Kennistoets 3.1 Gezondheid & Preventie + Maatschappij &
Organisatie
Gezondheidsbevordering & Preventie
3.1 Preventie en gezondheidsbevordering in de GGZ
1. Uitleggen wat de preventieve taak van de verpleegkundige is bij
zorgvragers met psychische stoornissen
Preventie:
Voorkomen dat het erger wordt
Zorgen dat iemand beter wordt, maar wel bepaalde kwetsbaarheid houdt, of klachten
verminderen zodat de persoon wel verder kan
Preventie taak verpleegkundige: signaleren en voorkomen, zo vroeg mogelijk stadium aanpakken
van gezondheids- en of/of daaraan gerelateerde bestaansproblemen en de gevolgen hiervan, ter
voorkoming van erger worden, risico’s voor de (geestelijke) gezondheid, het dagelijks functioneren
en eventuele complicaties te verminderen informatieverschaffing over specifieke individuele
onderwerpen om fysieke, emotionele problemen te beperken en/of te voorkomen en goede
leefgewoonten te bevorderen, zowel groeps- als individueel gericht.
2. Uitleggen welke algemene barrières er zijn ten aanzien van
gezondheidsbevordering in de GGZ
Barrières: zorgt ervoor dat de intentie niet kan worden omgezet tot juist gedrag.
Barrières ten aanzien van preventie en gezondheidspromotie in de GGZ
Grote groep hulpzoekenden
Fractie van inspanningen focust zich op preventie en gezondheidspromotie
3. De essentie van signaleringsplannen verwoorden met behulp van
voorbeeld
Signaleringsplan: methodiek die ervoor zorgt dat het optreden van een psychische crisis in de
toekomst wordt voorkomen vroege voortekenen, vroeg signalering, vroege interventies.
Doel: methodiek om een psychische crisis te voorkomen
Beschrijving vroege voortekenen van een crisis in afzonderlijke fasen.
Beschrijving wat de cliënt, sociaal netwerk en groepsleiders het beste kunnen doen bij
dreigende crisis in afzonderlijke fasen die aan een crisis voorafgaan.
,Terminologie
Vroeg signalering: verwijst naar de inspanningen die verricht worden om de voortekenen van een
crisis in een zo vroeg mogelijk stadium te ontdekken.
Vroege voortekenen: dit zijn veranderingen in de beleving of het gedrag bij de cliënt die een
naderende crisis aankondigen.
Vroege interventies: zijn acties die bij de vroege voortekenen per fase ondernomen worden.
Uitgangspunten:
Belevingswereld cliënt is vertrekpunt, aansluiting is belangrijk.
Plan op maat: individueel opgesteld, geen standaard signaleringsplan ontwikkeld.
Hiermee werken is een gezamenlijke activiteit van cliënt, sociaal netwerk en groepsleider.
Voortdurende bijstelling is nodig.
Positief waarderende houding van de hulpverlener.
Voorbereidende fase: voorbereiding opstelling signaleringsplan, bepalen werkwijze
Uitleg geven over doelstelling: informeren in begrijpelijke taal.
In begrijpelijke taal uitellen wat een signaleringsplan inhoudt en wat vroege signaleren en
interventies zijn.
Uitleg geven over stappen die gevolgd moeten worden om signaleringsplan op te stellen en
er effectief gebruik van te maken voorbereiding, inventariseren van vroege
voortekenen/interventies, opstelling signaleringsplan.
Bespreek mogelijke positieve effecten van het signaleringsplan.
Uitleg over bijdrage die elke doelgroep kan leveren.
Nagaan of cliënt de informatie uit het introductie-gesprek goed begrepen heeft.
Inventarisatiefase: goede beschrijving van vroege voortekenen van cliënt staan centraal
Informatie van behandelaar en collega groepsleiders: punten die voor een groot deel insteek
van interview en observaties zullen gaan bepalen beschrijft motivatie, ziekte-inzicht en
acceptie gezondheidsprobleem.
