Thema 1: Bouw van de zaadplant
1. Morfologie
= studie van de uitwendige bouw en vorm van organismen (en organen)
= ‘vormkunde’
1.1 De wortel
1.1.1 Definitie
- Plantendeel
- Vast aan stengel
- Niet geleed
- Niet groen na belichting (er zijn uitzonderingen)
- Ondergronds
1.1.2 Bouw
Kurkzone
Wortelharenzone - De wortel wordt steeds groter, de
WHZ niet.
- Jonge cellen groeien uit de epidermis
- Oude cellen sterven af → verkurkte
zone
Gladde zone = celstrekkingszone
Delingszone
Wortelmutsje
1.1.3 Types
Kiemwortel Bijwortels
(vb. prei)
Hoofdwortel Bijwortels adventieve wortels
+ zijwortels
Adventieve wortels = bijwortels aan
een platenstekk of langsheen een
stengel
Door Fien G.
,1.1.4 Functies
- Functie wortels:
• Vasthechten
• Opnemen van water en mineralen
• Opslaan van reserves (zetmeel)
- Functie van wortelharen
• Opname van water en voedingsstoffen
• Oppervlakte vergroting
• Slijmschede
→ Aarde blijft er aanplakken → water en mineralen worden makkelijker
opgenomen
→ Bescherming tegen uitdroging
- Functie wortelmutsje
• Wortel groeit steeds dieper in de bodem → wrijving
• Door celdeling is het puntje een gevoelige plaats → bescherming
nodig.
• Slijt ook af maar wordt continue vernieuwd (deelweefsel)
1.1.5 Omgevormde wortels
Knolvormige wortels
- Penwortel: hoofdwortel enorm verdikt
- Radijswortel
- Vaak bij 2 – jarige planten
- Energievoorraad om in 2e jaar te ‘investeren’
in bloei en zaden
- Bladeren dus zeer belangrijk
Opm.: bij verdikking is vaak de stengel bij betrokken
Wortelknollen
- Vegetatieve vermeerdering: elke knol kan
uitgroeien tot een plant
Hechtwortels (= adventieve wortels)
- Geeft een soort lijm af: verhard in contact
met lucht
Luchtwortels (EPIFYTEN)
- Planten die groeien op andere planten.
- VELAMEN= vochtlaagje over wortels
Door Fien G.
, Steunwortels
- Vaak terug te vinden in drassige gebieden
- Gaatjes = resten van zijwortels
- Steltwortels
- Plankwortels
Ademwortels
- Ademwortel = LENTICEL
Zuigwortels (parasiet)
- ‘Zuigt’ voedingstoffen op van de plant
waarop het zich genesteld heeft
- Maretak: dringt door tot het transportweefsel
(= halfparasietje: doet zelf nog aan
fotosynthese)
1.2 De stengel
1.2.1 Definitie
- Plantendeel dat andere plantendelen draagt
- Geleed
- Is niet hetzelfde als een steel (= structuur die niet geleed is en op het einde
een bloem of blad hebben)
1.2.2 Bouw
1. Eindknop
1
Groeit een nieuw stuk stengel uit = loot of spruit.
Waar de eindknop heeft vastgezeten vormt zich een litteken = 4
ringlitteken (7).
2. Tussenknoopstuk 2
= stengeldeel tussen twee knopen. 5
Stengellid (5) = knoop + tussenknoopstuk
Lenticellen (6): uitwisseling van gassen
6
Slapende knop
3. Bladlitteken 3
= plaats waar een blad is afgevallen → voor het afvallen wordt er
een kurklaagje gevormd.
4. Okselknop
7
= boven de bladinplanting bevindt zich een knop
Door Fien G.
, 1.2.3 Indeling
1.2.3.1 Aard stengelmateriaal/buigzaamheid
- Kruidachtige stengel: kruid
- Houtachtige stengel: struik
- Houtachtige stengel, stam: boom
1.2.3.2 Groeirichting
- Verticale stengels
- Liggende stengels
- Kruipstengels, uitlopers
• Gaat zich ook gaan wortelen
- Opstijgende stengels
• Eerst liggende stengel en dan naar boven groeiend
- Hangende stengel
- Klimmende stengels met hechtwortels
- Klimmende stengels met stengelranken
- Windende stengel
1.2.4 Groei (vertakkingswijze)
Monopodiale vertakking Sympodiale vertakking
Eindknoop
loopt verder Eindknoop loopt niet verder uit.
uit →
doorlopende
rechte
hoofdas
Monochasiaal Dichasiaal
1.2.5 Functies
- Draagt en ondersteunt andere plantendelen
- Transport
Door Fien G.
