Signifié: iemand die studeert aan een hogeschoolinstelling, de
wikepediadefinitie

Object: afbeelding van en student

Interprenant: vrienden voor het leven, veel netwerken, mooie tijd

Interpretant: slechte ervaring, kots, overlast, opkuiswerk



Afhankelijk van je ervaring kan je een extra betekenis opwekken aan een
woord.




EXAMENVRAAG

Romelu Lukaku: kijkt naar het nieuws op 1 en daar noemen ze
buitenlanders vreemdelingen??



Representatem: vreemdelingen
4