Informatie van cliënt zelf: doelstelling/werkwijze uitleg, inventarisatie naar vroege
voortekenen benoem 5 belangrijkste voortekenen:
o Fase 0: situatie is normaal/stabiel evenwicht.
o Fase 1: voorteken is licht tot matig aanwezig dreigende crisis.
o Fase 2: voorteken in ernstige mate aanwezig decompensatie.
Informatie van sociaal netwerk
Opstellen en monitoren: aan de hand van 5 gekozen vroege voortekenen acties formuleren die
ondernomen moeten worden wanneer voortekenen optreden acties door cliënt zelf, acties door
sociaal netwerk en groepsleider
Acties formuleren
Plan een afspraak om voor gekozen vroege voortekenen acties te plannen, uitleg geven,
vraag aan welke acties ze zelf kunnen meehelpen
Stel in samenwerking signaleringsplan vast, maak gezamenlijke afspraken over ieders
bijdrage
Schriftelijk vastleggen met wie cliënt etc. contact op kan nemen wanneer vroege
voortekenen optreden, wanneer evaluatie momenten zijn, gepland en vastgelegd.
Evaluatie procedure wordt zoveel mogelijk afgestemd op bestaande protocollen instelling.
Verspreiden aan alle betrokkenen.
, 3.2 Gedragsverandering en begeleiding bij zorgvrager met
angststoornis
1. Een psychisch gezondheidsprobleem (angststoornis) analyseren m.b.v.
het model van Lalonde
Health concept van Lalonde: gezondheidsdeterminanten (factoren die van invloed zijn op
gezondheid en ziekte).
Endogene persoonsgebonden: factoren die zich afspelen in menselijk lichaam genetisch
en verworven (niet-aangeboden).
Leefstijl en gedrag: manier waarop iemand zelf invloed kan hebben op zijn gezondheid
Extern milieu: buiten menselijk lichaam fysieke omgeving: voetbalveld. Maatschappelijke
omgeving: voetbalteam.
Medische zorg: gezondheidsvoorzieningen (behandeling/preventie).
2. Aanknopingspunten voor gedragsverandering verwoorden bij
zorgvragers met een angststoornis
Aanknopingspunt gedragsverandering: met behulp van gezondheidsbevordering/voorlichting.
3. De rol van de verpleegkundige toelichten bij secundaire en tertiaire
preventie bij zorgvragers met angststoornissen
Gezondheidsbevordering: mensen aan zetten tot ander, gezonder gedrag, kern voorlichting.
Gezondheidsvoorlichting: persoon motiveren om zich ander, gezonder gedrag eigen te maken en zijn
leefstijl te veranderen zelfmanagement ondersteunen.
Intentionele voorlichting: meer een gerichte doelgroep, duidelijk een doel.
Faciliterende voorlichting: uiteindelijk moet iemand iets doen om het gewenste gedrag te
bereiken
Systematiek: essentieel, grondige analyse gezondheidsprobleem. Kijken naar factoren die
leefstijl en gedrag bepalen, vormen input op basis waarvan gezondheidskundige interventie
wordt ontwikkeld, afgesloten met evaluatie.
Doelgerichtheid: op basis van gegevensverzameling formuleren van relevante doelen voor
zorg en behandeling. Doel voor ogen met interventies optimaliseren, kansen op gezondheid
optimaliseren, doelen gericht op korte, middellange en lange termijn.
Planmatigheid: gedrag beïnvloeden zodat nieuwe gedrag vol blijft te houden
gedragsbehoud.
Intervention mapping: protocol om stapsgewijs op basis van evidence middels
literatuuronderzoek een gezondheidsdeskundige interventie te ontwikkelen en uit te voeren.
Motivational interviewing: door verhogen intrinsieke motivatie de patiënt bewust te laten
kiezen voor gewenste (gedrags)verandering en zelfmanagement.
Uitgangspunten voor verpleegkundigen:
o Opbouwen samenwerkingsrelatie met patiënt
o Positieve interpersoonlijke atmosfeer creëren
o Persoonlijke keuzes en autonomie nemen centrale plaats in
o Verkennen onderzoeken en ondersteunen patiënt
o Dingen in kaart brengen
o Communiceren op verhelderende manier
o Op een andere manier naar probleem kijken.