1. Morfologie
= studie van de uitwendige bouw en vorm van organismen (en organen)
= ‘vormkunde’
1.1 De wortel
1.1.1 Definitie
- Plantendeel
- Vast aan stengel
- Niet geleed
- Niet groen na belichting (er zijn uitzonderingen)
- Ondergronds
1.1.2 Bouw
Kurkzone
Wortelharenzone - De wortel wordt steeds groter, de
WHZ niet.
- Jonge cellen groeien uit de epidermis
- Oude cellen sterven af → verkurkte
zone
Gladde zone = celstrekkingszone
Delingszone
Wortelmutsje
1.1.3 Types
Kiemwortel Bijwortels
(vb. prei)
Hoofdwortel Bijwortels adventieve wortels
+ zijwortels
Adventieve wortels = bijwortels aan
een platenstekk of langsheen een
stengel
Door Fien G.
,1.1.4 Functies
- Functie wortels:
• Vasthechten
• Opnemen van water en mineralen
• Opslaan van reserves (zetmeel)
- Functie van wortelharen
• Opname van water en voedingsstoffen
• Oppervlakte vergroting
• Slijmschede
→ Aarde blijft er aanplakken → water en mineralen worden makkelijker
opgenomen
→ Bescherming tegen uitdroging
- Functie wortelmutsje
• Wortel groeit steeds dieper in de bodem → wrijving
• Door celdeling is het puntje een gevoelige plaats → bescherming
nodig.
• Slijt ook af maar wordt continue vernieuwd (deelweefsel)
1.1.5 Omgevormde wortels
Knolvormige wortels
- Penwortel: hoofdwortel enorm verdikt
- Radijswortel
- Vaak bij 2 – jarige planten
- Energievoorraad om in 2e jaar te ‘investeren’
in bloei en zaden
- Bladeren dus zeer belangrijk
Opm.: bij verdikking is vaak de stengel bij betrokken
Wortelknollen
- Vegetatieve vermeerdering: elke knol kan
uitgroeien tot een plant
Hechtwortels (= adventieve wortels)
- Geeft een soort lijm af: verhard in contact
met lucht
Luchtwortels (EPIFYTEN)
- Planten die groeien op andere planten.
- VELAMEN= vochtlaagje over wortels
Door Fien G.
, Steunwortels
- Vaak terug te vinden in drassige gebieden
- Gaatjes = resten van zijwortels
- Steltwortels
- Plankwortels
Ademwortels
- Ademwortel = LENTICEL
Zuigwortels (parasiet)
- ‘Zuigt’ voedingstoffen op van de plant
waarop het zich genesteld heeft
- Maretak: dringt door tot het transportweefsel
(= halfparasietje: doet zelf nog aan
fotosynthese)
1.2 De stengel
1.2.1 Definitie
- Plantendeel dat andere plantendelen draagt
- Geleed
- Is niet hetzelfde als een steel (= structuur die niet geleed is en op het einde
een bloem of blad hebben)
1.2.2 Bouw
1. Eindknop
1
Groeit een nieuw stuk stengel uit = loot of spruit.
Waar de eindknop heeft vastgezeten vormt zich een litteken = 4
ringlitteken (7).
2. Tussenknoopstuk 2
= stengeldeel tussen twee knopen. 5
Stengellid (5) = knoop + tussenknoopstuk
Lenticellen (6): uitwisseling van gassen
6
Slapende knop
3. Bladlitteken 3
= plaats waar een blad is afgevallen → voor het afvallen wordt er
een kurklaagje gevormd.
4. Okselknop
7
= boven de bladinplanting bevindt zich een knop
Door Fien G.
, 1.2.3 Indeling
1.2.3.1 Aard stengelmateriaal/buigzaamheid
- Kruidachtige stengel: kruid
- Houtachtige stengel: struik
- Houtachtige stengel, stam: boom
1.2.3.2 Groeirichting
- Verticale stengels
- Liggende stengels
- Kruipstengels, uitlopers
• Gaat zich ook gaan wortelen
- Opstijgende stengels
• Eerst liggende stengel en dan naar boven groeiend
- Hangende stengel
- Klimmende stengels met hechtwortels
- Klimmende stengels met stengelranken
- Windende stengel
1.2.4 Groei (vertakkingswijze)
Monopodiale vertakking Sympodiale vertakking
Eindknoop
loopt verder Eindknoop loopt niet verder uit.
uit →
doorlopende
rechte
hoofdas
Monochasiaal Dichasiaal
1.2.5 Functies
- Draagt en ondersteunt andere plantendelen
- Transport
Door Fien G.