Organisatie
Gezondheidsbevordering & Preventie
3.1 Preventie en gezondheidsbevordering in de GGZ
1. Uitleggen wat de preventieve taak van de verpleegkundige is bij
zorgvragers met psychische stoornissen
Preventie:
Voorkomen dat het erger wordt
Zorgen dat iemand beter wordt, maar wel bepaalde kwetsbaarheid houdt, of klachten
verminderen zodat de persoon wel verder kan
Preventie taak verpleegkundige: signaleren en voorkomen, zo vroeg mogelijk stadium aanpakken
van gezondheids- en of/of daaraan gerelateerde bestaansproblemen en de gevolgen hiervan, ter
voorkoming van erger worden, risico’s voor de (geestelijke) gezondheid, het dagelijks functioneren
en eventuele complicaties te verminderen informatieverschaffing over specifieke individuele
onderwerpen om fysieke, emotionele problemen te beperken en/of te voorkomen en goede
leefgewoonten te bevorderen, zowel groeps- als individueel gericht.
2. Uitleggen welke algemene barrières er zijn ten aanzien van
gezondheidsbevordering in de GGZ
Barrières: zorgt ervoor dat de intentie niet kan worden omgezet tot juist gedrag.
Barrières ten aanzien van preventie en gezondheidspromotie in de GGZ
Grote groep hulpzoekenden
Fractie van inspanningen focust zich op preventie en gezondheidspromotie
3. De essentie van signaleringsplannen verwoorden met behulp van
voorbeeld
Signaleringsplan: methodiek die ervoor zorgt dat het optreden van een psychische crisis in de
toekomst wordt voorkomen vroege voortekenen, vroeg signalering, vroege interventies.
Doel: methodiek om een psychische crisis te voorkomen
Beschrijving vroege voortekenen van een crisis in afzonderlijke fasen.
Beschrijving wat de cliënt, sociaal netwerk en groepsleiders het beste kunnen doen bij
dreigende crisis in afzonderlijke fasen die aan een crisis voorafgaan.
,Terminologie
Vroeg signalering: verwijst naar de inspanningen die verricht worden om de voortekenen van een
crisis in een zo vroeg mogelijk stadium te ontdekken.
Vroege voortekenen: dit zijn veranderingen in de beleving of het gedrag bij de cliënt die een
naderende crisis aankondigen.
Vroege interventies: zijn acties die bij de vroege voortekenen per fase ondernomen worden.
Uitgangspunten:
Belevingswereld cliënt is vertrekpunt, aansluiting is belangrijk.
Plan op maat: individueel opgesteld, geen standaard signaleringsplan ontwikkeld.
Hiermee werken is een gezamenlijke activiteit van cliënt, sociaal netwerk en groepsleider.
Voortdurende bijstelling is nodig.
Positief waarderende houding van de hulpverlener.
Voorbereidende fase: voorbereiding opstelling signaleringsplan, bepalen werkwijze
Uitleg geven over doelstelling: informeren in begrijpelijke taal.
In begrijpelijke taal uitellen wat een signaleringsplan inhoudt en wat vroege signaleren en
interventies zijn.
Uitleg geven over stappen die gevolgd moeten worden om signaleringsplan op te stellen en
er effectief gebruik van te maken voorbereiding, inventariseren van vroege
voortekenen/interventies, opstelling signaleringsplan.
Bespreek mogelijke positieve effecten van het signaleringsplan.
Uitleg over bijdrage die elke doelgroep kan leveren.
Nagaan of cliënt de informatie uit het introductie-gesprek goed begrepen heeft.
Inventarisatiefase: goede beschrijving van vroege voortekenen van cliënt staan centraal
Informatie van behandelaar en collega groepsleiders: punten die voor een groot deel insteek
van interview en observaties zullen gaan bepalen beschrijft motivatie, ziekte-inzicht en
acceptie gezondheidsprobleem.
Informatie van cliënt zelf: doelstelling/werkwijze uitleg, inventarisatie naar vroege
voortekenen benoem 5 belangrijkste voortekenen:
o Fase 0: situatie is normaal/stabiel evenwicht.
o Fase 1: voorteken is licht tot matig aanwezig dreigende crisis.
o Fase 2: voorteken in ernstige mate aanwezig decompensatie.
Informatie van sociaal netwerk
Opstellen en monitoren: aan de hand van 5 gekozen vroege voortekenen acties formuleren die
ondernomen moeten worden wanneer voortekenen optreden acties door cliënt zelf, acties door
sociaal netwerk en groepsleider
Acties formuleren
Plan een afspraak om voor gekozen vroege voortekenen acties te plannen, uitleg geven,
vraag aan welke acties ze zelf kunnen meehelpen
Stel in samenwerking signaleringsplan vast, maak gezamenlijke afspraken over ieders
bijdrage
Schriftelijk vastleggen met wie cliënt etc. contact op kan nemen wanneer vroege
voortekenen optreden, wanneer evaluatie momenten zijn, gepland en vastgelegd.
Evaluatie procedure wordt zoveel mogelijk afgestemd op bestaande protocollen instelling.
Verspreiden aan alle betrokkenen.
, 3.2 Gedragsverandering en begeleiding bij zorgvrager met
angststoornis
1. Een psychisch gezondheidsprobleem (angststoornis) analyseren m.b.v.
het model van Lalonde
Health concept van Lalonde: gezondheidsdeterminanten (factoren die van invloed zijn op
gezondheid en ziekte).
Endogene persoonsgebonden: factoren die zich afspelen in menselijk lichaam genetisch
en verworven (niet-aangeboden).
Leefstijl en gedrag: manier waarop iemand zelf invloed kan hebben op zijn gezondheid
Extern milieu: buiten menselijk lichaam fysieke omgeving: voetbalveld. Maatschappelijke
omgeving: voetbalteam.
Medische zorg: gezondheidsvoorzieningen (behandeling/preventie).
2. Aanknopingspunten voor gedragsverandering verwoorden bij
zorgvragers met een angststoornis
Aanknopingspunt gedragsverandering: met behulp van gezondheidsbevordering/voorlichting.
3. De rol van de verpleegkundige toelichten bij secundaire en tertiaire
preventie bij zorgvragers met angststoornissen
Gezondheidsbevordering: mensen aan zetten tot ander, gezonder gedrag, kern voorlichting.
Gezondheidsvoorlichting: persoon motiveren om zich ander, gezonder gedrag eigen te maken en zijn
leefstijl te veranderen zelfmanagement ondersteunen.
Intentionele voorlichting: meer een gerichte doelgroep, duidelijk een doel.
Faciliterende voorlichting: uiteindelijk moet iemand iets doen om het gewenste gedrag te
bereiken
Systematiek: essentieel, grondige analyse gezondheidsprobleem. Kijken naar factoren die
leefstijl en gedrag bepalen, vormen input op basis waarvan gezondheidskundige interventie
wordt ontwikkeld, afgesloten met evaluatie.
Doelgerichtheid: op basis van gegevensverzameling formuleren van relevante doelen voor
zorg en behandeling. Doel voor ogen met interventies optimaliseren, kansen op gezondheid
optimaliseren, doelen gericht op korte, middellange en lange termijn.
Planmatigheid: gedrag beïnvloeden zodat nieuwe gedrag vol blijft te houden
gedragsbehoud.
Intervention mapping: protocol om stapsgewijs op basis van evidence middels
literatuuronderzoek een gezondheidsdeskundige interventie te ontwikkelen en uit te voeren.
Motivational interviewing: door verhogen intrinsieke motivatie de patiënt bewust te laten
kiezen voor gewenste (gedrags)verandering en zelfmanagement.
Uitgangspunten voor verpleegkundigen:
o Opbouwen samenwerkingsrelatie met patiënt
o Positieve interpersoonlijke atmosfeer creëren
o Persoonlijke keuzes en autonomie nemen centrale plaats in
o Verkennen onderzoeken en ondersteunen patiënt
o Dingen in kaart brengen
o Communiceren op verhelderende manier
o Op een andere manier naar probleem kijken.
